Het Trimbos-instituut noemt de jongste cijfers over het rookgedrag van jongeren die het begin oktober gepubliceerde ‘alarmerend’. En dat zijn ze. Bijna een derde (27 procent) van de Nederlandse kinderen en jongvolwassenen tussen de 12 en 25 jaar heeft in het afgelopen jaar een sigaret gerookt. Een op de vijf jongeren (22 procent) heeft in het afgelopen jaar een e-sigaret gebruikt. Ruim twee derde van de jongeren die maandelijks een e-sigaret gebruiken, roken óók maandelijks sigaretten.
De industrie beweert dat e-sigaretten zijn bedoeld om verstokte rokers van de sigaret af te helpen. Deze cijfers over het jeugdroken vertellen ons iets anders. Het roken van tabakssigaretten en e-sigaretten (inmiddels vaker als vapes aangeduid) gaat al van jongs af aan samen op. En er is nu dus alweer een nieuwe generatie ten prooi gevallen aan de nicotine-industrie, met alle nare gevolgen op latere leeftijd van dien (COPD, diverse soorten kanker, hart- en vaatziekten). Ondanks alle maatregelen die al zijn genomen, weten de kindervangers van de nicotine-industrie nog steeds hun slag te slaan.
Over de auteurs
Jacques Wallage is oud-burgemeester van Groningen en voormalig fractievoorzitter van de PvdA in de Tweede Kamer. Wanda de Kanter is longarts en voorzitter van Rookpreventie Jeugd. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
In het Nationaal Preventieakkoord is afgesproken dat we in 2040 de rookvrije generatie hebben bereikt, wat inhoudt dat dan minder dan 5 procent van de volwassen bevolking en geen enkel kind meer met roken begint. Maar niemand kan de overheid daarop afrekenen, want de afspraken in het akkoord zijn volstrekt vrijblijvend.
De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving stelde in april in het rapport Op onze gezondheid dat het afgelopen moet zijn met de vrijblijvendheid in het preventiebeleid en dat de gezondheidsdoelen wettelijk moeten worden vastgelegd. Dat zorgt voor continuïteit in het beleid en wettelijke gezondheidsdoelen zijn verplichtend voor alle overheidslagen.
Dit is, als het over tabak gaat, precies wat het burgerinitiatief Nicotinee bepleit: de rookvrije, of beter de nicotinevrije generatie moet worden vastgelegd in een wet. Pas als de doelen wettelijk zijn vastgelegd zal de overheid zich gedwongen voelen alles in het werk te stellen om die doelen te bereiken. Zo weet iedereen voor de lange termijn waar hij aan toe is en komt een generatie vrij van nicotineafhankelijkheid in beeld
Met het burgerinitiatief wordt voorgesteld dat aan kinderen die vanaf 1 januari 2012 zijn geboren nooit in hun leven meer nicotinehoudende producten mogen worden verkocht. Dit kan door vanaf 2030, als deze kinderen 18 worden, elk jaar de leeftijdsgrens voor de aankoop van tabak met een jaar te verhogen. Zo’n maatregel treft de huidige rokers niet, maar beschermt nieuwe generaties tegen een nicotineverslaving.
In Nieuw-Zeeland is zo’n jaarlijkse verhoging van de leeftijdsgrens vanaf 2025 al bij wet geregeld. De Maleisische regering heeft een vergelijkbare wet in behandeling en in Noorwegen, Denemarken en sinds vorige maand ook het Verenigd Koninkrijk wordt erover gesproken.
Roken veroorzaakt nog elk jaar 19 duizend voortijdige sterfgevallen (rokers sterven gemiddeld tien jaar eerder dan niet-rokers). Aan het overlijden gaan meestal vele jaren van ernstig lijden vooraf. Los van de individuele drama’s bezorgt het roken de samenleving als geheel jaarlijks een kostenpost van 30 miljard euro.
De e-sigaret, ooit inderdaad bedacht als alternatief voor de tabakssigaret, is inmiddels door de tabaksindustrie omarmd als middel om jongeren in de nicotineval te laten trappen. De Trimbos-cijfers laten zien dat dit de industrie nog altijd goed lukt. Al op jonge leeftijd gaan de vapers ook sigaretten roken. Niemand die het wil, maar ja, wat doe je ertegen?
De aanstaande verkiezingen en coalitieonderhandelingen bieden nu een kans om echt iets te doen ter bescherming van de gezondheid van de jongste generaties: leg de nicotinevrije generatie vast in een wet en intensiveer nu al de handhaving van de leeftijdsgrens, zodat kinderen die nu nog jonger dan 12 jaar zijn nooit met roken of vapen zullen beginnen.
Bescherming tegen giftige en verslavende stoffen is een kinderrecht. De Wereldgezondheidsorganisatie noemde Nederland onlangs een voortrekker op het vlak van antirookbeleid. Laten we dan nu doorzetten en wettelijk vastleggen dat onze toekomst rook- en nicotinevrij is.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden