In de jaren twintig van de vorige eeuw vormde de Osage Nation het rijkste volk op aarde, per hoofd van de bevolking. Nadat er olie was ontdekt onder hun land, reden ze rond in auto’s met chauffeurs en leefden ze in villa’s. Tot het omleggen van de Osage begon, een voor een.
Wie enkel die eerste drie zinnetjes las, op de achterflap van David Granns non-fictiebestseller Killers of the Flower Moon (2017), wist het eigenlijk meteen al. Dit boek, waarin oud-Texas Ranger en kersvers FBI-agent Tom White afreist naar het reservaat in Oklahoma om de reeks mysterieuze moorden te onderzoeken, sméékte haast om een verfilming. Vijf miljoen dollar werd er neergeteld in de biedingsoorlog om de rechten, waarna bekend werd dat Martin Scorsese zou regisseren. Ook had de regisseur alvast Leonardo DiCaprio en Robert De Niro gestrikt voor een rol. Er volgde een onderhoud met chief Standing Bear op het grondgebied van de Osage: zijn inheemse volk, zo werd afgesproken, zou worden betrokken bij de totstandkoming van de western (budget: 200 miljoen dollar), zowel voor als achter de schermen. En de Osage-leider sprak zijn vertrouwen uit in de beroemde cineast.
Scorsese: ‘Ik groeide op in wat je bijna een klein dorp kunt noemen: Little Italy, een soort Sicilië in New York. Dát kende ik. Misschien was ik daardoor iemand die aarzelde voor hij iets maakte over mensen van een andere etniciteit, of herkomst. Dat was toch de ander. Voor we begonnen met Killers of the Flower Moon heb ik veel tijd doorgebracht met de Osage, veel geluisterd naar Chief Standing Bear. Ik wilde een film maken die recht doet aan hun geschiedenis, zonder neerbuigend te zijn. Zo eerlijk mogelijk. Met begrip van wie de Osage toen waren én wie ze nu zijn.’
En toen liepen Scorsese en scenarist Eric Roth (o.a. Forrest Gump) vast, bij hun eerste scriptversie. Want kon je dit historische verhaal over een door geldlust en racisme gedreven genocide wel vertellen als een spannende detective, met aan het hoofd die door DiCaprio te vertolken frisse FBI-held Tom White? De onverwachte olievondst op de eerder als waardeloos beoordeelde en daarom aan de Osage toegewezen lap prairie trok een stoet gelukszoekers aan: witte Amerikanen die op alle mogelijke manieren profiteerden van de plotse welvaart van de Osage. Men huwde zich in, of bedacht functies om de oliewinsten af te romen, zoals de voor veel voor de wet als niet-handelingsbekwaam beoordeelde Osage-stamleden verplichte ‘financiële voogden’.
Killers of the Flower Moon was een who didn’t do it, in plaats van een whodunnit, besloot Scorsese. ‘Waar zit nou het hart van dit verhaal?’, vroeg DiCaprio. En zo werd het script volledig omgegooid. Held White (nu gespeeld door Jesse Plemons) werd een bijrol; die duikt pas veel later op in het 207 minuten lange epos. En DiCaprio behield zijn hoofdrol, maar dan als Ernest Burkhart, het neefje van de lokale machthebber en hulpsheriff William Hale (De Niro). Een onnozele man, die op advies van zijn doortrapte oom in het huwelijk stapt met de jonge Osage-vrouw en olie-rechthebbende Mollie (actrice Lily Gladstone), van wie het ene na het andere familielid wordt vermoord.
Beide hoofdrolspelers zitten naast elkaar, een dag na de première. Gladstone (37), met Mona Lisa-glimlach, oranje gewaad en zilveren inheemse oorbellen. De Amerikaanse actrice (o.a. Certain Women, First Cow) groeide op in het reservaat van de Blackfeet Nation. DiCaprio (48) gaat gekleed in sober zwart en oogt gewoon weer standaard Hollywood-knap; verlost van het geprononceerde gebit en de permanente frons van zijn personage Ernest. ‘We hebben geprobeerd er een realistische liefdesgeschiedenis van te maken’, zegt de acteur. ‘Al voelde dat bijna onrealistisch. Het is haast onvoorstelbaar dat Mollie bij hem bleef gedurende deze hele tragedie. Maar hoe dieper we erin doken, en hoe meer mensen we spraken over Ernest en Mollie, hoe duidelijker ook werd dat ze zich echt met elkaar verbonden voelden. Er was liefde. Gaat dit ons lukken, dachten we. Kunnen we dit geloofwaardig maken?’
Was het ook moeilijk om de onnozelheid van Ernest geloofwaardig te spelen, vraagt een journalist. DiCaprio schiet in de lach. ‘Nee, dát ging me makkelijk af.’
Gladstone: ‘We moesten Mollie wel wat agency geven, wat inbreng. Voor Osage-vrouwen was het in sommige opzichten ook gemakkelijker om een witte echtgenoot te huwen. Want tegen hem kon je gewoon zeggen: we hebben dit en dat nodig, dus teken daar even voor. Zo kon je de financiële voogd omzeilen. Mollie ziet dat Ernest een beetje lui is, maar dat waardeert ze ook wel aan hem: het maakt hem in haar ogen minder bedreigend. Hij is niet al te slim, zegt ze in de film, maar hij ziet er wel goed uit.’
DiCaprio: ‘Zijn oom Hale is de belichaming van het kwaad. Hij manipuleert Ernest, die wel van zijn vrouw houdt en van hun kinderen, maar uiteindelijk ook een ongelofelijk hebberige opportunist is. Ik las ook wat handgeschreven brieven van Ernest, waaruit je kunt opmaken dat er wel echt iets ontbrak in hem. Hij kon ook niet spellen. Ik kijk altijd hoe ver ik het kan pushen, met een personage. Ik dacht: dit is echt een héél simpel iemand. Had hij misschien hersenschade? Dat vroeg ik aan David Grann, de schrijver van het boek. Nee Leo, zei hij. Zó ver moet je het niet voeren.’
In de eerste reacties op Killers of the Flower Moon werd Gladstone meteen genoemd als een mogelijke Oscarkandidaat. ‘Wij weten allemaal nog hoe chief Dan George genomineerd werd voor Little Big Man (1970)’, zegt de actrice. ‘Of die keer dat Graham Greene genomineerd werd voor Dances with Wolves (1990). Wat zo’n nominatie betekent voor mij, is veel minder belangrijk dan wat het betekent voor ons: representatie.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden