De luchtoorlog die Israël al sinds zaterdag voert tegen Hamas, heeft twee gezichten. Flatgebouwen storten als kaartenhuizen in elkaar, een moskee en een universiteitscomplex worden weggevaagd. Dit beeld van de Palestijnse verwoestingen, van de ongekende schade in steden in Gaza en de vele doden en gewonden in ziekenhuizen, gaat de hele wereld over.
‘Hele buurten worden met de grond gelijk gemaakt’, twittert Amnesty International. ‘Wij dringen er bij het Israëlische leger op aan om alles in het werk te stellen om de levens van burgers te sparen.’
Er is ook het Israëlische perspectief, van een land dat terugslaat na de verschrikkingen aangericht door Hamas. Op sociale media publiceert de Israëlische luchtmacht video na video van precisiewapens die inslaan op huizen van Hamas-commandanten, van strijders die onder vuur worden genomen door bewapende drones en wapenopslagplaatsen die worden opgeblazen.
‘Wij zullen alles doen om onze families te beschermen’, luidt de boodschap bij de beelden van instortende gebouwen die volgens Israël stuk voor stuk een legitiem militair doelwit waren. Tot vrijdag waren volgens het leger 2.687 doelwitten in Gaza aangevallen waarbij zo'n zesduizend bommen en raketten werden gebruikt.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim 20 jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Bij elke oorlog die Israël en Hamas met elkaar voeren, leiden de Israëlische luchtaanvallen vanwege het grote aantal burgerdoden volop tot discussie. Ook nu weer. Op donderdag was het dodental in Gaza na zes dagen van bombardementen al opgelopen tot 1.354. Deze Gaza-oorlog, die nog maar pas is begonnen, dreigt de bloedigste ooit te worden nu Israël vastbesloten is de volledige militaire infrastructuur van Hamas te vernietigen.
Ter vergelijking: in 2014, de laatste grote confrontatie, vielen in vijftig dagen 2.250 doden in Gaza, het overgrote deel burgers. ‘Het aantal doden en gewonden, de vernietiging en ontheemding veroorzaakt door het Israëlische leger was ongekend’, aldus Amnesty International toen in een onderzoeksrapport.
שומרים עליכם מסביב לשעון, 24/7.
We’re protecting you around the clock, 24/7. pic.twitter.com/cuO2w6LrQX
Volgens de VN werden in 2014 zo’n 16 duizend woningen vernietigd of onbewoonbaar gemaakt, waardoor 117 duizend Palestijnen dakloos werden. Het internationaal recht bepaalt dat strijdende partijen altijd duidelijk onderscheid moeten maken tussen militairen en burgers. Ook moeten ze alle voorzorgsmaatregelen nemen om de schade aan burgers en civiele objecten tot een minimum te beperken.
Israël is zich echter van geen kwaad bewust. Jeruzalem benadrukt dat het proportioneel handelt en niet met opzet burgers onder vuur neemt. ‘Wij proberen zoveel mogelijk burgerslachtoffers te voorkomen’, aldus een legerwoordvoerder woensdag. ‘Wij vallen militaire doelwitten aan en Hamas verbergt zijn militaire infrastructuur achter burgers.’
Zo besloot de luchtmacht zondag een moskee te bestoken omdat Hamas die zou misbruiken. De Islamitische Universiteit, de grootste van Gaza, werd dinsdag om dezelfde reden met de grond gelijk gemaakt. ‘Hamas veranderde een universiteit in een trainingskamp, voor de ontwikkeling van wapens en voor militaire inlichtingen’, aldus het leger bij een video van de aanval.
Scenes from the mass destruction in Jabalia, northern Gaza Strip, after a heavy series of lsraeli air attacks. pic.twitter.com/xYUzXQbhoN
Ook een flatgebouw waar een commandant van de beweging woont, kan van het ene op het andere moment bestempeld worden tot legitiem militair doelwit. Bewoners werden dan gewaarschuwd te vertrekken voorafgaande aan aanvallen, maar er zijn berichten dat het leger dit nu niet meer overal doet.
Een legerwoordvoerder ontweek maandag de vraag of dit beleid was losgelaten. ‘Toen ze granaten naar onze ambulances gooiden, gaven ze geen waarschuwing af’, aldus de woordvoerder, doelend op de Hamas-aanvallen in Israël in het weekeinde.
Volgens Amnesty maakten zowel Israël als Hamas zich bij de strijd in 2014 schuldig aan schendingen van het internationale recht, inclusief oorlogsmisdaden. Hamas schoot willekeurig en met opzet raketten af op burgerdoelen in Israël. Ook bracht het Palestijnse burgers in gevaar door strijders en wapens onder te brengen in dichtbevolkte buurten. ‘De Israëlische schendingen omvatten directe aanvallen op burgers en burgerdoelen met behulp van precisiewapens’, aldus Amnesty.
Hamas transformed an institute of knowledge into an institute of destruction.
A short while ago, the IDF struck an important Hamas operational, political and military center in Gaza—the Islamic University.
Hamas transformed a university into a training camp for weapons… pic.twitter.com/pWKxR8Dhmd
Israël wijst echter juist op de inzet van deze hightechwapens, zoals de Amerikaanse Joint Direct Attack Munition (Jdam). Door die op grote schaal te gebruiken in Gaza, zou het alles doen om burgerdoden te voorkomen. Video’s van aanvallen, waarin te zien is hoe een huis of gebouw midden in een wijk ‘eruit wordt geplukt’ en wordt vernietigd, moeten dit onderstrepen.
‘De Jdam is een zeer nauwkeurig wapen, tot op enkele meters’, zegt Dick Berlijn, voormalig F-16-vlieger en tot 2008 Nederlands hoogste militair. Ook Nederland beschikt over de Jdam. Fabrikant Boeing omschrijft de bom, die door gps naar zijn doel wordt geleid, als een ‘zeer betrouwbaar, accuraat wapen met een ongeëvenaarde staat van dienst in oorlog’. Alleen, zijn precisiebombardementen, hoe nauwkeurig de Jdam’s ook zijn, wel mogelijk in een zo dichtbevolkt gebied als Gaza?
Berlijn zegt dat het hoge aantal burgerslachtoffers nu in Gaza wellicht een gevolg kan zijn van een soepeler beleid van de Israëliërs bij het kiezen van doelwitten. ‘Ik kan mij voorstellen dat ze wat liberaler zijn geworden omdat Hamas met hun aanvallen héél ver is gegaan en zoveel slachtoffers heeft veroorzaakt’, aldus Berlijn. ‘In het oosten van Afghanistan was dit ook het geval na de aanslagen van 9/11 bij Amerikaanse bombardementen.’
Israeli MK-84 2,000lb Bombs equipped with a Joint Direct Attack Munition (JDAM) Kits being prepared for Operation at an Air Base somewhere in Israel. pic.twitter.com/hrYGYhJs8Q
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden