Aan de rand van de stroom van duizenden mensen die net de Dam verlaten, staat een man die twee boeken omhooghoudt. Beide titels zijn van Dries van Agt, een van de werken heet Een schreeuw om recht – De tragedie van het Palestijnse volk. ‘Hij is zowat de enige politicus die de waarheid heeft gezegd over Palestina’, zegt Hattat Amine over de oud-premier. ‘Dat waardeer ik zeer. Hij is een icoon.’
Amine is zelf geen Palestijn, hij staat hier in Amsterdam bij de mars voor Palestina ‘gewoon als Nederlander en als mens’. ‘Dit gaat niet over geloof of etniciteit, maar over onrecht. Een blinde kan de waarheid zien. Het land is gestolen van de Palestijnen.’
Over de auteur
Haro Kraak is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over cultureel-maatschappelijke onderwerpen als identiteit, gender, polarisatie, extremisme en levenseinde.
Een schreeuw om recht – dat is wat een mensenmassa hier op de been brengt zondagmiddag. De Dam staat helemaal vol met demonstranten die na de toespraken een lange stoet vormen naar het Westerpark, volgens de politie gaat het om 15 duizend mensen. Palestijnen zijn hier overigens nauwelijks, er wonen maar zo’n 900 Palestijnen in Nederland.
Maar velen zijn begaan met het lot van de Palestijnen: niet alleen Nederlandse moslims, maar mensen van allerlei achtergronden zijn vandaag bijeengekomen om steun te betuigen. Palestina-vlaggen worden door velen als cape gedragen en overal zie je keffiyehs, de Palestijnse sjaal, om nekken gedrapeerd.
Door de vergeldingsacties van Israël zijn inmiddels al meer dan 2.400 Gazanen omgekomen. De Gazastrook is volledig afgesloten van water, elektriciteit en voedseltoevoer, en niemand kan het land verlaten, een humanitaire catastrofe die velen hier woest maakt.
‘Wij hebben niks te maken met Hamas’, zegt een spreekster die vertelt dat haar familieleden zijn omgekomen. ‘Israël wil de hele beweging Hamas kapot maken. Maar lukt dat? Nee, natuurlijk werkt dat niet. Er zullen alleen maar meer verbeten strijders voor in de plaats komen.’
From the river to the sea, Palestine will be free, wordt voortdurend als een mantra gescandeerd. De leus is volgens sommigen controversieel en haatdragend, omdat die zou oproepen de staat Israël te ontmantelen of vernietigen en te vervangen door een Arabische staat. Maar de demonstranten hier zien de tekst meer als een oproep voor vrijheid van Palestijnen.
Dat mensen op deze zondag überhaupt mogen samenkomen om hun steun te mogen betuigen aan Palestina, een week na de afschuwelijke terreuraanslagen van Hamas in Israël, is bijzonder. In veel Europese steden, zoals Parijs, Berlijn en Wenen, werden pro-Palestina-demonstraties verboden om verstoringen van de openbare orde en verheerlijking van terrorisme te voorkomen.
De gemeente Amsterdam vindt het demonstratierecht belangrijker en staat de mars toe onder voorwaarde dat er geen Hamas- of Hezbollah-vlaggen worden getoond. Vanuit het politiebureau kijkt een officier van justitie met een tolk mee om te bepalen of er strafbare uitingen zoals antisemitisme of haatzaaien worden gedaan.
Soms wordt er daadwerkelijk ingegrepen. Halverwege de Nieuwezijds Voorburgwal pikken agenten twee jongens uit de menigte. De jongens laten mokkend hun id-bewijzen zien. Vlak daarvoor zwaaiden ze met een Palestijnse vlag met daarop een machinegeweer en ogenschijnlijk een Hamas-tekst. Al gauw staan er vele filmende en verontwaardigde demonstranten omheen. De politie meldt uiteindelijk dat er een betoger is aangehouden met een Hamas-vlag.
Verder is de sfeer goeddeels vreedzaam. Boven de Dam vliegen vliegtuigjes met teksten als ‘Make falafel not war’ en ‘Love humus not Hamas’. Bij velen staan de tranen op de wangen als een meisje van 16 op het podium vertelt dat ze afgelopen zomer nog bij haar familie in Gaza op bezoek was en ze zondag wakker werd met het nieuws dat haar tante en vijf nichtjes zijn omgekomen door een bombardement.
De toespraken zijn zeer kritisch over de Nederlandse regering. ‘Wij houden Rutte, Yesilgoz en Halsema verantwoordelijk’, zegt iemand van de organisatie. ‘Wie meegaat in de propaganda van Israël en het ontmenselijken van de Palestijnen is medeplichtig aan genocide en het opsluiten van Gazanen.’ Op een kartonnen bord staat: ‘Your taxes kill children’.
Op het Beursplein, waar een tegendemonstratie voor Israël plaatsvindt, is het even grimmig. Een handjevol demonstranten staat met Israël-vlaggen, onder zware politiebewaking, tegenover een grote scanderende meute pro-Palestina-demonstranten. ‘Free Palestine’, roepen ze. Uiteindelijk grijpt de Mobiele Eenheid in om de groepen uiteen te drijven.
Vlak nadat de mars naar Westerpark op gang is gekomen, begint het hard te regenen en waaien. Een paar jongens laten zich er niet door tegenhouden, klimmen op een tramhalte en laten schreeuwend een Palestijnse vlag wapperen in de wind. Ze worden toegejuicht door de stoet.
‘Je moet niet alle Palestijnen de schuld geven van terreur’, zegt Benji de Levie. Hij is zelf Joods en al sinds 1967 actief voor ‘de Palestijnse zaak’. ‘Aan de aanslagen van vorige week gaat 75 jaar aan onderdrukking vooraf. Ik heb geen begrip voor terreur. Maar als je kan verklaren waar dat extremisme vandaan komt, kun je er ook wat aan doen. Anders maak je het alleen maar erger.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden