Doordat Tweede Kamerfracties gemiddeld steeds kleiner worden, wint de SGP met haar stabiele drie zetels aan relatief belang. De nieuwe partijleider Chris Stoffer (49) strijdt voor een herwaardering van het traditionele gezin. ‘Stel dat er in Nederland helemaal geen kinderen meer worden geboren.’
‘Wat ik iedere ochtend doe, namelijk een stukje uit de Bijbel lezen. Daarna vraag ik of mijn voorganger Kees van der Staaij even een kopje koffie komt drinken en dan gaan we eens kijken. Ik zou in elk geval naar een bredere coalitie zoeken om het land te regeren, want ik vind 76 zetels een wankele basis voor een kabinet. Bovendien zijn er meer smaken in het land dan de SGP. Dus ook met 76 zetels zou ik streven naar een regering die het hele land verbindt.’
In de aanloop naar 22 november interviewt de Volkskrant de lijsttrekkers over hun ideeën voor de toekomst van Nederland. Alle partijen die nu vertegenwoordigd zijn in de Tweede Kamer en die weer meedoen aan de verkiezingen, zijn uitgenodigd. Eerder in deze serie: Wybren van Haga en Joost Eerdmans.
‘Ik zou gezinnen weer de ruimte willen geven om gewoon gezin te zijn. In mei kwam het jaarlijkse rapport Staat van het gezin uit. Wat mij daarin trof is dat ouders Nederland een 4,6 geven als het gaat om solidariteit met gezinnen. Dat cijfer zou ik willen verbeteren. Gezinnen moeten zelf kunnen kiezen hoe ze hun gezin willen inrichten, en hoe ze zorg en werk willen verdelen.’
‘In theorie wel, maar het tweeverdienerschap wordt fiscaal enorm gestimuleerd. Daar wordt gewoon keihard op gestuurd. Bijna alle fiscale regelingen zijn erop gericht zo veel mogelijk mensen de arbeidsmarkt op te duwen. Maar in een gezin zijn er ook nog een paar kinderen en die hebben ook aandacht nodig. Dus wat ons betreft maken we het hele belastingstelsel leefvormneutraal, zodat mensen zelf de keus kunnen maken hoe ze zorg en werk onderling verdelen. Want nu is het gewoon zo dat een kostwinner die 40 duizend euro verdient duizenden euro’s meer belasting betaalt dan een huishouden waarin de partners ieder 20 duizend euro binnenbrengen. Het verschil in fiscale behandeling van eenverdieners en tweeverdieners zit ons enorm dwars.’
‘Niet per se, maar voor een deel zit dat er wel in, natuurlijk. Stel dat er in Nederland helemaal geen kinderen meer geboren worden, dan is over veertig, vijftig jaar het land leeg.’
‘De beslissing om kinderen te krijgen zal daar zeker niet van afhangen, maar aan de andere kant is er heel veel kinderarmoede. Het was een mooi streven van het afgetreden kabinet om de kinderarmoede te halveren, maar het is niet gelukt. En daar zetten wij in ons verkiezingsprogramma echt op in. Wij zeggen: gooi de kinderbijslag, het kindgebonden budget en de kinderopvangtoeslag op één hoop en ken dat bedrag gewoon toe per kind. Dan maakt het financieel niet meer uit of het kind naar de opvang gaat of dat je het thuishoudt. Hoe lager het inkomen, hoe hoger de bijdrage. We hebben dit plan laten doorrekenen en het pakt enorm goed uit voor kinderen in gezinnen met een laag inkomen.’
‘Natuurlijk is die norm wat aan het verschuiven. Dat heeft ook met het stijgende opleidingsniveau van vrouwen te maken. Maar een deel werkt niet omdat ze dat zo graag willen, maar omdat ze dat financieel gezien wel moeten. Wij schrijven niemand iets voor, maar willen ervoor zorgen dat gezinnen zelf die keuze kunnen maken.’
‘Waar het om gaat is of het goed gaat met onze kinderen. Mijn vrouw en ik hebben als voordeel dat de opa’s en oma’s redelijk dichtbij wonen. Zij hebben altijd veel opgepast. Het is mooi als meerdere generaties elkaar kunnen helpen. Wij hadden het geluk dat we het goed konden regelen. Mijn vrouw is orthopedagoog. Dat is heel nuttig werk dat ze ontzettend graag doet. Maar die verdeling moet je als gezin zelf maken. Een vriendin van mijn vrouw heeft dezelfde opleiding, maar werd ziek en haar kinderen hadden ook extra aandacht nodig. Zij heeft ervoor gekozen thuis te blijven. Dat kost een heleboel geld, maar het kon niet anders, want het was nodig voor dat gezin. Dat had ons ook kunnen overkomen.’
‘Ik heb geen glazen bol en ik maak de lijst niet, hè? Het hoofdbestuur heeft de lijst vastgesteld. De opvattingen hierover zijn gedifferentieerd binnen de partij. Er zijn SGP’ers die graag zouden zien dat er vrouwen op die lange kieslijst komen. Anderen verwijzen naar het beginselprogramma, waarin staat dat het regeerambt een vrouw niet toekomt. Het is best een gevoelig punt.’
‘Het gaat niet om wat ik vind.’
‘Het helpt totaal niet als ik daar nu uitspraken over ga doen. Ik denk dat het hoofdbestuur een verstandige koers vaart op dit moment.’
‘Ja, anders stond ik niet boven aan deze lijst.’
‘God heeft alles gewoon perfect geschapen in het paradijs. Daarna is er de zondeval geweest en dat brengt van alles met zich mee, ook dat we de aarde uitputten. In 1998 was zorg voor het milieu al een speerpunt in ons verkiezingsprogramma, terwijl toen nog bijna niemand daarover nadacht. Die verantwoordelijkheid om goed voor de schepping te zorgen, dat vinden we echt essentieel. In ons verkiezingsprogramma staan allemaal voorstellen om daar stappen in te zetten. Waar we wel moeite mee hebben, is de harde doelstelling in de Klimaatwet. Die was eerst 49 procent CO2-reductie voor 2030. Toen bleek dat we dat niet zouden halen, werd dat verhoogd naar 55 procent. Als je al niet over een lat van 2 meter hoog kunt springen, dan wordt dat nog lastiger als je hem op 2,10 meter legt.’
Lees hier het laatste nieuws en al onze verhalen over de lijsttrekkers en campagnes van de politieke partijen.
‘De wetenschap moet je altijd serieus nemen. Maar je moet ook luisteren naar kritische geluiden daaromheen. Sowieso zijn wij voor een stukje consuminderen. Dat staat ook in ons programma. We moeten minder vliegen. Zakelijke vluchten hebben nog nut, maar waarom moet iemand twee keer per jaar voor vakantie naar Spanje vliegen? Soberder leven is voor het klimaat echt essentieel. Meer kerncentrales zijn ook belangrijk. In 2017 waren wij daar al voor.’
‘Wij zijn een partij die gestadig dingen wil uitproberen.’
‘Er is tijd zat, volgens mij.’
‘De wetenschap geeft dingen aan, maar als politiek moet je een besluit nemen. Ik vind die termen haalbaar en betaalbaar wel echt essentieel, want ik heb zelf als Kamerlid gezien dat er tussen 2018 en 2021 heel veel over klimaat gepraat werd, maar er gewoon helemaal niets gebeurde.’
‘Daarom heb ik al tijdens de vorige kabinetsperiode gezegd: laten we nu beginnen met kabels en leidingen aanleggen, want die heb je nodig als je bedrijven wilt elektrificeren. Minister Wiebes (van Economische Zaken en Klimaat, red.) keek me toen schaapachtig aan. Er gebeurde gewoon niks. Ik vind het jammer dat ik gelijk heb gekregen. Nu zie je dat de capaciteit op het stroomnet de rode lijn is op de planning van bedrijven. Die willen wel elektrificeren, maar komen niet op dat stroomnet.’
‘Als je een harde deadline vastlegt in de wet en je haalt hem niet, dan probeert iemand dingen af te dwingen bij de rechter. En dan moeten we onder grote druk maatregelen nemen die misschien niet zo verstandig zijn op de lange termijn. Daar zit de zorg van onze partij. Ik vind het niet erg als de deadline van 2030 gehaald wordt. Dat vind ik prima, maar het moet wel haalbaar en betaalbaar blijven. Mensen moeten het mee kunnen maken en we moeten bedrijven nu niet tot van alles gaan dwingen, en ook mensen niet. Je legt bedrijven anders verplichtingen op die ze niet kunnen waarmaken. Daarmee breng je mensen in een onmogelijke klem.’
‘Een goeie energiemix zou 15 tot 20 procent kernenergie zijn en dat aanvullen met wind- en zonne-energie, en aquathermie. Wij zijn ook voor de aanleg van getijdencentrales voor de Noordzeekust. Die kunnen op termijn tot wel 50 procent van onze duurzame energie leveren.’
‘Wij hebben nooit gezegd dat het niks mag kosten. De kost gaat hier voor de baat uit. Je zult eerst moeten investeren en daarna komen de opbrengsten.’
‘Om een paar redenen. Het effect op de maritieme ecologie kan zeer negatief zijn, waarschuwt de wetenschap. De vraag is of we met die windparken niet heel veel zeeleven vernielen. En ja, de visserij is ook een argument. We maken het de scheepvaart heel moeilijk als we de zee helemaal volbouwen.’
‘Wat wij niet willen is de polarisatie die ontstaat doordat iemand in Den Haag roept: halveer de veestapel. Ik kom uit een gebied waar die veestapels zijn. Als je ziet wat dat met mensen doet, dan komt het complete land dadelijk tegen elkaar in opstand. Boeren zitten echt met de handen in het haar. Dat zijn dus degenen die voor ons voedsel zorgen.’
‘Nou, ik vind het niet nodig om de veestapel te halveren. Als je dat als D66-Kamerlid zo scherp stelt en als je ziet welke wetgeving dit kabinet voorstelde … En als dat kabinet dan ook de stikstofreductiedoelstelling nog vijf jaar naar voren haalt, van 2035 naar 2030 … Dat legt zó veel druk op dit land. Als dat werkelijkheid wordt, is de halve economie van Barneveld gewoon weg. Niet alleen de boeren, maar ook alles wat er aan bedrijven omheen zit.’
‘Mijn verre voorganger dominee Abma kreeg die vraag ook en zei: wij kijken niet reikhalzend uit naar kabinetsdeelname, maar kokhalzen er ook niet van. Ik vind dat wel mooi gezegd. Wij zijn natuurlijk een kleine partij, maar als het nodig is, lopen we niet weg voor onze verantwoordelijkheid. We zullen altijd constructief kijken naar wat er voorligt. Maar ik maak er geen geheim van dat het goed zou zijn voor dit land als er eindelijk eens een coalitie zou komen die rechtsom gaat, rechts van het midden.’
Source: Volkskrant