Vreedzame Palestijnen die willen demonstreren om hun zorgen te uiten over de situatie in de Gazastrook, zoals zondag in Amsterdam staat te gebeuren, staan volledig in hun recht, volgens premier Rutte. Maar, zo zei hij dinsdag in de Tweede Kamer: ‘Als dat zou ontaarden in steun voor Hamas, voor terroristische organisaties, antisemitische leuzen, dan ben ik ervan overtuigd dat onze burgemeesters zullen optreden.’
Ligt het zo simpel? En wanneer is steun voor Hamas eigenlijk strafbaar?
‘Iedereen moet in volle vrijheid kunnen demonstreren’, zei burgemeester Femke Halsema in de gemeenteraad over de ‘Nederland voor Israël’-demonstratie van donderdag en de Palestina-mars van zondag. Daarmee is Amsterdam aanzienlijk liberaler dan bijvoorbeeld Berlijn, Wenen of Parijs, waar afgelopen week pro-Palestina-demonstraties op voorhand werden verboden.
Het verbod in Parijs werd opgelegd met het oog op het risico van verstoring van de openbare orde. Donderdag vaardigde de Franse minister van Binnenlandse Zaken, Gérald Darmanin, een verbod uit op alle pro-Palestijnse demonstraties in het land. Over het verbod in Berlijn zei de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Nancy Faeser: ‘Alle instrumenten die onder de parlementaire wet vallen, moeten worden gebruikt om demonstraties van solidariteit met Hamasterreur zo vroeg mogelijk te voorkomen.’
In Wenen werd deze week een Palestijnse demonstratie verboden omdat de organisatie gebruikmaakte van de leus ‘From the river to the sea, Palestine will be free’, oorspronkelijk een slogan van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), maar later overgenomen door Hamas. De slogan wordt door de Weense politie gezien als een ‘duidelijke oproep tot geweld’ en zou betekenen dat Israël van de kaart geveegd moet worden.
Zo strikt zijn politie en justitie in Nederland doorgaans niet, zeker niet vooraf. Het gerechtshof Amsterdam oordeelde in augustus dat deze leus niet strafbaar is, nadat een activist die had gescandeerd tijdens een manifestatie voor Palestina in juni 2021. Ook het gebruiken van de sjahada-vlag, met daarop de islamitische geloofsbelijdenis in het Arabisch, is niet strafbaar, staat in de uitspraak.
De gemeente Amsterdam is deze week in gesprek gegaan met de initiatiefnemers van de Palestina-mars op zondag. In eerste instantie eindigde de mars op het Jonas Daniël Meijerplein, in de oude Joodse buurt, waar nu het Joods Historisch Museum is gevestigd. Dit leverde verontwaardigde reacties op en in overleg met de gemeente hebben de organisatoren besloten om de route te verleggen. De mars eindigt nu in het Westerpark.
Om te voorkomen dat er zondag strafbare uitingen worden gedaan, zullen een officier van justitie en een tolk live meekijken naar wat er allemaal wordt gescandeerd en welke vlaggen en symbolen er te zien zijn. Dat heeft Halsema aangekondigd in de raadsvergadering. De officier kan dan ter plekke besluiten of er sprake is van haatzaaien of groepsbelediging, en kan de politie vragen om in te grijpen.
Eerder gebeurde dit bij demonstraties van de extreem-rechtse groepering Pegida. Ook als er bijvoorbeeld een omstreden spreker in De Balie optreedt, zit er een officier van justitie in de zaal om te bepalen of de uitingen mogelijk strafbaar zijn, zegt een woordvoerder van burgemeester Halsema.
‘In Nederland hechten we veel waarde aan een grote ruimte voor uitingen in het openbaar’, zegt Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht. ‘Er zijn wel twee wetsvoorstellen ingediend die strenger optreden mogelijk moeten maken. Een verbod op Holocaust-ontkenning, en een wetsvoorstel om het verheerlijken van terrorisme strafbaar te stellen. Beide zouden toepasbaar kunnen zijn op de demonstratie van zondag, maar ze zijn nog niet aangenomen.’
Het is dus zeker niet zo stellig als premier Rutte zegt, aldus Voermans. ‘Maar na de aanval van dit weekend, die terrorisme pur sang was, kun je je voorstellen dat een oproep tot sympathie voor Hamas in de buurt komt van strafbaarheid. Maar dan nog is het de vraag of het Openbaar Ministerie daar werk van wil maken, want dit soort zaken zijn heel lastig te bewijzen.’
‘Wij vragen iedereen om alleen Palestijnse vlaggen mee te nemen’, zegt Nicole Hollenberg, bestuurslid van stichting Diensten- en Onderzoekscentrum Palestina, een van de initiatiefnemers. ‘We zijn niet van plan om dingen te zeggen die we niet van Rutte mogen zeggen. Onze focus ligt op het naleven van het internationaal recht. We zijn in overleg met de politie om er een veilige en waardige demonstratie van te maken.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden