In de rechtszaal in Manhattan komen ongeveer 1.300 bewijsstukken langs in de zes weken dat het proces tegen Sam Bankman-Fried duurt. Die gaan van tekstberichten en financiële verslagen tot geluidsopnames van interne vergaderingen bij FTX en Alameda Research. Die zusterbedrijven, tot hun ondergang in november vorig jaar respectievelijk de grootste cryptobeurs ter wereld en een van de belangrijkste handelshuizen in crypto, waren de pilaren van het imperium van de 31-jarige Bankman-Fried.
Ooit de posterboy van de cryptowereld, is ‘SBF’ er nu de risee van. Hij pleitte voor meer regels voor de sector, maar lijkt die binnen zijn eigen bedrijven royaal aan de laars te hebben gelapt. Miljarden dollars zijn spoorloos. Gestolen, volgens de openbaar aanklagers. Bankman-Fried zou geld van klanten van FTX hebben gestopt in vastgoed, politieke donaties, riskante investeringen en in het dempen van putten bij Alameda.
Ongelukkig verdwenen door een foutje in de boekhouding, en mismanagement door de ceo van Alameda, Caroline Ellison, aldus de verdediging. Bankman-Fried pleit onschuldig op de zeven aanklachten rond fraude en witwassen.
De weken voorafgaand aan het proces moest SBF zijn rechtszaak voorbereiden vanuit de gevangenis. Rechter Lewis Kaplan had zijn borgtocht ingetrokken omdat Bankman-Fried had geprobeerd om getuigen te beïnvloeden. Hij lekte onder meer uittreksels van het dagboek van Caroline Ellison aan The New York Times. Daarin schreef de toenmalige ceo van Alameda, met wie Bankman-Fried jarenlang een knipperlichtrelatie had, dat ze bang was slecht te zijn in haar baan.
Saillant is dat diezelfde Ellison nu een kroongetuige is in de rechtszaak tegen Bankman-Fried, net als FTX-medeoprichter Gary Wang en FTX-bestuurder Nishad Singh. Die eerste twee hebben al getuigd.
De boodschap daarbij was dezelfde, namelijk ‘ik moest het doen van Sam’. Wat ‘het’ is, varieerde wel. Wang, die de basis legde van het handelsplatform van FTX, zei dat hij in 2019 van Bankman-Fried de computercode moest aanpassen zodat Alamada onbeperkt kon lenen. Tegen de herfst van 2022 had het handelshuis daardoor 14 miljard dollar geleend van FTX, een bedrag dat het niet kon terugbetalen.
Wang was zich ervan bewust dat dit verkeerd was, zei hij. ‘Dat geld was van klanten, en die hadden ons geen toestemming gegeven om er andere dingen mee te doen.’ Tijdens zijn getuigenis vermeed hij alle oogcontact met Bankman-Fried. De twee leerden elkaar als tieners kennen op een wiskundekamp, en deelden later een kamer aan universiteit MIT.
Volgens de verdediging van Bankman-Fried was de speciale regeling voor Alameda nodig vanwege zijn rol als market maker, een tussenpersoon die garandeert dat beleggers altijd een tegenpartij hebben om van te kopen of aan te verkopen. Pijnlijk was daarom een tweet uit juli 2019, waarin SBF beweerde dat Alameda aan dezelfde voorwaarden moest voldoen bij FTX als iedereen.
Ellison zei dan weer dat Bankman-Fried haar heeft opgedragen om te frauderen en wit te wassen. Ze maakte onder meer zeven verschillende versies van de balans van Alameda om tegenpartijen te misleiden over de werkelijke gezondheid van het handelshuis. Daarin was bijvoorbeeld het bedrag dat was geleend van FTX weggelaten.
De verdediging kreeg Ellison wel zover om toe te geven dat SBF niet betrokken was bij het dagelijks bestuur van Alameda, met de insinuatie dat hij daardoor niet verantwoordelijk kon zijn voor begane fouten daar. Zeker nadat ze in de lente van 2022 definitief uit elkaar waren gegaan, praatten ze niet zo vaak meer over wat er in het bedrijf speelde, zei Ellison. ‘Ik probeerde een-op-een-situaties te vermijden.’
Volgens de verdediging van Bankman-Fried zijn de getuigenissen van Wang en Ellison onbetrouwbaar, omdat zij er belang bij hebben hem in een zo slecht mogelijk daglicht te stellen. Beiden hebben al schuld bekend in ruil voor strafvermindering en op voorwaarde dat ze tegen Bankman-Fried getuigen.
Het is onduidelijk of Bankman-Fried zelf nog zal getuigen. Normaal gezien raden advocaten van de verdediging zoiets af, omdat een beklaagde dan ook een kruisverhoor van de aanklagers moet doorstaan. Maar Matt Levine, columnist van persbureau Bloomberg, heeft een belangrijk tegenargument: zijn getuigenis kan de zaak gewoonweg niet erger maken.
‘Als hij niet getuigt, zal de jury alleen beschikken over (1) de getuigenissen van FTX-klanten die zeggen: ‘al ons geld is weg’, (2) de getuigenissen van al zijn beste vrienden en collega’s die zeggen: ‘ja, we hebben al het geld gestolen omdat Sam ons dat opdroeg’, en (3) schermafbeeldingen van FTX-computercodes die zoiets zeggen als ‘ALS je_er_zin_in_hebt DAN steel(al.het.geld).’
De rechtszaak duurt nog vier weken. Bankman-Fried riskeert meer dan honderd jaar gevangenisstraf.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden