Als Reinoud Kroese en Jorien Korting over de drempel van de dorpswinkel in Baambrugge stappen, kijken ze hun ogen uit. ‘Wauw, jullie hebben het top voor elkaar. Wat goed man’, zegt Kroese tegen winkelmedewerker Meriam van Schaick. Het stel is deze donderdagmiddag net terug van vakantie en heeft daardoor de feestelijke heropening van de buurtsuper, de zaterdag ervoor, gemist. ‘Je kunt zelfs je eigen brood snijden, daar word ik nou gelukkig van’, zegt Korting.
De afgelopen weken onderging de dorpswinkel een totale metamorfose. Niet alleen de inrichting werd opgefrist, er kwamen ook andere eigenaren: de Baambruggers zelf.
Begin dit jaar leek de enige supermarkt in het Utrechtse dorp (1.500 inwoners) nog definitief zijn deuren te moeten sluiten. Drie jaar lang zochten de vorige eigenaren Henk en Gerrie van der Wilt, na ruim 25 jaar achter de toonbank te hebben gestaan, naar een opvolger voor hun winkel, zodat zij konden genieten van hun pensioen. Tevergeefs, want niet één ondernemer meldde zich.
Het is een probleem waar veel dorpen mee te kampen hebben. De afgelopen jaren hebben dorpsbewoners in heel Nederland noodgedwongen afscheid moeten nemen van hun buurtsuper. Sinds 2008 halveerde het aantal kleine supermarkten van 605 naar 299, waardoor 194 kleine plaatsen het nu zonder buurtwinkel moeten stellen. Dit blijkt uit cijfers van Locatus, een bedrijf dat zich specialiseert in retailinformatie.
De stevige concurrentie van supermarktreuzen, de teruglopende inwonersaantallen als gevolg van de vergrijzing, en het feit dat veel uitbaters geen opvolger kunnen vinden, spelen een rol bij die ontwikkeling.
Het verdwijnen van de dorpswinkels brengt tegelijkertijd een andere trend voort. In meerdere dorpen in Nederland besloten inwoners met elkaar de plaatselijke supermarkt in leven te houden. Eerder dit jaar kon in Nigtevegt, op slechts 6 kilometer afstand van Baambrugge, ook al een gesloten supermarkt dankzij de dorpsbewoners heropend worden. Iets vergelijkbaars gebeurde in het Noord-Hollandse Ilpendam. En in het Zeeuwse Borssele wordt momenteel geld ingezameld voor een buurtsuper die door vrijwilligers gerund moet worden.
Nu volgen dus ook de Baambruggers. Vastberaden om na de slager, de bakker en de groenteboer niet ook afscheid te moeten nemen van hun geliefde dorpswinkel sloegen zij de handen ineen. Zo vormden de plaatselijke ondernemers Reina Ovinge en Allard Wendrich met tien anderen een werkgroep om gezamenlijk de winkel over te nemen. ‘Anders wordt Baambrugge een spookdorp’, verklaart Ovinge het initiatief. Tijdens een bijeenkomst van de dorpsraad werd het idee gepitcht, en dankzij de massale steun van hun dorpsgenoten konden Ovinge en Wendrich aan de slag. Niet veel later werd de Vereniging Dorspwinkel Baambrugge opgericht, die eigenaar zou worden van dorpswinkel ‘Henks’ – een verwijzing naar de naam van de vorige eigenaar.
Dorpsbewoners en anderen die de winkel een warm hart toedragen kunnen voor 75 euro per jaar lid worden van de vereniging. Dat geld is hard nodig volgens voorzitter Ovinge. ‘We wilden in totaal 125 duizend euro ophalen. Dankzij de leden en donaties is dat gelukt. Het geeft ons de nodige liquiditeit.’ Leden van de vereniging krijgen ook iets terug voor hun bijdrage. Zo hebben ze recht op zeggenschap tijdens de jaarlijkse Algemene Ledenvergaderinging, waarbij ze mogen meebeslissen over de koers van de winkel. ‘Bijvoorbeeld over het assortiment. Daarnaast kunnen ze ook sparen voor korting’, zegt Wendrich. ‘En natuurlijk krijgen ze de Henks-tas en het Henks-biertje dat we bij een lokale brouwerij hebben gebrouwen.’ Inmiddels gaat de vereniging richting de vierhonderd leden.
Naast twee fulltime werknemers wordt de winkel gerund door vrijwilligers, in totaal hebben Ovinge en Wendrich er ruim tachtig weten te strikken. Zij helpen in shifts van vier uur met vakkenvullen, kassawerk of ijsscheppen. Jorien Korting en Reinoud Kroese, beiden lid van de vereniging, hebben zich ook opgegeven. Zij wil de buurtwinkel ondersteunen in de aansturing, hij wil meehelpen met het samenstellen van het assortiment op basis van streekproducten. ‘En misschien ga ik in de zomer wel ijsscheppen.’
Kroese heeft de buurtsuper tijdens de verbouwing gemist. ‘Het is zo goed dat de winkel weer open is’, zegt hij. ‘Niet alleen vanwege de boodschappen, maar ook vanwege de centrale functie in het dorp. Volgende week is er in Baambrugge bijvoorbeeld weer een evenement, en daarvoor kunnen mensen zich hier intekenen. Als zo’n winkeltje wegvalt, valt er steeds meer weg. Het heeft ook een sociale functie.’
Initiatiefnemer Wendrich is het daarmee eens. ‘Oudere mensen komen boodschappen doen, maar ze komen vooral voor een praatje. Kinderen kopen hier hun eerste snoep. Dat is zoiets bijzonders, dat wil je niet verliezen.’
Na de hele winkel uitvoerig bekeken te hebben, zetten Kroese en Korting hun mandje tevreden op de toonbank. ‘Dat is dan 55 euro 5’, klinkt het vanachter de toonbank. ‘Stempeltjes op één kaart?’ Korting doet haar naam eer aan en gaat met de stempels aan de haal. Geen probleem, zegt Kroese. ‘We komen vandaag nog twee keer terug.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden