Het kleine beetje compensatie dat de leden van de ‘pechgeneratie’ hebben gekregen omdat ze geen basisbeurs kregen, wordt in één klap weggevaagd door een forse stijging van de rente. De gemiddelde student is straks in twee jaar 1.200 euro aan rente kwijt, ongeveer het bedrag dat minister Dijkgraaf van Onderwijs hun heeft toegekend om de pijn van de studieschuld een beetje te verzachten.
Hoe groot de pijn is, verschilt per individu. Als je de pech hebt om geen vermogende ouders te hebben, geen dikbetaalde baan als consultant of advocaat en ook niet in aanmerking komt voor een betaalbare huurwoning, dan is de prijs hoog. Je wordt aan het begin van je werkzame leven op achterstand gezet.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Nee, een overheid hoeft niet alles te compenseren. Het besluit om de studielening in te voeren, is genomen door een democratisch verkozen meerderheid van het parlement. Dat een nieuw kabinet de maatregel terugdraait, wil niet zeggen dat de maatregel niet legitiem was.
En nee, de overheid is ook niet verplicht alle vormen van pech te compenseren. De vraag is bovendien hoe groot deze pech is ten opzichte van andere vormen van pech die ook niet worden gecompenseerd. De pechvogels zijn in dit geval meestal hoogopgeleide jongeren met goede toekomstperspectieven. Moet de overheid daar miljarden voor uittrekken?
Terechte vragen, maar de overheid heeft – op het moment dat het geld gaat uitlenen – ook een zorgplicht, net als elke andere financiële instelling. Net als de banken moet ze haar cliënten behoeden voor roekeloos financieel gedrag, door continu op de risico’s te wijzen.
Heeft de overheid voldoende gewaarschuwd voor de gevaren van een hoge schuld en een hoge rente? Integendeel, moet helaas de conclusie zijn. Jet Bussemaker, de onderwijsminister die het leenstelsel in 2015 invoerde, deed er juist alles aan om te benadrukken dat lenen helemaal niet erg was. ‘We praten elkaar angst aan om te lenen’, zei ze onder meer. De terugbetalingsregeling was coulant, de rente was laag, zorgen om een te hoge schuldenlast waren niet nodig, redeneerde ze.
Ze wilde coûte que coûte voorkomen dat studenten vanwege het nieuwe leenstelsel zouden besluiten om niet te gaan studeren. In haar ijver heeft ze hun onbedoeld een rad voor ogen gedraaid. De gevolgen laten zich raden. Studenten leenden massaal en zitten nu met vaak hoge schulden.
De huidige rentestijging laat eens te meer zien waarom het leenstelsel niet werkt. De theorie erachter is dat een studie een investering in jezelf is, en dat het dus, net als bij elke andere investering, normaal is om een lening af te sluiten. Nu de rente stijgt, blijkt hoe onjuist die redenering is. Bij een stijgende rente wordt er minder geïnvesteerd, en dus ook minder gestudeerd. Een gezonde samenleving maakt haar opleidingsniveau niet afhankelijk van de rentestand.
Het huidige – inmiddels demissionair – kabinet heeft gelukkig ingezien dat studeren, de mogelijkheid om je geestelijk te ontwikkelen, in de eerste plaats een recht is. Het nieuwe kabinet moet onderzoeken hoe het niet nakomen van de zorgplicht kan worden goedgemaakt. De pechgeneratie heeft geen recht op totale compensatie, maar wel op meer coulance.
Source: Volkskrant