Wielrennen zag de laatste jaren piepjonge talenten razendsnel goed worden en de allergrootste koersen winnen. Op 22-jarige leeftijd zegevierde de Colombiaan Egan Bernal in de Tour, had de Sloveen Tadej Pogacar al twee Tourzeges geboekt en werd de Belg Remco Evenepoel wereldkampioen en winnaar van de Vuelta.
De wielerloopbaan van Bart Lemmen verloopt op zijn zachtst gezegd iets anders. Hij treedt pas op zijn 28ste, na slechts één profjaar, toe tot de absolute top van de wielersport. Na acht jaar krijgsmacht fietst hij vanaf volgend jaar in de Nederlandse ploeg die afgelopen seizoen alle drie de grote ronden won. Nu heet de equipe nog Jumbo-Visma, volgend jaar Visma-nog iets – supermarktketen Jumbo stapt immers goeddeels uit sportsponsoring.
Over de auteur
Robert Giebels schrijft voor de Volkskrant over wielrennen en Formule 1. Hij was correspondent in Azië, schreef over economie en won als politiek verslaggever de journalistieke prijs De Tegel.
Lemmen begon in 2014 een vierjarige officiersopleiding aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda. ‘Het eerste half jaar ging ik elke week groen geverfd op pad’, vertelde hij in wielerpodcast Cycling Inside. Medestudenten noemden de wat magere hardloper ‘bottenzak’. Fietsen deed hij soms, hooguit een rondje van 40 kilometer.
Lemmen fietste een keer een studentenkoers in Utrecht en bleek vanuit het niets een geweldig wielertalent. De meeste kleine wedstrijden waaraan hij vervolgens deelnam, won hij.
De militaire opleiding en zware, leidinggevende functie die hij daarna kreeg, lieten zich aanvankelijk nauwelijks verenigen met serieus wielrennen. ‘Ik ging een keer met enorme pijn in mijn benen van de KMA naar een amateurklassieker in Zeeland’, blikte Lemmen terug. Na het eerste van drie rondjes van 40 kilometer stapte hij in leidende positie af en kocht een krat bier in de supermarkt. ‘Hebben we met een biertje langs de kant die koers afgekeken.’
‘Jumbo-Visma heeft goede ervaringen met renners die een atypische weg naar het hoogste wielerniveau aflegden’, schrijft de ploeg op zijn site. Daarmee doelen ze vooral op Primoz Roglic, een schansspringer uit Slovenië. Rond zijn 22ste verkocht Roglic zijn motor en kocht voor het geld zijn eerste racefiets met toebehoren.
Een paar jaar later zette de Nederlandse ploeg, die tot dan toe vooral als pelotonvulling door het tv-beeld schoof, Roglic in een laboratorium op een hometrainer. Ze wisten na het zien van de testresultaten niet hoe snel ze de introverte Sloveen een contract onder de neus moesten duwen. De ongetrainde schansspringer bleek net zo goed als de ervaren prof Robert Gesink, die volgend jaar zijn 18de en laatste seizoen bij de ploeg rijdt.
Roglic wist niets van trainingsschema’s, wedstrijdtactiek en voeding, maar bleek leergierig. Met hem als kopman – hij zou drie keer de Vuelta en één keer de Giro winnen – begon het latere Jumbo-Visma aan zijn mars van arrière de la course in 2015 naar het tête de la course van nu.
Met Jonas Vingegaard herhaalde Jumbo-Visma het kunstje van het kneden van een atypische renner tot een topper. De Deen won de laatste twee edities van de Tour de France.
De overeenkomst tussen al die toprenners is dat hun carrière begon met uitzonderlijke testcijfers. Vanaf de Rabobank-jaren eind vorige eeuw gebruikt de ploeg die nu Jumbo-Visma heet dezelfde inspanningstest.
Daarbij moet de geteste renner elke drie minuten iets meer vermogen trappen, totdat hij de drie minuten niet meer kan volmaken. Het testresultaat bestaat uit één enkel cijfer: het maximaal getrapte vermogen per kilogram lichaamsgewicht. Voor de liefhebber: het record is 7,25 watt per kilo.
Testen, zo meldt Jumbo-Visma in het persbericht over het aantrekken van de voormalige pelotonscommandant, hebben het team ervan overtuigd ‘dat met Lemmen een sterke renner is gecontracteerd die zijn mannetje in het World Tour-peloton zal staan’.
Een goede inspanningstest afleveren is een vaardigheid die de oud-militair goed ligt. Zijn werk gaf hem in 2021 wat ruimte om zich serieuzer op het wielrennen te storten. Goede resultaten stapelden zich op en het verlangen groeide naar een profbestaan, naar een leven dat louter om wielrennen draait – ‘niet meer zoveel ballen in de lucht houden’.
Lemmen organiseerde zelf een vermogenstest en mailde de resultaten naar alle profploegen. ‘Tien zinnen: ik ben Bart, hier heb je mijn powerfile, dit zijn mijn beste uitslagen, ik zou graag voor jullie willen rijden.’ Hij taxeerde juist dat het minstens één ploeg zou opvallen dat hij met weinig trainingsuren toch hele behoorlijke wattages kon trappen.
Lemmen tekende in 2023 een tweejarig contract bij het kleine Amerikaanse Human Powered Health. ‘Ik ben een kind in een snoepwinkel’, zei hij tegen de site Wielerflits over zijn eerste ervaringen als prof.
Om onduidelijke redenen stopte de ploeg dit jaar, maar Lemmen maakte zich geen zorgen. ‘Het is niet voor niks zo snel gegaan’, zei hij over zijn capaciteiten. Het voortijdige einde van zijn dienstverband bleek juist dé kans om een niveau hoger te reiken. ‘Ondanks geringe training en begeleiding heeft hij interessante dingen laten zien in wedstrijden en getuigen zijn fysieke waarden van veel potentieel’, oordeelt Jumbo-Visma.
De meest gestelde vraag aan Lemmen is wat hij als wielrenner aan zijn militaire opleiding heeft. ‘Soms is fietsen niet leuk, maar moet je toch doorzetten. Het is een cliché, maar dat heb ik in het leger geleerd. En om op het juiste moment de juiste beslissing te nemen, ook al ben je uitgeput.’
3x Bart Lemmen
Lemmen werd dit en vorig jaar vierde bij het Nederlands kampioenschap op de weg. ‘Ik fietste (in 2022, red.) met jongens die allemaal de Giro hadden gereden. Toen was ik op oefening.’
‘Ik moet heel veel over wielrennen leren van andere jongens, maar ik kan hun leren hoe je naast het fietsen samen moet werken in een groep. Dat is mijn specialiteit.’
‘Ik heb geen idee wat voor renner ik nou precies ben.’ Lemmen is een uitstekende tijdrijder en een goede klimmer, maar moet zijn ware kwaliteiten nog ontdekken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden