Het wetsvoorstel van de Europese Commissie wil onlinekindermisbruik tegengaan, een doel waar iedere politicus voor zal zijn. Toch is het voorstel controversieel: al tweemaal keerde een meerderheid van de Tweede Kamer zich ertegen, omdat de technologie die ervoor nodig is Europeanen voortdurend zou surveilleren op bijvoorbeeld WhatsApp. In beide gevallen legde de minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD) deze kritiek naast zich neer. Ook het Meldpunt Kinderporno vindt dat het wetsvoorstel een ‘enorme inbreuk’ is op de privacy van gebruikers.
Woensdagavond gingen Tweede Kamerleden van de commissie Digitale Zaken in gesprek met experts uit het ICT-recht en de cybersecurity om het standpunt van de Tweede Kamer te onderbouwen. De timing is belangrijk: volgende week vergadert de Europese Raad van ministers van Justitie, inclusief Yeşilgöz-Zegerius, over het wetsvoorstel.
Over de auteur
Frank Rensen is wetenschapsjournalist en schrijft voor de Volkskrant over technologie. Hij studeerde sterrenkunde in Leiden.
De essentie van het wetsvoorstel is om de zogeheten end-to-end-versleuteling te omzeilen. Deze vorm van versleuteling, die bijvoorbeeld WhatsApp en Signal gebruiken, zorgt ervoor dat alleen de verstuurder en ontvanger van een bericht het kunnen inzien. Voor opsporingsdiensten is dit problematisch, het sluit hen ook buiten tijdens onderzoek naar kindermisbruik.
Een andere technologie, client-side scanning geheten, is volgens de Europese Commissie de oplossing: mocht het voorstel doorgaan, dan kunnen Europeanen een WhatsApp-update verwachten waarbij slimme scanning-software volledig geautomatiseerd in de gaten houdt of verstuurde berichten kinderporno bevatten. Zodra de scanner een foto aanwijst als schadelijk, stuurt het automatisch een kopie van de foto naar Europol, waar een mens het onder handen neemt. Ongeacht diens oordeel blijft het bericht achter in een nog aan te leggen Europol-database.
‘Het is alsof alle honderden miljoenen Europeanen een camera in huis krijgen die aangaat zodra het denkt het geluid van huiselijk geweld te hebben opgemerkt’, zei Jaap-Henk Hoepman, universitair hoofddocent privacy aan de Radboud Universiteit Nijmegen, woensdagavond. Hoewel het opsporen van kindermisbruik ontegenzeggelijk belangrijk is, vindt hij het wetsvoorstel buitenproportioneel.
Het inschakelen van automatische software is risicovol, omdat het nooit perfect is: het zal zo nu en dan een foto naar oma van een kleinkind in bad aanwijzen als kinderporno. ‘Er gaan dagelijks vele miljoenen WhatsApp-berichten rond. Dus zelfs áls de scanner maar een op de tienduizend berichten incorrect aanwijst als schadelijk, bestempelt het daarmee alsnog talloze mensen ten onrechte als verstrekkers van kinderporno’, zei ICT-expert Bert Hubert woensdagavond tegen de commissie Digitale Zaken.
Een scanner kan volgens Hubert zonder kennis van de context van een gesprek onmogelijk inschatten of een foto überhaupt wel kinderporno is. Die context zal ontbreken, omdat alleen de aangewezen berichten naar Europol gaan. Zo kan een foto van een gedeeltelijk naakte minderjarige inderdaad kinderporno zijn, maar het kan ook een met toestemming gedeelde foto van iemands vriend of vriendin zijn. ‘Het wetsvoorstel wil zelfs individuele berichten gaan aanwijzen als kinderporno. Het is waanzin’, zei Hubert.
Er moet volgens de experts zeker iets gebeuren tegen onlinekindermisbruik, maar dit wetsvoorstel is niet de juiste manier. ‘Laten we nadenken over alternatieven’, zei Frederik Zuiderveen Borgesius, hoogleraar ICT en recht aan de Radboud Universiteit. ‘Het moet kinderen bijvoorbeeld makkelijker worden gemaakt om direct in contact te komen met hulpverleners, zodra ze zich online onveilig voelen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden