Voor de rechtbank van Maastricht verzamelt een kleine menigte zich in een kring om een man in een lichtgrijze hoodie: hun fiscale adviseur. ‘Niemand is bevoegd in Nederland!’, roept hij triomfantelijk. ‘Er is geen grondwet meer. We hebben nu de bewijzen.’
De omstanders juichen. ‘Alle belasting terugvorderen!’, roept een vrouw.
Een deel van de groep draagt groene T-shirts met de opdruk: ‘Child Lives Matter’. Max van den B., die eerder veroordeeld werd omdat hij met een brandende fakkel bij het huis van Sigrid Kaag stond, filmt het tafereel met zijn telefoon en doet verslag. ‘De waarheid komt nu eindelijk naar boven’, zegt een man die zijn naam niet wil geven. ‘Het zijn allemaal leugens. Familie van mij is doodgegaan door het vaccin. Ik vertrouw niets meer.’
‘De Volkskrant?’, zegt een vrouw. ‘Daar praat ik niet mee, jullie zijn corrupt.’
De hoofdpersoon van dit theater voor afgehaakten is Youri Plate. Hij heeft zojuist geprobeerd de rechter te wraken in het kort geding dat de staat tegen hem heeft aangespannen. De Belastingdienst en het ministerie van Financiën hebben Plate gedagvaard om te eisen dat hij stopt met het verlenen van misleidende juridische en fiscale bijstand.
Plate is een lokale bekende in Limburg. Hij organiseerde anti-corona-demonstraties en voert al jaren strijd tegen de overheid, waarvan hij verslag doet op sociale media, voor duizenden volgers. Naar zijn mening zijn geen van de ambtenaren en rechters in Nederland (nog) bevoegd, is de grondwet niet geldig sinds de Tweede Wereldoorlog en staan vele instanties en hun vestigingen verkeerd ingeschreven.
‘De Belastingdienst bestaat niet meer!’ roept hij tijdens de zitting donderdag. Zijn supporters lachen en klappen elke keer als hij een punt maakt. Ze vinden het prachtig als hij de macht aanpakt.
De laatste tijd treedt Plate op als zelfverklaard ‘jurist’ en staat hij mensen bij die zich autonoom hebben verklaard en zich willen losweken van de overheid: volgens zijn eigen nieuwsbrief hebben 2.100 mensen zich bij zijn vereniging aangesloten. Autonomen vormen een groeiende beweging in Nederland met zeker tienduizend aanhangers. Ze menen dat zij naar geen enkel gezag hoeven te luisteren en dat zij geen belastingen hoeven te betalen, geen boetes, en in sommige gevallen geen zorgverzekering, huur of hypotheek.
Als leden van zijn vereniging daardoor in de problemen komen, treedt Plate, die geen enkele juridische opleiding heeft gevolgd, op als gemachtigde en adviseur. Hij stuurt brieven en bezwaarschriften naar instanties, of hij verdedigt hen in de rechtszaal. De belastingdienst zegt duizenden foutieve teruggaafverzoeken te hebben gekregen dankzij Plate en zijn kantoor. Hij houdt het zelf op vijfhonderd verzoeken.
De zaak is uniek. Het komt vaker voor dat autonomen voor de rechter verschijnen, maar het is voor het eerst dat de staat een zaak voert tegen iemand die zijn geld verdient met het verlenen van diensten aan autonomen.
In augustus vond een rechter in Maastricht dat Plate zo onbekwaam was – ‘zijn verhaal is ongericht, warrig, moeilijk te volgen, maar bovenal juridisch nonsens’ – dat hij geen gedaagden meer mocht vertegenwoordigen. Plate ging in beroep. Omdat de zaak nog loopt, meent Plate dat de rechter in het kort geding vandaag vooringenomen is. Het wrakingsverzoek wordt even later afgewezen.
Omdat de Belastingdienst een Anbi-status (algemeen nut beogende instelling) heeft, meent Youri Plate dat betaalde belastingen een gift zijn en dus teruggevorderd kunnen worden. Op soortgelijke gronden vraagt hij geld terug dat zijn leden aan nutsbedrijven of woningcorporaties hebben betaald. Onterecht, zegt de landsadvocaat, de betalingen zijn gedaan vanwege een tegenprestatie of omdat ze op grond van de wet zijn verschuldigd.
De praktijken van Plate zijn ‘schadelijk voor iedereen, behalve voor Plate en zijn kantoor’, zegt de landsadvocaat. Zij wijst daarbij op de 15 procent commissie die Plate aanvankelijk ontving als er daadwerkelijk geld werd teruggestort aan een cliënt. Zijn cliënten lopen bovendien het risico geconfronteerd te worden met aanzienlijke terugbetalingsverplichtingen, met bijkomende rente en boetes. Volgens de landsadvocaat lijdt de Belastingdienst daarnaast schade doordat Plate een ‘onredelijk beslag legt op de capaciteit’ van de medewerkers.
De advocaat van Plate bestrijdt dit. Zelfs als de aangiftes en teruggaafverzoeken onrechtmatig zijn ingediend, zegt hij, dan is het aan de Belastingdienst om die verzoeken af te wijzen en de burger een vordering op te leggen. ‘In dat geval lijdt de Belastingdienst geen schade, maar de burger.’ Bovendien: ‘Adviseurs zoeken altijd middelen om minder belasting te betalen. Daar zijn wij Nederlanders voor. Zoeken naar mazen in de wet is niet onrechtmatig.’
Tot slot neemt Youri Plate zelf het woord. Terwijl hij steeds meer verhit raakt, strooit hij met allerlei wetsartikelen en bevindingen die hij heeft opgeduikeld uit de Staatscourant of het Handelsregister, telkens houdt hij uitgeprinte A4'tjes omhoog ter bewijs. Hij vertelt dat hij bij De Belastingdienst in Heerlen was om een map met aangiften in te leveren en dat hem verteld werd dat dat bij de afdeling buitenland was. Later kreeg hij antwoord van de afdeling binnenland. ‘Dat is fraude!’
Hij zegt dat hij ter plekke een burgerarrest wil uitvoeren op een aanwezige vertegenwoordiger van de Belastingdienst. De rechter is niet onder de indruk en zegt dat hij gehoord heeft dat Plate wel vaker dreigt met beschuldigingen van fraude en het persoonlijk vervolgen van ambtenaren. ‘Nogal agressief gedrag.’
De zaak is te ingewikkeld om direct een uitspraak te doen, zegt de rechter. Over twee tot vier weken volgt het vonnis.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden