De bondige samenvatting van het politieke gemoed rond het aanmeldcentrum in Ter Apel komt van Eric van der Burg zelf. ‘De gemeenteraad van Westerwolde is gewoon boos.’ En eigenlijk kan hij ze geen ongelijk geven. ‘Het geduld is op, begrijpelijk. En ze vinden dat ik te weinig te bieden heb.’
Dat de staatssecretaris is ‘verzocht’ naar Ter Apel te komen, had diens partijgenoot Klaas Buigel een dag eerder gezegd, is te zwak uitgedrukt. ‘Zeg maar gerust dat we hem hebben ontboden’, zegt de lokale VVD-fractievoorzitter in Westerwolde. Want tevreden is de plaatselijke politiek inderdaad allerminst. ‘De overlast blijft. Er verandert gewoon niks.’
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in het noorden van Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe
Ter Apel was de afgelopen anderhalf jaar het brandpunt van de asielopvangcrisis en – daarmee – van Van der Burgs portefeuille. Weer is hij donderdagochtend naar Oost-Groningen gekomen voor bestuurlijk overleg. En weer heeft hij weinig meer te bieden dan de belofte op beterschap.
Na een zomer waarin het ‘buiten slapen’ voor het aanmeldcentrum kon worden voorkomen, is het de afgelopen weken weer passen en meten om iedereen onderdak te bieden. Een tweede aanmeldcentrum om Ter Apel werkelijk lucht te geven, is er nog steeds niet .
Dus klonk er weer een noodkreet van Van der Burg – de zoveelste – voor 8.400 extra opvangplekken. ‘Deze week redden we het’, meldde het COA maandag. Maar daar ging evenveel geruststelling (voor de korte termijn) als vrees (voor de langere) van uit.
De spreidingswet, waarmee een betere verdeling van opvangplekken over het land kan worden afgedwongen, werd deze week door de Tweede Kamer aangenomen. Maar of dat in de Eerste Kamer gaat lukken, is zeer de vraag. Temeer daar Van der Burgs eigen VVD obstructie pleegt.
‘Ik heb het ermee te doen dat mijn partij het op dit punt met mij oneens is’, zegt Van der Burg. Hetzelfde geldt voor de BBB. De partij wil de druk op Ter Apel best verlichten, zei Caroline van der Plas. ‘Maar we willen niet dat heel Nederland Ter Apel wordt.’
Op de buitenplaats voor de vergaderlocatie schudden lokale politici het hoofd. ‘We blijven het afvoerputje van de asielketen’, zegt Klaas Buigel. De grootste ergernis is op dit moment de gang van zaken rond de zogeheten Proces Beschikbaarheidslocatie (PBL). Deze speciale opvangvoorziening met weinig vrijheden werd begin juni dit jaar ingesteld zodat ‘veiligelanders’ en andere kansarme aanvragers van een verblijfsstatus versneld door de asielprocedure zouden gaan en minder overlast zouden veroorzaken in Ter Apel in omgeving.
‘Maar dat komt niet van de grond’, zegt Buigel. De maximale capaciteit van honderd plaatsen wordt bij lange na niet benut. Het gevolg is dat veel veiligelanders nog in het ‘open’ aanmeldcentrum verblijven en incidenten zich blijven voordoen.
Burgemeester Eric van Oosterhout van Emmen is aangeschoven omdat de overlast ook zijn domein heeft bereikt. Zelf woont hij in Weerdinge. ‘De achterdeur gaat tegenwoordig op slot. Dat zijn we in Drenthe niet gewend.’
De enige toezegging die de staatssecretaris donderdag kan doen, is dat de afspraken die eerder deze zomer gemaakt zijn over de PBL volgende week op papier komen. ‘Maar eigenlijk is dat een herhaling van zetten’, zegt Van Oosterhout. Zoals ogenschijnlijk elke bestuurlijke interactie over Ter Apel dat etiket verdient.
Van de Burg legt later uit dat de huidige hekken rond de PBL te laag zijn, er extra personeel nodig is, de instroom zo hoog is waardoor de PBL-plekken nodig zijn voor reguliere opvang, en de doorstroom vanuit de IND achterblijft. Maar Van Oosterhout is wel klaar met wat hij de ‘ja, maar-show’ van het COA noemt. ‘Ik begrijp best dat het ingewikkeld is. Maar daar kom ik bij mijn inwoners niet mee weg.’
Waar de overheid steken laten vallen, nemen inwoners het heft in eigen hand. Vorige week openden de burgerwachten van Ter Apel en Nieuw-Weerdinge met veertig man een klopjacht op een asielzoeker, die werd betrapt bij het stelen van een portemonnee uit een auto. ‘Het deugt niet’, zegt Van Oosterhout, ‘maar ik begrijp het wel.’ Dat geldt ook voor zijn collega Jaap Velema van Westerwolde. Al is voor hem de grens duidelijk. ‘Voor eigen rechter spelen kunnen we niet accepteren.’
Nu de PBL-aanpak niet van de grond komt, raakt het geduld op en dreigt de gemeenteraad met een rechtszaak. Raadslid Klaag Buigel heeft het gesprek donderdag als ‘uitermate teleurstellend’ ervaren, zegt hij na afloop. ‘We worden weer aan het lijntje gehouden. Als je nu nog afspraken moet vastleggen, ben je veel te laat. Ik heb er geen enkel vertrouwen meer in. Wij worden als lokale politici op de overlast aangesproken. Maar wij staan er machteloos bij.’
Onwil of onmacht: elke dag krijgt burgemeester Velema wel een andere uitleg voor het uitblijven van een effectieve aanpak, zegt hij. ‘Maar ik hoef niet meer te weten waarom het fout gaat. Ik wil er op kunnen rekenen dat het geregeld wordt.’ Hij gaat Van der Burg ‘op dagbasis’ aan zijn woord houden. En dan hoopt hij op beterschap. ‘Optimisme is geen keuze, maar een verplichting.’
Van der Burg geeft het ruiterlijk toe, voor hij in de dienstauto stapt: er is in Ter Apel onder zijn bewind veel te weinig bereikt. ‘En dus moeten we zorgen dat we meer bereiken. Als het gemeentebestuur volgende weken niet tevreden is, ben ik hier een week later weer.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden