De rij wordt steeds langer. Meer dan 175 mensen staan, telkens met een meter tussenruimte, langs het groene fietspad van de Kaplanstraat in het centrum van Tel Aviv, en voorbijganger na voorbijganger sluit zich aan. Eenieder krijgt een roos en een vel papier uitgereikt om omhoog te houden. ‘Ik ben hier’, staat erop. ‘Waar is…’, gevolgd door de naam van een persoon, een vraagteken en zijn of haar foto.
Abraham Munder? David Shaley? Ilana Gritzwesky? Liat Azlili? Segev Kalfon? Liri Albag? Amit Soussana? Yossi Silberman? Hanna Katzir? Maxim Herkin? Tamar Gutman? Tomer Starosta? Shani Goren? Ruth Munder? Noa Argamani? Carmela Sara Dan? Noa Marciano? Liraz Assulin? Vladimir Zutov? Maya Regev? Romi Gonen? Tamir Adar? Tal Chaimi? Judith Waiss?
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent Turkije en Iran voor de Volkskrant. Hij woont in Istanbul. Daarvoor werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten. Hij is auteur van Een heidens karwei - Erdogan en de mislukte islamisering van Turkije.
Het zijn de namen van degenen die vorige week rond de Gazastrook door Hamas zijn ontvoerd en in gijzeling worden gehouden. Volgens Hamas zijn het er 200, het Israëlische leger houdt het op 199. Mogelijk ook zijn sommige van de mensen op de posters niet ontvoerd, maar behoren ze tot de nog niet geïdentificeerde doden. Hoe dan ook: ze zijn vermist, hun familie heeft na zaterdag 7 oktober niets meer van hen gehoord.
Sinds zondag wordt op de Kaplanstraat aandacht gevraagd voor hun lot. Het leed wordt persoonlijk gemaakt. Niet door de Israëlische regering in een poging het menselijk drama van de gijzelaars propagandistisch uit te melken, maar door familieleden die verteerd worden door bezorgdheid. Vrienden, collega’s en betrokken burgers voegen zich bij wat eigenlijk geen protest mag heten – of misschien toch wel.
Smadar Mor, een 63-jarige inwoner van Tel Aviv, staat in tranen langs het fietspad. Huilt ze om de persoon van wie ze de kleine poster omhoog houdt, haar leeftijdgenoot Nurit Cooper? Nee, die kent ze niet. ‘Ik keek zonet even opzij, naar mijn buurvrouw, om te zien wie er op haar poster staat’, zegt ze. ‘Toen zag ik het gezicht en de naam van een collega van me, Hagit Rafael Mishkin.’
Dat haar collega, eveneens docent aan de lerarenopleiding, vermist is wist ze wel. ‘We hadden vanochtend een Zoom-vergadering van mijn werk, we hadden het nog over haar. Een moeder met drie of vier kinderen.’ Des te groter was de schok toen Mor opeens zag dat ze in de rij sympathisanten pal naast haar vermiste collega stond.
Familieleden zijn hier vandaag niet veel. Zij vermijden de drukte en alle aandacht van cameraploegen. Zahava Eshel (77) is een van de weinigen. Haar 19-jarige kleindochter Roni, als militair gelegerd vlakbij de Gazastrook, wordt vermist. ‘Een mooi, slim, optimistisch meisje’, zegt de grootmoeder. ‘Waar is ze? Van het leger horen we niets, van de regering horen we niets.’
Dat is een van de meest gehoorde klachten op deze betoging die geen betoging mag heten: het gebrek aan informatie. ‘We hebben meer van president Biden gehoord dan van premier Netanyahu’, zegt een vrouw schamper.
Het Familieforum voor Gijzelaars en Vermisten, een burgergroep, sprokkelde daarom zelf zoveel mogelijk gegevens bijeen, onder leiding van arts en hoogleraar Hagai Levine, en kwam tot zorgwekkende bevindingen. De gijzelaars variëren in leeftijd van 9 tot 90 jaar, volgens Levines rapport. Sommigen zijn gewond of chronisch ziek en hebben dringend medische zorg nodig. Een oudere vrouw met parkinson, dementie en ondergewicht, die zou kunnen overlijden. Een vrouw van 27 met de ziekte van Crohn die biologische therapie en voedingstherapie nodig heeft.
Van één jonge vrouw heeft Hamas een video vrijgegeven. De 21-jarige Frans-Israëlische Maya Sham zegt in de camera dat ze gewond is aan haar arm en van Hamas medische zorg krijgt. Ze zegt te hopen op spoedige vrijlating.
De voornaamste wens (of eis) van de families is: ‘Breng onze geliefden terug.’ Dat keert in varianten terug in de teksten aan een muur aan de Kaplanstraat. Hoe? ‘Dat weet ik niet’, zegt oma Eshel. ‘Ik ben geen militair, daar heb ik geen verstand van.’
Toch broeit er een politiek-ethisch conflict rond de beweging van familieleden. ‘Veiligheid, geen wraak’, staat op een van de borden. Dat is kern van een debat dat nu in Israël wordt gevoerd. Moet de regering, als ze besluit over de militaire aanpak van Hamas, rekening houden met de gijzelaars?
Ja, vinden de familieleden. Nee, zo lijkt het standpunt te zijn van de regering. Of maar een klein beetje, in ieder geval. Minister van Financiën Bezalel Smotrich zei dat Israël Hamas keihard moet aanpakken, ‘en niet te veel rekening moet houden met de kwestie van de gijzelaars’. Andere leden van de regering lieten zich in dezelfde zin uit.
Vanuit het rechts-nationalistische kamp, dat alleen maar uit is op wraak, wraak hoe dan ook, krijgen de familieleden de ergste verwensingen naar het hoofd geslingerd. Bij een kaarsendienst dit weekend werd geroepen: ‘Jullie zijn niet Joods!’ en ‘Ga terug naar Auschwitz!’ Kaarsen werden omgeschopt. Dinsdagmiddag op de Kaplanstraat roepen langsrijdende mannen op motoren af en toe: ‘Verraders!’ Een beladen term in Israël: het was waarvoor premier Yitzhak Rabin werd uitgemaakt, voor hij in 1995 werd vermoord.
‘De hele staat Israël moet beslissen’, aldus columnist Shlomi Elder in de krant Haaretz, ‘of de levens van tweehonderd burgers en soldaten, hoe belangrijk ook, minder belangrijk zijn dan de overwinning op een criminele en wrede organisatie die onze burgers heeft afgeslacht. Wat een vreselijke keuze.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden