Dat kondigt het OM donderdag aan. ‘Het onderzoek richt zich op de mogelijk schadelijke effecten op mens en milieu van een door de fabriek tussen 1967 en 2012 uitgestoten stof, pfoa’, aldus het OM. In een later stadium wordt besloten of ook de uitstoot en effecten van GenX moeten worden onderzocht, de opvolger van pfoa.
Een van de centrale vragen is of de verantwoordelijken voor de fabriek – tot 2015 was dat DuPont – bij de vergunningsaanvragen informatie hebben achtergehouden over de gezondheidseffecten van deze zogeheten pfas, de ‘forever chemicals’ die onder meer tot anti-aanbaklagen en stents worden verwerkt.
Het onderzoek, dat wordt uitgevoerd door DCMR (Milieudienst Rijnmond), de politie en de Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Inspectie Leefomgeving en Transport, is een reactie op de aangifte die advocaat Bénédicte Ficq op 4 september namens zo’n 2.400 omwonenden overhandigde aan het OM. Ook de uitzending van het televisieprogramma Zembla over Chemours, aan het begin van de zomer, was reden om het onderzoek te op te zetten, aldus het OM.
‘Geweldig nieuws, een superactie van het OM’, reageert Ficq. ‘Dat het niet geseponeerd is, betekent dat ze er brood in zien.’ Chemours kon gisteravond nog niet reageren.
Het onderzoek is een eerste stap in de richting van een eventuele veroordeling. Pas als het OM genoeg aanwijzingen vindt van schuld, zal het tot vervolging overgaan. Daarna is het aan de rechter om het oordeel te vellen.
De zaak lijkt op die tegen Tata Steel, die ook met hulp van Ficq door omwonenden aanhangig is gemaakt. Met dat onderzoek zijn opsporingsdiensten al ruim anderhalf jaar bezig. Ook het onderzoek naar DuPont/Chemours is ‘zowel feitelijk als juridisch zeer complex’, stelt het OM, dat daarom verwacht dat het zeker een jaar gaat duren.
Drie weken geleden kreeg Chemours al een juridische nederlaag te verwerken toen de rechtbank in Rotterdam in een civiele zaak oordeelde dat het bedrijf een ‘onrechtmatige daad’ heeft gepleegd met de uitstoot van pfoa, omdat het bedrijf (destijds DuPont) Dordrecht, drie omliggende gemeenten en de vergunningverlener ‘onvoldoende heeft ingelicht over de mogelijke risico’s van deze uitstoot en haar eigen zorgen daarover’.
Daarom is het bedrijf aansprakelijk voor de veroorzaakte schade. Maar dat gaat alleen om schade die de gemeenten hebben geleden, doordat er pfoa uit de lucht op percelen van de gemeente is terechtgekomen. Chemours draait op voor de schoonmaakkosten. Het gaat hier niet om gezondheidsschade bij omwonenden.
De rechter was in die zaak heel precies over de periode waarin DuPont/Chemours fout bezig was: tussen 1984 en 1998. Vóór die periode had het bedrijf nog geen weet van de risico’s, voor zover de rechtbank kon achterhalen, en ná die periode heeft het bedrijf in zijn vergunningsaanvraag ‘voldoende gewezen op de mogelijke risico’s van de uitstoot’.
Die risico’s kwamen in de jaren tachtig en negentig met name in de Verenigde Staten aan het licht. Daar bleek pfas bij proeven op knaagdieren lever-, nier- en teelbalkanker te kunnen veroorzaken. Of dat voor mensen ook geldt is nog niet duidelijk, omdat die het betreffende kankergevoelige gen niet hebben. Uit epidemiologisch onderzoek van de GGD in Dordrecht en omgeving blijken die vormen van kanker daar niet vaker voor te komen dan in de rest van Nederland. Wel raadt het RIVM het eten van groenten uit specifieke nabijgelegen moestuinen in de buurt van de fabriek af, en het zwemmen in één nabijgelegen zwemplas.
Er is overigens nog een strafrechtelijk onderzoek gaande tegen DuPont/Chemours. Dit onderzoek, dat zich richt op mogelijke blootstelling van werknemers van de fabriek aan te hoge concentraties pfoa, is ‘in de afrondende fase’, aldus het OM.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden