Niet elke ‘fossiele subsidie’ heeft ongewenste effecten. Wie afschaffing van alle fossiele subsidies eist, komt waarschijnlijk bedrogen uit.
Extinction Rebellion (XR) is doorgaans geen organisatie die zich met een kluitje in het riet laat sturen. Wekenlang blokkeerde XR de oprit tot de A12 in Den Haag in een poging de politiek te overtuigen dat die moet stoppen met alle ‘fossiele subsidies’. Vandaar dat het optimisme zo opviel waarmee de organisatie eerder deze week opeens aankondigde met de protesten te stoppen omdat een meerderheid in de Tweede Kamer voor een motie stemde die opriep om te onderzoeken hoe fossiele subsidies kunnen worden afgebouwd. ‘Burgerlijke ongehoorzaamheid werkt’, triomfeerde een woordvoerder.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Inderdaad stemde een meerderheid in de Kamer, inclusief sceptische partijen als VVD en CDA, voor de motie over de fossiele subsidies, maar een waarschuwing is op z’n plaats: een onderzoek betekent nog niks, al is het maar omdat daaruit waarschijnlijk zal blijken dat het zo makkelijk nog niet is.
Het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving namen daarop woensdag vast een voorschot in een rapport waarin zij de verwachtingen temperen: afschaffing van de fossiele subsidies is een ‘hersenkraker’. Over de definitie van fossiele subsidies valt waarschijnlijk nog wel overeenstemming te bereiken: het zijn alle overheidsregelingen die het gebruik van fossiele energie direct of indirect ondersteunen. Ingewikkelder wordt het om vast te stellen welke regelingen de gewenste energietransitie inderdaad hinderen. Want daar draait het uiteindelijk om.
Het duidelijkste voorbeeld is de belasting op elektriciteit. Grootverbruikers betalen lagere tarieven en die vallen volgens de benadering van het demissionaire kabinet daarom onder de fossiele subsidies. Maar een regering die daarom de tarieven verhoogt, remt de elektrificatie af terwijl die nou juist zo gewenst is. Zoek de aanpak dus niet bij de gebruikers, waarschuwen de onderzoekers, maar bij de opwekking: als daarvoor gebruik wordt gemaakt van fossiele bronnen is het wél echte fossiele subsidie.
Maar dan nog. De bureaus waarschuwen voor de waterbedeffecten: de vaak weggehoonde vrees dat bedrijven vanwege nationale belastingverhogingen hun productie naar elders verhuizen, is wél reëel, zeker als binnen de EU te grote verschillen ontstaan. Dan schiet niemand er wat mee op. Dat is geen reden om het niet te doen, maar wel om goed na te denken over wat er tegenover staat: wie fossiele subsidies wil afschaffen zonder al te nadelige economische effecten, zal er subsidies op schone technologie tegenover moeten zetten.
Dat wisten al die Kamerfracties ook wel toen ze voor de subsidiemotie stemden. Het is allemaal nog zeer vrijblijvend. Het echte politieke debat brandt pas los als duidelijk is welke keuzes door een nieuw kabinet moeten worden gemaakt. Dan zal ook blijken of Extinction Rebellion niet te vroeg juicht.
Source: Volkskrant