De gemiddelde 5-jarige produceert vrachtladingen aan tekeningen. ‘Mooi gedaan’, reageer je als ouder, waarna je een aanzienlijk deel onopvallend probeert weg te werken. Zit er nog een diepere betekenis achter de donkere wolken boven het huis of dat ene zwevende poppetje?
Wetenschappers doen al honderd jaar onderzoek naar kindertekeningen. Zo keken onderzoekers van het Londense King’s College bij ruim 7,5 duizend tweelingen naar de link tussen tekeningen en intelligentie, waaruit bleek dat de tekeningen die zij maakten als 4-jarigen een voorspelling gaven van de intelligentie op 14-jarige leeftijd. Toch is er ook discussie. ‘Er zijn onderzoekers die de menstekening als een waardevol instrument zien waarmee je de cognitieve, sociale of emotionele ontwikkeling van een kind kunt meten’, zegt ontwikkelingspsycholoog Sven Mathijssen, verbonden aan de Radboud Universiteit. ‘Andere onderzoekers raden juist aan hiermee te stoppen, omdat de onderzoeksresultaten sterk uiteenlopen.’
Zelf concludeerde Mathijssen in zijn onderzoek dat menstekeningen van kinderen tussen de 4 en 6 jaar oud aanwijzingen kunnen geven voor hoogbegaafdheid. De kinderen maakten een tekening en vervolgens werd twee jaar later gevraagd of ze in een plusklas zaten of een klas hadden overgeslagen. Van ongeveer 70 procent kon correct worden voorspeld of ze tot die groep behoorden op basis van wat ze hadden getekend. Wat was er dan anders? ‘De tekeningen waren niet mooier of beter, maar verschilden qua inhoudelijke kenmerken, bijvoorbeeld een mond die bestond uit twee lijnen in plaats van één en irissen in de ogen.’
‘Als je weet waar je naar moet kijken, zegt een tekening soms meer dan duizend woorden’, meent Liel Prijs-Gerus, die workshops geeft aan scholen over de betekenis van kindertekeningen. Zo’n kunstwerkje kan het begin zijn van een gesprek om te achterhalen wat er in het hoofd omgaat. ‘Waar zijn ze mee bezig, wat willen ze met jou delen?’
Volgens de experts is het belangrijk om de context te weten voordat je een tekening interpreteert. ‘Een collega zag ooit een tekening van een jong kind dat alle lichaamsdelen los tekende. Normaal gesproken zou je dat kunnen zien als een teken van dissociëren, wat een psychiatrisch probleem kan zijn’, zegt Mathijssen. ‘Het bleek echter dat het kind net de verschillende lichaamsdelen had geleerd en die daarom los tekende. Dan wordt het beeld ineens een stuk minder problematisch.’ Bij donkere wolken hoef je dus niet onmiddellijk te concluderen dat je kind op een depressie afstevent.
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
In plaats van een algemeen compliment (‘Prachtig, die paarse dino’) kun je een gesprek op gang brengen: ‘Ik zie dat je hard hebt gewerkt. Vertel eens wat je hebt getekend?’ Bij een meer abstract werk kun je vragen: ‘Als je dit een titel moest geven, wat zou dat dan zijn?’ Ouders moeten zich realiseren dat een tekening een momentopname is. ‘De leerkracht heeft erbij geschreven dat het oma en de kat zijn, maar tien minuten later ziet het kind er misschien iets anders in’, aldus Prijs-Gerus.
Een tekening kan emoties, maar ook een wens weergeven. ‘Bijvoorbeeld als een kind zichzelf regelmatig tekent met een hond terwijl er thuis geen dier is.’
Er zijn scholen die aan het begin van het jaar aan de leerlingen vragen om een ‘dit-ben-ik tekening’ te maken. Dit kun je thuis ook doen. Zo’n oefening kan veel inzichten geven, zegt Prijs-Gerus. ‘Hoeveel ruimte neemt het kind op papier om zichzelf te tekenen? Groot in het midden of juist kleiner? Dit zou een afspiegeling kunnen zijn van hun plek in de klas.’ Het is volgens haar belangrijk om weg te blijven van aannames. ‘Stel altijd alleen vragen vanuit hypotheses: ‘Ik zie dit, zou het kunnen dat...?’ Daarna is het een kwestie van goed luisteren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden