Gaza, de smalle strook land die door Hamas wordt geregeerd en waar 2,2 miljoen burgers nu klem zitten, telt twee grensposten. De eerste heet Erez en grenst (in het noorden) aan Israël, nabij de stad Ashkelon. Deze zit potdicht.
Voor de meeste Palestijnen is de grenspost Rafah, die in het zuiden aan Egypte grenst, de enige potentiële weg naar buiten. Duizenden mensen, onder wie veel burgers met een buitenlands paspoort, staan wanhopig te wachten tot ze Gaza kunnen verlaten. Een paar honderd meter verderop, aan de Egyptische kant, staan lange rijen trucks met humanitaire hulp te wachten tot ze naar binnen kunnen. Maar de poorten blijven ook hier hermetisch gesloten.
Voor de oorlog konden Palestijnen deze grens ook niet zomaar oversteken: burgers hebben toestemming van zowel Hamas als Egypte nodig, en de procedures zijn totaal ondoorzichtig. De meeste mensen die op de Gazastrook zijn geboren, zijn nog nooit buiten het gebied geweest.
Over de auteur
Sacha Kester schrijft voor de Volkskrant over België, Israël en het Midden-Oosten. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
Het is niet bepaald een droomplek om naartoe te vluchten en een nieuw leven op te bouwen. Rafah grenst aan de Sinaï, een driehoekig schiereiland dat al decennialang door Caïro wordt achtergesteld, en waar Egypte de afgelopen tien jaar strijdt tegen jihadisten. De Sinaï bestaat voornamelijk uit woestijn. Een groot gebied met huizen en agrarisch land, dicht bij de grens met Gaza, is vernietigd om ‘een bufferzone’ te creëren.
Egypte beheert de Rafah-overgang, maar alle bevoorrading die via deze grenspost Gaza binnenkomt, moet door Israël worden goedgekeurd. Ondanks druk vanuit de VS is Israël duidelijk: humanitaire hulp (voedsel, water, medicijnen en brandstof) mag niet naar Gaza, omdat deze spullen volgens Jeruzalem door Hamas gebruikt zullen worden.
Terwijl Israël bepaalt wat er bij Gaza naar binnen mag komen, is het aan Egypte om de deur open te zetten voor vluchtelingen die het gebied uit willen. De VS hopen dat buitenlanders en Palestijnen met een buitenlands paspoort (in de eerste plaats de Amerikaanse) Gaza kunnen verlaten, maar ook Caïro houdt zijn poot stijf.
Dat heeft Egypte nooit gedaan, ook niet tijdens eerdere oorlogen in 2008, 2014 en 2021. Ten eerste vreest Egypte een grote vluchtelingenstroom. Het land is al overbevolkt en de economie kraakt in haar voegen. Op dit moment vangt het land 9 miljoen migranten op, van wie de meesten uit Soedan, Syrië, Jemen en Libië. ‘Natuurlijk sympathiseren we met de Palestijnen’, zei de Egyptische president Abdel Fatah al-Sisi vorige week donderdag. ‘Maar we moeten ons gezonde verstand gebruiken om te helpen op een manier die ons niet te veel kost’, aldus de president die in december herkozen wil worden.
Daarnaast hebben Egyptische militaire regimes de Moslimbroederschap de afgelopen zeventig jaar altijd als hun grote vijand gezien, en Hamas is hier een afsplitsing van. Het land wil zeker niet de volgende thuisbasis van Hamas worden, en nog meer militanten in de Sinaï hebben.
Dan is er nog het principiële probleem dat Egypte met andere Arabische landen deelt: als de Palestijnen massaal naar Egypte trekken, kan Israël Gaza gemakkelijker herkoloniseren. ‘Het grote gevaar is dat een vluchtelingenstroom uit Gaza het einde betekent van de Palestijnse zaak’, aldus Sisi donderdag. ‘Het is belangrijk dat de inwoners in hun eigen land blijven.’
Een deel is hier fysiek niet toe in staat, omdat zij ziek of gewond zijn, en voor anderen is het ondenkbaar om hun huizen achter te laten en misschien nooit meer terug te kunnen keren. Veel inwoners zijn in 1948, na de stichting van de staat Israël, als vluchteling in Gaza gekomen (of zijn de nazaten van deze vluchtelingen), en zij vrezen een herhaling van deze traumatische gebeurtenis. ‘Als we moeten sterven’, zei Kamal Obeid uit Gaza-Stad tegen het linkse Israëlische blog 972, ‘dan doen we dat hier.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden