Het was voor Frank van de Wolde het eerste congres waar zijn actiegroep RoodGroen - die strijd voor een fusie van PvdA en GroenLinks - geen moties heeft hoeven indienen: met het eerste gezamenlijke verkiezingscongres is de linkse samenwerking een feit. ‘Hoe ik hier sta? Met trots natuurlijk.’
Het afgelopen jaar struinde hij samen met RoodGroeners stad en land, congressen en bijeenkomsten af om de sociaal-democraten en de groenen ervan te overtuigen dat samenwerking de enige weg vooruit is, de enige weg om van links na jaren in de oppositie weer een factor van betekenis te maken in de Nederlandse politiek.
Zaterdag was het Rotterdamse Ahoy nog net niet tot aan de nok gevuld, maar druk bezocht was het congres zeker. ‘Met het woord ‘historisch’ moet je voorzichtig zijn’, aldus Timmermans. ‘Maar als het op enig moment passend is, dan is het wel vandaag.’
Over de auteur
Avinash Bhikhie is politiek verslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft sinds 2014 over de nationale politiek.
Volg alles over de Tweede Kamerverkiezingen hier.
Dat ziet ook oud-PvdA-leider Wouter Bos. Het is voor hem de eerste keer in jaren dat hij weer een verkiezingscongres bezoekt. Op de middag heerst een sfeer van ‘hier moet je bij zijn’.
‘Dit is een symbolisch moment', zegt Bos. ‘Een heel bijzonder moment.’ Hij merkt dat verandering in de lucht hangt en ziet dat terug in de zaal, waar de twee achterbannen de hele middag de definitieve versie van het verkiezingsprogramma vaststellen. In lange rijen wisselen GroenLinksers en PvdA’ers elkaar af om te pleiten aanpassingen in het programma.
Soms met succes: een nipte meerderheid wil de afschaffing van het koningshuis in het verkiezingsprogramma. Ook moet de verhoging van het minimumloon niet stapsgewijs, maar direct naar 16 euro. Anderen weten de zaal niet te overtuigen: compensatie voor de leenstelselstudenten zit er niet. Gratis openbaar vervoer gaat de leden ook te ver, net als de invoering van een basisinkomen en de afschaffing van het eigen risico. ‘Er is een gevoel in de zaal dat het nu om de macht gaat. Je merkt dat dat de mensen inspireert en energie geeft’, aldus Bos.
Ook Jeroen Dijsselbloem (PvdA-burgemeester Eindhoven) ziet de verkiezingen met groeiend vertrouwen tegemoet. ‘Het ziet er heel goed uit. Misschien is het een cliché, maar deze verkiezingen ligt alles open: dat biedt enorme kansen voor deze verbinding.’ Dijsselbloem ziet op het congres de idealisten van GroenLinks en het pragmatisme van de PvdA samenkomen. ‘GroenLinks kijkt naar de toekomst, de PvdA naar het haalbare. Met Frans (Timmermans, red.) hebben we iemand die met idealisme over de toekomst kan praten, maar ervaren genoeg is om ook duidelijk te maken hoe je dat bereikt.’
Sinds eerste fusiestapjes leerden de achterbannen van de twee partijen elkaar al kennen op ingelaste gezamenlijke bijeenkomsten. Het laatste congres hielden de partijen op hetzelfde complex in gescheiden zalen, maar toen konden leden wel alvast bij elkaar buurten. Ook was er een gezamenlijke uitslagenavond bij de afgelopen Provinciale Statenverkiezingen.
Met spanning werd er uitgekeken naar het eerste verkiezingscongres waar twee partijculturen misschien nog wel met elkaar zouden kunnen botsen. Al met al verliep de middag vlekkeloos. Er waren wat groeipijntjes over de procedures die beide partijen gewend zijn, zag Van der Wolde. Maar niet meer dan dat. ‘Rimpelloos’, noemt Bos het proces tot nu toe. Hij merkt op dat intern de rijen rond de beweging zich sluiten, verwijzend naar de aanwezigheid van critici van de fusiekrachten: Ad Melkert (oud-PvdA-leider) en Hans Spekman (oud-PvdA-partijvoorzitter).
Melkert ziet ook dat het congres in behoorlijk harmonieuze sfeer verloopt. De PvdA’er, die in de jaren zeventig nog lid was van de PPR dat later opging in GroenLinks, spreekt van een ‘sfeer van herkenning’ op het congres. ‘Ik zie veel jongeren, een informele sfeer waar alle leden kunnen inspreken en ruimte is voor open discussies.’ Melkert sprak zich op het podium van het een-na-laatste congres nog uit tegen verdere fusiestappen. Dat maakt niet dat hij de beweging nu niet steunt. ‘Ik ben loyaal aan de wens van de leden.’ Hij is blij dat de partijen nog niet in elkaar zijn opgegaan en daarmee onomkeerbare stappen zijn gezet. ‘De echte uitdaging komt als de moeilijke vragen komen: hoe ver ga je om regeringsverantwoordelijkheid te nemen?’
Ook Spekman is als kritisch volger van de linkse samenwerking voorzichtig positief. ‘Al ben ik van nature nu eenmaal een zorgelijk ingesteld type.’ Spekman sprak zich in de afgelopen maanden geregeld met zorgen uit over de toekomst van de sociaaldemocratie in Nederland, over de toekomst van een brede volksbeweging die langzaamaan de zwaksten in de samenleving verliest en door een fusie met GroenLinks een partij voor linkse hoogopgeleide idealisten dreigt te worden.
Tegelijkertijd is hij uitgesproken tevreden met de gezamenlijke Kamerlijst, het verkiezingsprogramma en de lijsttrekker. ‘Op de lijst staan ook Kamerleden die zich kritisch hebben uitgelaten over de linkse samenwerking, zoals Lisa Westerveld (GroenLinks, red.). Dat zie ik als een erkenning van de tegengeluiden.’ Ook is hij te spreken over het verkiezingsprogramma waar hij een radicale agenda ziet om de wooncrisis te lijf te gaan en werk te maken van bestaanszekerheid. Met de geroemde oud-wethouder Esmah Lahlah (GroenLinks) heeft de beweging volgens Spekman een uitstekende nummer 2 met geloofwaardigheid op deze thema’s op de lijst. ‘En het is natuurlijk fijn dat we in deze internationaal roerige tijden Frans Timmermans hebben.’
Spekman verwijst naar de bloedige terroristische aanval van Hamas, maar ook de reactie van Israëlische zijde. Het conflict en de alsmaar verder oplopende spanningen in de regio hebben de afgelopen week ook de Nederlandse verkiezingscampagne bereikt.
Binnen de achterban van GroenLinks en PvdA leek nog wat reuring te ontstaan toen een aantal leden zich fel keerden tegen de statements van Timmermans en Jesse Klaver die in de ogen van deze critici de massaslachting door Hamas te eenzijdig veroordeelden. Timmermans herhaalde zaterdag dat Israel het recht heeft zich te verdedigen. Maar, voegde hij eraan toe, ‘het internationaal humanitair oorlogsrecht is voor ons altijd leidend. Menselijkheid is voor ons altijd leidend. Dat betekent dat de Palestijnse burgers in Gaza niet collectief gestraft mogen worden door bombardementen en gedwongen evacuatie.’
Uiteindelijk schaarde het congres zich achter de motie die de aanval van Hamas veroordeelde, solidariteit betoogde met de onschuldige slachtoffers aan Israëlische én Palestijnse zijde en collectieve straffen van de Gazanen door Israël, straffen die indruisen tegen het internationaal recht, veroordeelde.
Met de steun van 96 procent van de leden maakte het congres direct een einde aan eventuele twijfels over de eensgezindheid binnen GroenLinks-PvdA op dit thema. De samenwerking kan weer als verenigd front de campagne in.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden