Tweeënhalf jaar na de entree van het pan-Europese Volt in de Tweede Kamer gaat Laurens Dassen de verkiezingen in met een andere toon en met meer ‘radicale keuzes’. ‘Er zijn partijen die doen alsof we alles in Nederland kunnen aanpakken. In mijn optiek is dat kiezersbedrog.’
‘Ik weet niet of het gezond is dat één partij zoveel zetels haalt, maar vooruit. Stel dat ik een coalitieakkoord met mezelf sluit, dan zou ik in ieder geval regelen dat het niet alleen over de komende vier jaar gaat, maar ook over de komende tien, twintig, dertig jaar.
‘Op het gebied van klimaat stoppen we met fossiele subsidies, we stellen een minister van digitale zaken aan die zich richt op de dilemma’s bij kunstmatige intelligentie. We werken toe naar een verenigd Europa, met een Europese krijgsmacht. In de EU gaan multinationals eerlijke belasting betalen en stappen we af van het vetorecht van lidstaten. Ik hoop dat mensen dit zien en denken: wow, we gaan het beter krijgen in de toekomst, we hebben er zin in.’
In de aanloop naar 22 november interviewt de Volkskrant de lijsttrekkers over hun ideeën voor de toekomst van Nederland. Alle partijen die nu vertegenwoordigd zijn in de Tweede Kamer en die weer meedoen aan de verkiezingen, zijn uitgenodigd. Lees de eerdere interviews hier.
‘Alle onderwerpen waarover we het hier vaak hebben – de woningmarkt, stikstof, klimaat, migratie – zijn een crisis geworden omdat ze de hele tijd vooruitgeschoven zijn. Wie alleen gericht is op de korte termijn, kan niets anders doen dan pleisters plakken. We zijn hier veel bezig met het snelle scoren. Daarover heb ik me echt verbaasd in de afgelopen jaren. Ik had verwacht dat er meer visie zou zijn.’
In 2021 was Volt een van de verrassingen bij de verkiezingen. Onder leiding van Laurens Dassen (38) kwam de pan-Europese partij met drie zetels in de Tweede Kamer. Volt werkte als een magneet op jonge, slimme kosmopolieten. Bekende figuren als Arjen Lubach en Rob Wijnberg spraken zich uit voor de partij. ‘Niet links of rechts, maar duurzaam, progressief en sociaal’, was een van de motto’s. Volt positioneerde zich als beweging van redelijke mensen. Optimistisch, gericht op samenwerking.
Anno 2023 is de toon veranderd. In het verkiezingsprogramma domineert het woord ‘radicaal’: radicaal voor een verenigd Europa, radicaal voor klimaat, radicaal voor gelijke kansen. Waar Volt in 2021 alleen pleitte voor een beter netwerk van hogesnelheidstreinen in Europa, wil de partij nu een verbod op korteafstandsvluchten en privéjets. Ook op sociaal-economisch terrein heeft de partij stappen gezet. Twee jaar geleden verraadde het verkiezingsprogramma veel oog voor de noden van de hogere middenklasse (‘gelijke beloning voor mannen en vrouwen in het bedrijfsleven’). Deze verkiezingen heeft Volt meer aandacht voor de mensen die het zwaar hebben, bijvoorbeeld met een opvallend pleidooi voor een nationaal schuldenpardon.
‘Volt is gegroeid sinds onze oprichting, maar de maatschappelijke problemen zijn dat ook. Daardoor zijn we duidelijker geworden, uitgesprokener.’
‘Dat vind ik niet. Volt is zes jaar geleden in meerdere Europese landen opgericht door jongeren die zeiden: als de oude machten steeds alles vooruitschuiven, gaan we het zelf maar doen. In die zin zijn we zeker idealistisch. Maar we zijn ook realistisch, want we maken duidelijke keuzes. We weten waar we naartoe willen.’
‘Nederland betaalt jaarlijks 40 miljard euro aan fossiele subsidies. Met een deel daarvan kunnen we meteen stoppen, de rest kunnen we geleidelijk afbouwen. Er zijn 116 fiscale regelingen die 163 miljard per jaar kosten, die zijn lang niet allemaal doelmatig, zegt ook het ministerie van Financiën. Denk aan de oldtimervrijstelling, of het verlaagde btw-tarief voor de sierteelt. Daar moeten we vanaf. En, heel belangrijk: de vermogensongelijkheid is te groot in Nederland. Daarom willen we vermogens zwaarder belasten en een hogere schenk- en erfbelasting. Alles wat wij willen, is gewoon te betalen.’
‘Die houding zie ik hier in Den Haag ook veel: het wantrouwen naar de burger. Als je mensen goed informeert en ze het vertrouwen geeft, weet ik zeker dat ze tot oplossingen komen voor problemen waar de politiek gepolariseerd over is.
‘We willen een permanent burgerberaad. De mensen die eraan deelnemen moeten samen een goede afspiegeling van de samenleving vormen. Ze gaan zelf aan de slag met een uitdaging, geïnformeerd door experts. Mensen komen dan vaak tot goede ideeën. Kijk naar het klimaatberaad in Parijs, daar werden veel voorstellen gedaan die de politiek nog niet aandurfde. Jammer dat er vervolgens niets mee gedaan is, maar je ziet wel dat het een goede methode is om mensen meer inspraak te geven.’
‘Ik denk dat de samenleving verder is dan we denken. Kijk naar klimaatverandering, een groot deel van de Nederlanders maakt zich daar grote zorgen over. Die hebben afgelopen zomer de bosbranden gezien, de overstromingen. De mensen voelen dat we de grote uitdagingen van deze tijd – klimaat, migratie, veiligheid – niet alleen kunnen oplossen. Ik vind het onbegrijpelijk dat er nog altijd politici zijn die doen alsof dat wel zo is.’
‘Er zijn partijen die doen alsof we alles in Nederland kunnen aanpakken. In mijn optiek is dat kiezersbedrog.’
‘Nou, aan de VVD bijvoorbeeld. En ik denk ook dat Pieter Omtzigt nog veel van ons kan leren als het gaat om Europese samenwerking.
‘Kijk naar de VVD en migratie. We moeten de asielzoekers die hier zijn zo goed mogelijk opvangen. Daar is een oplossing voor, namelijk de spreidingswet. De VVD stemde tegen. De partij wil dit probleem helemaal niet verhelpen; ze wil er campagne op voeren.
‘Ook voor de vluchtelingenproblematiek op Europees niveau is een oplossing: een Europese spreidingswet. Wie is tegen? Nederland, onder aanvoering van de VVD. Als je wilt voorkomen dat mensen naar Europa komen, moet je de grondoorzaken van migratie aanpakken: oorlog, geweld, klimaatverandering. Wat wil de VVD? Het budget voor ontwikkelingssamenwerking verlagen.’
‘We willen legale migratieroutes, zowel voor asiel- als arbeidsmigratie. Idealiter doen mensen in hun land van herkomst al een aanvraag. Als dat niet kan, omdat een land in oorlog is bijvoorbeeld, aan de grens van Europa. Vluchtelingen die het recht hebben om hier naartoe te komen en te blijven, mogen inderdaad zeggen naar welk land ze willen. Als er ergens al familie woont, of als er andere specifieke omstandigheden zijn.’
‘Sommigen wel, anderen niet. Uiteindelijk zijn wij voor een Europese spreidingswet. Het is dus niet zo dat iedereen die naar Duitsland wil, ook naar Duitsland gaat. Europa moet dit gezamenlijk oppakken, elk land heeft een verantwoordelijkheid.’
‘Dat is een heel rare vraag. Het ene jaar zullen het er meer zijn en het andere jaar minder. De discussie over hoeveel mensen mogen komen, is niet eerlijk. Zo krijg je een schijngevoel van greep op migratie. Als je stelt dat er maximaal 50 duizend migranten naar Nederland mogen komen, zoals Omtzigt wil, wat doe je dan met de 50.001ste?’
‘Ja. Uiteindelijk heeft die migratiedeal met Tunesië precies het tegenovergestelde opgeleverd: meer mensen zijn op de vlucht geraakt. President Kais Saied had zijn persmomentje met Von der Leyen, Meloni en Rutte gehad, en stuurde vervolgens mensen de woestijn in. We maken onszelf afhankelijk van een dictator en betalen hem nog ook. Het levert niets op, behalve dat de hele wereld naar ons kijkt en denkt: Europa is superhypocriet. Als je uitdraagt dat mensenrechten belangrijk zijn, moet je daar niet mee marchanderen. ‘Sommige principes zijn niet onderhandelbaar’, zei Hans van Mierlo. Zo zie ik dit ook.’
‘Dat is zo. Maar dat komt ook door hoe ons systeem is ingericht: mensen die hier naartoe komen, moeten soms jaren wachten voordat ze te horen krijgen of ze mogen blijven. Ondertussen leven ze in erbarmelijke omstandigheden in een crisisnoodopvang. Ze leren de taal niet, mogen niet werken. Dan doe je als land toch ook niet je best om mensen zo goed mogelijk te laten integreren? Wij vinden dat asielzoekers meteen toegang moeten krijgen tot werk. Dan kunnen ze zelfvoorzienend worden, meedoen met de samenleving. Ik pretendeer niet dat het makkelijk is, maar het kan wel.’
‘We willen toewerken naar het basisinkomen. Het systeem van belastingen is veel te complex nu: toeslagen, heffingskortingen, aftrekposten, werkgevers- en werknemerspremies. Mensen verdrinken erin. We beginnen met een basistoelage voor iedereen, om het huidige fiscale circus af te schaffen en terugvorderingen te voorkomen.
‘We willen vertrouwen in plaats van wantrouwen. Mensen die schulden hebben, hebben vaak gewoon pech gehad. Door een scheiding, ziekte. Of ze hebben een boete een keer niet betaald, waardoor er aanmaningen bovenop zijn gekomen. Zeshonderdduizend Nederlanders hebben problematische schulden: zelfs als ze meer gaan verdienen, komen ze er niet uit. Dat leidt tot isolatie, stress, gezondheidsklachten. Wij willen een pardon voor deze mensen. Dat kost 3 miljard euro, maar uit verschillende rapporten blijkt dat het 17 miljard aan maatschappelijke kosten scheelt.’
‘Ik ben blij dat we geld hebben vrijgemaakt voor gratis schoollunches, zodat kinderen weer met een gevulde maag op school zitten. Een leerkracht zei tegen me: ‘Ik zie dat de kinderen aan het aankomen zijn.’ Daarmee heeft Volt een verschil gemaakt. De regeling is onlangs met een jaar verlengd. Als het aan ons ligt, komen er op elke school gratis, gezonde schoolmaaltijden, naar Zweeds voorbeeld. Kinderen leren zo omgaan met gezonde voeding en er is geen verschil meer tussen degenen met een goed- en een slechtgevulde broodtrommel.’
‘Dat het kabinet is gevallen op nareizigers. De VVD verspreidde de fabel dat er veel nareis op nareis plaatsvindt, terwijl het om een heel kleine groep gaat. Door die feitenvrije migratiepolitiek is het hele land tot stilstand gekomen, terwijl er nu grote beslissingen genomen moeten worden. Die manier van politiek bedrijven vind ik een dieptepunt.’
‘Natuurlijk. Dat heeft alle betrokkenen veel pijn gedaan: Nilüfer, de mensen in de partij, mij. Het was een vervelende periode, ook niet iets waarvoor je hier zit. Gelukkig is het alweer even geleden, ik hoop dat iedereen weer enigszins verder kan.’
‘Dat denk ik niet. Er zit meer dan genoeg vuur in Volt.’
‘Aan ons de taak om te laten zien dat Volt er voor iedereen is. Tegelijkertijd zie ik de partij ook als breekijzer om verandering teweeg te brengen. We zijn voorlopers. Daardoor zullen we niet meteen iedereen meekrijgen. Dat kost gewoon tijd.’
Source: Volkskrant