Maya Sharma (73) heeft niets met het huwelijk. Ze ‘veracht’ het concept, omdat het huwelijk ‘de ongelijkheid tussen man en vrouw reproduceert’. Ze spreekt ook liever van een ‘partnerschap’ met de vrouw met wie ze in de West-Indiase stad Vadodara samenwoont dan van een ‘relatie’, omdat een relatie hiërarchie en afhankelijkheid zou impliceren.
Toch is ze de afgelopen maanden uitgegroeid tot woordvoerder van de actiegroep die via een petitie heeft geprobeerd het homohuwelijk te legaliseren. Een positief resultaat kan helpen om het geweld tegen lhbti-stellen zichtbaarder te maken, en hun een kans geven hun eigen gezin te ‘kiezen’, zei ze tegen de BBC.
Over de auteur
Dylan van Bekkum is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Haar zaak schopte het tot het Hooggerechtshof van India en na meerdere zittingen in het voorjaar leken de activisten gelijk te krijgen, schreven Indiase media. Maar dinsdag oordeelde het hof toch dat legaliseren van het homohuwelijk geen zaak van de rechter is, maar van het lagerhuis. De regering van premier Narendra Modi, die een meerderheid heeft in lagerhuis, keerde zich eerder al tegen het legaliseren van het homohuwelijk.
‘Het is een verdrietige dag, we hadden een duidelijke uitspraak verwacht’, zei Sharma na afloop tegen de Indiase nieuwssite Rediff. ‘We zijn weer terug bij af.’
Toen Maya Sharma naar school ging, werd ze verliefd op meisjes uit haar klas. Sharma groeide op in een voor de jaren vijftig in India progressief gezin uit Ajmer in de noordoostelijke deelstaat Rajasthan. Dat ze naar school ging, was al bijzonder: vrienden en familieleden snapten niet wat het nut was van haar schoolgang, als ze over een paar jaar toch het ouderlijk huis zou inruilen voor dat van haar toekomstige echtgenoot. De ‘intieme vriendschappen’ die ze had met vrouwelijke klasgenoten hield ze voor zichzelf, ‘daar was de wereld te heteroseksueel voor’.
Toen Sharma in de jaren zestig in Delhi lid werd van een vrouwenrechtencollectief, merkte ze dat veel medeactivisten lesbische vrouwen waren die onderdrukt werden in een heteroseksueel huwelijk. Toch was homoseksualiteit ook in die kringen geen onderwerp waar in het openbaar over werd gesproken, laat staan waar actie voor gevoerd werd. Sharma verzweeg haar verliefdheid op enkele vrouwen in het collectief en trouwde met een man. ‘Mij was geleerd dat mijn verlangens fout waren’, zei ze in een interview met het Indische activismeplatform IDR. ‘Het systeem had mijn stem uitgeschakeld.’
Begin jaren negentig beëindigde ze het huwelijk, zeer ongebruikelijk als vrouw in die tijd. Toen ze in 1998 op het punt stond voor haar geaardheid uit te komen, draaide Fire in de bioscoop. De film, met twee bekende actrices in de hoofdrol, was de eerste Bollywoodproductie over een lesbische relatie.
Conservatieve demonstranten door het hele land vernielden bioscopen die Fire draaiden en belaagden bezoekers met een kaartje voor de film. Sharma kon niet langer zwijgen: met andere lhbti-activisten vormde ze een front voor de Regal Cinema in Delhi. ‘Indiaas en Lesbisch’, stond op haar spandoek.
In de jaren daarna groeide ze uit tot een van de belangrijkste lhbti-activisten van India. Het boek Loving Women, dat ze begon te schrijven nadat ze haar huwelijk had beïndigd, werd in 2006 een hit. De verhalenbundel van lesbische relaties wakkerde een nieuwe golf van lhbti-activisme aan.
Een golf met succes. In 2014 erkende het Hooggerechtshof ‘transgender’ als derde gender. Vier jaar later haalde het hof homoseksualiteit uit het wetboek van strafrecht. Artikel 377, een erfenis uit de Britse koloniale tijd, bepaalde dat seksuele activiteiten tussen mensen van hetzelfde geslacht ‘tegen de menselijke natuur’ ingaan. Het artikel werd nog tot 2018 misbruikt door politieagenten om lhbti’ers hardhandig te arresteren.
Hoewel Sharma het huwelijk een achterhaald instituut vond, besloot ze zich vorig jaar toch in te gaan zetten voor het homohuwelijk. Lhbti-stellen hebben in India minder rechten zolang ze niet mogen trouwen. Voor een gezamenlijke bankrekening of het adopteren van een kind is bijvoorbeeld een huwelijksovereenkomst nodig.
Na de eerdere successen bij de rechtbank besloten Sharma en twintig andere activisten het met een petitie opnieuw langs de juridische weg te zoeken. Ze kwamen ver, maar niet ver genoeg. Hoewel: het Hooggerechtshof erkende dinsdag wel dat lhbti-stellen niet gediscrimineerd zouden moeten worden.
Bovendien domineerde de zaak, sinds die in april begon, de Indiase media. Pew Research Center peilde in juni dat een krappe meerderheid van de Indiase bevolking vóór het homohuwelijk is. Acht jaar geleden was dit nog maar 15 procent. ‘Wat zich achter onze strijd afspeelt, is vaak belangrijker dan de uitkomst’, zei Sharma al voor de uitspraak. ‘We blijven strijden’, zei ze na afloop. ‘Het zal niet lang meer duren voordat je homohuwelijken voltrokken zult zien worden.’
1. Nadat Nederland in 2001 voor het eerst het homohuwelijk legaliseerde, volgde een trits aan voornamelijk westerse landen. De afgelopen tijd is er ook een legalisatiegolf in niet-westerse landen. Zo was Slovenië vorig jaar het eerste Oost-Europese land dat het homohuwelijk en adoptie van kinderen door lhbti’ers mogelijk maakte.
2. Volgend jaar zal Estland volgen als eerste voormalig Sovjet-land dat het homohuwelijk legaliseert. Afgelopen zomer stemde een meerderheid van het parlement voor. Premier Kaja Kallas was een felle aanjager van het homohuwelijk.
3. Cuba schreef vorig jaar een referendum uit over het homohuwelijk en het toestaan van het draagmoederschap. Ruim 66 procent van de kiezers stemde voor.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden