Toen hij eind augustus voor de tweede maal het hospice inging, voelde hij dat hij niet lang meer had. Begin februari was journalist Ton Damen, bij wie in 2017 darmkanker was geconstateerd, het Leeuwardense sterfhuis tot ieders verbazing weer uitgelopen. Er volgde nog een goedgevuld halfjaar, waarin hij onder meer een boek over zijn ziekte uitbracht: Het gezelschapsspel kanker.
Nooit was Damen bitter. ‘Mijn vader slaagde erin zijn aandacht niet te vestigen op de zeven uren waarin hij zich na een zoveelste chemokuur beroerd voelde’, zegt zijn zoon Thomas, ‘maar haalde alles uit het halfuur dat hij met mij een visje ging eten op de gracht.’
Damen was een verslaggever met een uitzonderlijke schrijfdrang. Begonnen bij Het Vrije Volk, kwam hij in 1987 bij de Amsterdamse krant Het Parool terecht, waar hij tot zijn afscheid in 2022 bleef. Duizenden artikelen schreef hij, eerst lange tijd over economie, later steeds vaker ook over Amsterdam, met name over huisvesting.
Veel stukken schreef hij met Hanneloes Pen. ‘Dan trokken we de Van Deysselbuurt in, waarin veel armere mensen woonden in huizen met gevaarlijke gasgeisers en schimmel op de muren.’ Niet zelden schetste hij vervolgens ook hoe de hoge heren van dezelfde woningcorporatie voor zichzelf een prachtig appartement op de bovenste verdieping hadden gereserveerd. Vanwege al zijn werk voor Amsterdam en de Amsterdammers kreeg hij bij zijn afscheid in 2022 van locoburgemeester Marjolein Moorman de Heldenpenning.
Met Damen als journalist viel niet te spotten, vertelt Bartho Boer, lange tijd voorlichter in Amsterdam. ‘Als zijn telefoonnummer oplichtte, wist je: nu moet ik goed opletten.’ Damen huldigde zeer principieel het adagium ‘gezegd is gezegd’, wat vaak vermakelijke telefoonconversaties opleverde. ‘Hij week geen duimbreed’, zegt Pen. ‘Tenminste, bij de bazen en voorlichters. Dat gold natuurlijk niet voor de kwetsbare mensen.’
In de ambtswoning van de burgemeester aan de Herengracht maakte Pen een staaltje van Damens onverschrokkenheid mee. Hij had in 2013 onthuld dat de gemeente Amsterdam na de oorlog bij Joden achterstallige erfpacht had ingevorderd, ook als ze hadden ondergedoken of concentratiekampen hadden overleefd – een primeur die wereldwijd aandacht kreeg.
Toenmalig burgemeester Van der Laan wilde dat later goedmaken met een collectief gebaar voor een Joods doel, zoals het Namenmonument. ‘Wij hadden in de Joodse gemeenschap gehoord dat dit niet goed was gevallen. Zo bracht Ton het ook bij Van der Laan: ‘Dat is twee keer jatten van de Joden’. De burgemeester ontplofte en begeleidde ons zelf naar de deur, met de woorden: ‘Dit interview is nú afgelopen’. Nee hoor, sprak Ton rustig, het is pas afgelopen als ik de deur hier achter me dichttrek.’
Damen werkte overal en altijd, had een reusachtig netwerk en een fenomenaal geheugen. Maar hoewel hij trekken had van een workaholic, hechtte hij juist veel waarde aan familie. Voor hem een complex begrip; zelf was hij geadopteerd. Damen heeft nooit willen weten wie zijn biologische familie was, totdat zijn zoon Thomas op basis van een dna-match ineens met een halfzus op de proppen kwam. Vervolgens stortte Damen zich in deze bijzondere familiegeschiedenis. In de zomer van 2022 verscheen het boek Verstoten, waarin hij schetst hoe zijn biologische moeder in 1956 wereldnieuws werd toen ze als 19-jarige als verstekeling vanuit Australië terugkeerde naar Nederland.
Toen hij eind augustus opnieuw in een hospice werd opgenomen, ditmaal in Drachten, voelde Damen zijn krachten wegvloeien. Hij maakte zijn wereld kleiner en legde zijn pen neer. Ton Damen laat twee kinderen uit twee huwelijken na. De laatste tien jaar was hij intens gelukkig met zijn derde vrouw Ellen, uit Georgië. Zij leverde hem een nóg uitgebreidere familie, ditmaal in de Kaukasus, waar ze samen een boerderij hadden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden