Een grote zus die je vertelt dat je misschien stage moet lopen in een verpleeghuis, als je je kansen op toelating bij geneeskunde wilt vergroten. Een neef die weet wat voor vragen je kunt verwachten bij het beoordelingsgesprek van de opleiding. Dat hadden de studenten Mohamed Badaou, Chahid Koullali, Damian Vieira Barreto en Semih Ünal wel kunnen gebruiken, concluderen ze in 2019 in een restaurant in Rotterdam. Ze hebben hun eerste jaar geneeskunde doorstaan, maar zijn allemaal op vergelijkbare problemen gestuit. Die gaan we de generatie na ons besparen, besluiten ze.
Nog in hetzelfde jaar zetten Badaou en zijn compagnons Medician op, een stichting die (eerstegeneratie)studenten die het thuis niet breed hebben – met of zonder migratieachtergrond – begeleidt bij het toelatingsproces voor de studie geneeskunde: de decentrale selectie. In hun eigen netwerk vinden ze vier studenten die mee willen doen, in de tweede helft van dat jaar verdubbelt dat aantal tot acht.
In een intensief oriëntatiegesprek bespreken ze met potentiële geneeskundestudenten onder meer hoe de selectieprocedure in z’n werk gaat en onderzoeken ze welke relevante kwaliteiten de scholieren eerder opdeden. Later komt daar een vaardighedengesprek bij, waarbij de aanstaande studenten bijvoorbeeld leren hoe je tijdens het studeren je tijd effectief benut.
Dat heeft Badaou zelf ook moeten leren. Hij combineert in de beginjaren zijn fulltime studie met het opzetten van Medician. Daarnaast heeft hij allerlei bijbanen, van pizzabezorger tot teamleider bij de Albert Heijn. Doordeweeks begint hij om half negen op de Vrije Universiteit in Amsterdam, om daar vaak pas rond tien uur ’s avonds te vertrekken – hij moet vooruitwerken voor zijn studie, want in het weekend werkt hij lange dagen óf is hij rond de selectieperiode zo’n tien uur per dag met Medician bezig.
Het zijn barrières die medestudenten en leraren niet altijd zien: terwijl zij op maandag de kroegverhalen van het weekend uitwisselen, heeft Badaou twee dagen auto’s gewassen om zichzelf en zijn familie te ondersteunen. Voor sommige studenten komt daar ook nog mantelzorg voor familie bij. Kroeghangen doet Badaou als moslim sowieso niet, en bij de wintersportanekdotes na de vakantie voelt hij ook hoe levens verschillen. Maar hij voelt ook waardering: hij spreekt Marokkaans-Arabisch en begrijpt de cultuur en thuissituatie van sommige patiënten beter dan witte artsen. Dat zien zijn docenten ook.
Het gebrek aan diversiteit in de artsenwereld herkent Evelyn Brakema, zelf arts en dit jaar jurylid van de Studentenprijs. ‘Studenten zien vaak eerder wat er maatschappelijk leeft, wat de zwakke plekken zijn.’ Badaou bracht zijn missie overtuigend, zegt Brakema. ‘Hij heeft een sterk verhaal, legt het helder en charismatisch uit. Dat is niet alleen belangrijk voor het winnen van zo’n prijs, maar ook om anderen aan boord te krijgen.’
De jury van de door artsenfederatie KNMG en belangenbehartiger De Geneeskundestudent georganiseerde prijs koos Badaou samen met twee andere finalisten uit 24 inzendingen. De jury lette vooral op de vernieuwing die de studenten brachten. Brakema: ‘We waren op zoek naar een positief sneeuwbaleffect: mensen die iets bedenken, anderen enthousiast maken en zo een verandering teweegbrengen.’
Veel eerstegeneratiestudenten kunnen zich niet de 200 euro of meer veroorloven die sommige concurrenten betalen om zich klaar te stomen voor de decentrale selectie. Medician is en blijft daarom gratis. Ook helpt de stichting nu tandheelkundestudenten in spé, en kunnen scholieren die naar de Radboud- of Erasmusuniversiteit willen bij Medician terecht. Vorig jaar hielpen ze een krappe zestig scholieren, naar verwachting gaan ze daar dit jaar dik overheen.
Waar mogelijk koppelt de stichting de scholieren aan studenten met een vergelijkbare sociale achtergrond. Ook na de decentrale selectie blijft hulp beschikbaar, bijvoorbeeld bij het regelen van een stage in het buitenland of het opdoen van handige contacten in het werkveld. Veel deelnemende studenten worden later zelf mentor bij Medician. Dat ziet kersverse geneeskundestudent Manal Lamrabat (18) ook voor zich. Medician hielp haar met het opstellen van een CV en motivatiebrief, waarna ze door de decentrale selectie kwam. ‘Die selectie was, eerlijk gezegd, best intimiderend. Ik wist niet wat ik kon verwachten en waar ze op letten.’
Lamrabat is de eerste in haar omgeving die geneeskunde ging studeren. ‘Veel mensen hebben ouders die al arts zijn of kennen iemand die in het ziekenhuis werkt. Die weten beter wat ze te wachten staat.’ Door de vrijwilligers van Medician kreeg ze meer zelfvertrouwen, iets wat ze in de toekomst graag doorgeeft aan een volgende generatie studenten.
Badaou leerde er zelf ook veel van. Door al zijn gesprekservaringen komt hij nu bij patiënten op de spoedeisende hulp sneller tot de kern, en bouwt hij makkelijker een band op met ouderen. Alléén arts wordt hij in ieder geval niet; voor Medician maakt hij ook in de toekomst ruimte.
De decentrale selectie werd 2017 ingevoerd, omdat een ‘gewone’ loting te oneerlijk zou zijn: motivatie telde niet mee. Inmiddels is er toch kritiek op de aanpak, omdat laatbloeiers en eerstegeneratiestudenten vaker buiten de boot vallen.
Uit een onderzoek van UMC Utrecht onder geneeskundestudenten bleek dat zij zich vaak slecht voorbereid voelen op de diversiteit in de patiëntenpopulatie, doordat docenten er te weinig aandacht aan besteden.
In 2023 meldden zich in heel Nederland 10.101 aankomende studenten aan voor geneeskunde. Daarvan deden er 7454 mee aan de decentrale selectie. In totaal zijn er 2790 plekken voor geneeskundestudenten, verdeeld over acht universiteiten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden