Wie de populairste posts op Instagram opzoekt, vindt geen foto’s van beroemdheden als Kim Kardashian of Rihanna, maar berichten van Lionel Messi en Cristiano Ronaldo. Van de twintig meest gelikete foto’s zijn in totaal veertien van deze twee voetballers; beiden komen zevenmaal voor in de lijst. Verwonderlijk is dat niet. Sociale media zijn een makkelijke manier voor fans om met voetballers in aanraking te komen – en andersom.
Via sociale media kunnen voetballer en achterban rechtstreeks contact leggen met elkaar, in principe zonder tussenkomst van persvoorlichters of traditionele media. Maar voetballers zijn naast individuen ook de uithangborden van hun club en sponsors. Alles wat ze zeggen heeft impact en kan hun reputatie en die van hun club en sponsors beïnvloeden. Daarom zijn er communicatiebeperkingen en richtlijnen die verder gaan dan een verbod op discriminatie, haatzaaien en beledigen. Voetballers kunnen en mogen in het openbaar gewoonweg niet alles zeggen. In de krant de trainer afvallen is not done, meer dan open deuren zullen er in interviews na een wedstrijd niet worden ingetrapt en openlijk het nationale elftal bekritiseren is een doodvonnis.
Socialemedia-accounts van voetballers worden vaak beheerd door externe bedrijven. Die moeten de spelers helpen een zo positief mogelijk beeld van zichzelf te geven en hen behoeden voor online stommiteiten. In de meeste gevallen mogen voetballers wel zelf berichten posten, als ze zich maar aan vooraf bepaalde afspraken houden.
Daardoor lijken de feeds vaak gekunsteld, zoals de foto van Messi en Ronaldo turend naar een schaakbord – met 42,8 miljoen likes de op drie na populairste post op Instagram. Ook hebben ze bijna altijd met wedstrijden te maken – denk aan foto’s van juichende teams met vreugdevolle teksten na winst en opbeurende onderschriften bij droevig kijkende spelers wanneer het resultaat tegenvalt. En toch gebruiken voetballers hun posts ook om iets te zeggen over wat ze echt bezighoudt. Fans kunnen die boodschappen ontcijferen.
Zo plaatste de Spaanse voetballer Daniel Carvajal onlangs een zwarte foto met een lachende emoticon in zijn story nadat hij tijdens een competitieduel van Real Madrid tegen Real Sociedad na twee keer geel het veld had moeten verlaten. Terwijl de wedstrijd nog bezig was, besloot hij zijn onvrede te uiten op Instagram. Hij verwijderde de story binnen een paar minuten, maar zijn volgers hadden de boodschap gezien én begrepen. Zo ontstond er een gedeeld geheim tussen voetballer en fans.
Ook de Belgische doelman Thibaut Courtois ging afgelopen zomer creatief om met sociale media en zijn eigen frustratie. Toen er een kleine rel ontstond nadat Courtois afwezig was bij een training van het Belgische nationale elftal – naar eigen zeggen vanwege een blessure, maar daar werd door velen aan getwijfeld – gooide hij olie op het vuur door de verwijzing naar de Rode Duivels te verwijderen uit zijn bio op Instagram. Volgens zijn fans hét bewijs dat er meer aan de hand was en er een conflict broeide tussen hem en bondscoach Domenico Tedesco. In de traditionele media liet Courtois zich niet uit over de kwestie.
Ook de reacties op foto’s van voetballers zitten vol indirecte communicatie. Voetballers reageren op elkaar en anderen, plaatsen hartjes en liken reacties, zichtbaar voor iedereen, mits je ernaar op zoek bent. De 18-jarige middenvelder Antoni Milambo geldt al jaren als een van de grootste talenten van Feyenoord, maar een doorbraak in het eerste elftal laat nog op zich wachten. In de gewonnen wedstrijd van Feyenoord onder 19 tegen het jeugdelftal van Atlético Madrid speelde Milambo de sterren van de hemel, zo viel ook zijn volgers op Instagram op. ‘Als Arne (Feyenoord-trainer Arne Slot, red.) nu niet meekeek, weet ik het ook niet meer’, reageerde een van hen. Milambo likete prompt die reactie, tot groot genoegen van zijn fans.
Real Madrid-spits Karim Benzema deed hetzelfde nadat hij rond het WK in Qatar in conflict was geraakt met de coach van het Franse nationale elftal en de Franse voetbalbond. Zelf liet hij zich niet uit over de kwestie, maar op X likete hij meerdere berichten die zijn kant van het verhaal vertelden. Een stille bevestiging, zonder er zelf woorden aan vuil te hoeven maken. Zijn achterban had het uiteraard door en het nieuws verspreidde zich als een lopend vuurtje door de onlinegemeenschap. Daarnaast maakt Benzema gebruik van foto’s en liedteksten van rapper Tupac om zijn mening over uiteenlopende zaken te laten doorschemeren. De interpretatie daarvan laat hij aan zijn fans.
Het delen van op het eerste gezicht nietszeggende woorden, foto’s of likes is voor voetballers als flirten met de achterban; betekenis geven aan zulke berichten is voor de fans als het interpreteren van kunst. En daar rekenen zowel de voetballers als de fans op. Door de cryptische boodschap te ontcijferen – een boodschap die, zo voelt het, alleen voor hen is bedoeld – voelen supporters zich gezien, gehoord, intiemer verbonden met de voetballer én de gemeenschap. If you know, you know. Anders niet.
Wie de tijd neemt om in de materie te duiken en zich een weg weet te banen door de clichématige teksten en promotionele foto’s, vindt een gemeenschap die zich alleen online openbaart. Een plek waar voetballers met hun achterban delen wat ze echt vinden, een tikje opstandig, en bijna altijd indirect.
Ook op TikTok zijn steeds meer voetballers actief. Ze doen er dansjes, doen mee aan ‘challenges’ en gaan viraal dankzij fans die video’s en fragmenten delen. Zo had Noa Lang (PSV) een TikTokhit met zijn lied Noano 7k op je feestje en zijn de dansmoves van de Pool Robert Lewandowski (FC Barcelona) al tientallen miljoenen keren bekeken. De populairste tiktokkende voetballer is de Braziliaan Neymar Jr. Meer dan 31 miljoen mensen volgen hem op het videoplatform.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden