N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Dat het ook best anders had kunnen lopen, zegt Arthur tegen zijn uit Zuid-Korea afkomstige vrouw Nora. Stel dat in dat huis waar ze beiden als kunstenaars verbleven een andere aardige man had gezeten, niet hij, zou ze hier dan niet in bed liggen met die man? Nora reageert er realistisch op: het is niet zo, het is zo gelopen dat zij nu hier ligt met hem.
Je kunt zeggen dat de film Past Lives van Celine Song gaat over de vele ongeleefde levens die als mogelijkheden achter ieders leven schuilen en in zekere zin is dat ook zo. De jeugdliefde die opnieuw ontmoet wordt, kan een teleurstelling zijn maar ook weer een vlammetje aansteken dat tot een grote brand verwordt. Of geen van beide, zoals in deze film. Er is verlangen, heimwee en een beetje spijt, maar er is ook het realistische inzicht dat het zo is als het nu is en dat er geen reden is om dat als een fout te beschouwen en het niet geleefde leven als het ‘eigenlijk’ bedoelde.
Het thema van de film is behalve niet-gerealiseerde mogelijkheden, net zozeer de toevalligheden die leiden tot wat wèl gebeurt, die niet meer of minder willekeurig zijn. De man met wie je nu bent had misschien ook wel een andere man kunnen zijn ja, als het toeval, het lot, de voorzienigheid één en ander anders had doen verlopen, maar een feit is dat het déze man is en dat je nu gelukkig bent met deze ene. Nu het eenmaal zo geworden is kan hij helemaal niet meer net zo goed iemand anders zijn. Dat kon alleen maar op een punt in het verleden dat pas achteraf een duidelijk punt is geworden doordat je toen net deze man ontmoette en er daarna iets tussen jullie ontstond.
Al het betekenisvolle is pas achteraf te zien. Maar het is er ook als je het nog niet ziet, zegt de film, er hoeft niet meteen een verhaal te ontstaan om allerlei kleine gebeurtenissen betekenisvol te laten zijn. Dat wordt benoemd met het Koreaanse begrip In Yun.
Het doet sterk denken aan een gedicht van Borges, eigenlijk aan heel veel gedichten van Borges, waarin alles wat gebeurt, van „de frisheid van het water in de keel van Adam” tot „het niet te tellen stof dat legers was” en „de vormen van de wolk in de woestijn”, nodig was ‘om onze handen bij elkaar te brengen’. En dat is natuurlijk zo, zodra iets gebeurd is, is het onontkoombaar geworden en heeft alles ertoe geleid, omdat niets nu eenmaal weer ongedaan gemaakt kan worden. Dat betekent niet dat alles goed gepraat kan worden door op gebeurtenissen in het verleden te wijzen.
Het is zoals de verstandige Nora zegt: „Ik ben hier terecht gekomen.” En niet ergens anders. „Voor mij ben je het meisje dat wegging”, zegt haar Koreaanse jeugdliefde, „voor je echtgenoot ben je de vrouw die blijft.”
Die echtgenoot hoort zijn vrouw in haar slaap Koreaans spreken. Dat vond hij altijd vooral lief, maar nu, nu die jeugdliefde op bezoek is gekomen, vindt hij het enigszins ongemakkelijk, nu beseft hij dan dat er een plek is in haar waar hij niet bij kan komen.
Dat geldt ongetwijfeld sterker voor immigranten, maar het geldt natuurlijk altijd. Behalve dat een ander sowieso niet te kennen is, is er ook altijd die onkenbare plek van het ‘voor mijn tijd’, een plek waar een jeugdliefde bijvoorbeeld wél de weg weet.
Die plek is gemakkelijk ook een plek van verlies – het verleden wordt niet alleen maar vreugdevol overwonnen en achtergelaten. Maar dat is niet erg. Je bent nu hier.
NieuwsbriefNRC FilmExclusief voor abonnees
De beste filmstukken, interviews en recensies van de nieuwste films
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC