KLM werd eind 2020 door de overheid van een faillissement behoed. Het door corona in nood verkerende bedrijf kreeg toen 3,4 miljard euro staatssteun. In ruil daarvoor moest KLM zich aan een reeks afspraken houden, die in allerijl werden vastgelegd in een 24 pagina’s tellend contract. Daarin stonden voorwaarden over bezuinigingen en loonoffers.
Aan belangrijke afspraken heeft KLM zich niet gehouden, concludeerde Jeroen Kremers, de ‘staatsagent’ die namens de overheid meekeek over de schouder van de directie. Zo werd het salaris van piloten verhoogd en kregen medewerkers een winstdeling uitgekeerd, beide tegen de afspraken in. Ook voerde het bedrijf onvoldoende bezuinigingen door, terwijl KLM volgens het contract kosten zou besparen.
Over de auteur
Ashwant Nandram is economieverslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over de luchtvaart en spoorwegen. In 2020 won hij de journalistiekprijs de Tegel.
Kremers opperde afgelopen zomer dat het kabinet naar de rechter kon stappen, wegens het overtreden van de afspraken. Ook opperde hij dat het kabinet KLM-bestuurders aansprakelijk kon stellen. ‘Dit gaat over het gezag van de overheid. En op zijn Amsterdams: als je ziet dat iemand daar schijt aan heeft, dan kun je twee dingen doen. Zorgen dat je dat gezag bevestigt, of het laten gebeuren. Ik denk dat mensen verwachten dat de overheid haar gezag doet gelden.’
Toch wordt KLM niet gestraft voor het schenden van de afspraken. Dat schrijft minister Kaag vrijdag aan de Tweede Kamer. ‘Het niet nakomen van de afspraken met de staat heeft ontegenzeggelijk afbreuk gedaan aan de maatschappelijke positie van KLM.’ Ook ‘draagt het niet bij aan draagvlak voor het verstrekken van steun aan individuele bedrijven in de toekomst’.
Tot sancties gaat het kabinet echter niet over. Dat doet het op advies van twee externe juristen, waaronder de landsadvocaat. Zie hebben ‘iedere mogelijke (juridische) stap bekeken’, zoals het eisen van schadevergoedingen en ontslaan of aansprakelijk stellen van bestuurders. Maar volgens de juristen hebben die ‘geen reële kans van slagen’.
De enige optie die ‘met enige creativiteit’ overblijft is een ‘vordering tot nakoming’. Dat betekent dat de KLM wordt verplicht zich alsnog aan de afspraken te houden. Kaag acht de kans klein dat dit werkt. De zege voor de staat vindt het kabinet ‘niet opwegen tegen de tijd en kosten die met een juridische procedure gemoeid zijn’. Die ‘conclusie valt zwaar en is onbevredigend’, schrijft Kaag.
Staatsagent Kremers was vrijdagmiddag niet bereikbaar voor een reactie. KLM zegt in een verklaring ‘heel dankbaar’ te zijn voor de verleende steun. ‘Zonder de overheid had KLM de coronacrisis niet overleefd.’ Het benadrukt dat het bedrijf weer winst maakt en dat alle leningen zijn terugbetaald. ‘We blijven scherp op de structurele kosten letten en gaan door met verduurzaming, zodat de concurrentiepositie van KLM blijft behouden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden