Het jutten, zegt Maarten, leek een beetje aan z’n eind: het laatste schip strandde lang geleden en sinds de containervaart spoelen nauwelijks meer de mooie stukken hout aan waar hij zijn zinnen op zet. Wel nieuwe buit, sinds een jaar of vier: dagrugzakjes, soms met inhoud, hagelnieuwe peddels, zwemvesten, opgeblazen binnenbanden. In zijn juttershut leegt hij zo’n tasje: een nagelknipper, opladers, twee telefoons. De neiging de simkaart eruit te halen heeft hij niet, misschien om afstand te bewaren.
Dit is geen juttersromantiek, maar wel een hoop verdriet. Die eerste rugzak was gewoon een leuke vondst van een goed merk, zoals die tasjes allemaal van goede merken zijn – ‘je vraagt je af, waar kopen ze dat?’ Maar na de zoveelste, vorige week vond hij er vier, weet hij steeds minder goed wat ermee aan te vangen.
Voor elke strandjutter komt het moment dat hij menselijke resten vindt, vrijdag was het Maartens beurt. Misschien was het een zeeman, zegt hij, ‘maar ik geloof dat niet’.
Maarten Brugge jut als het even kan elke dag. Op de fiets, net als de oude generaties. Een lange, grote Texelaar met een klein hotel, dat volstaat met zijn zelfgemaakte juthouten meubels. ‘Alles wat gebeurt op zee, vinden we hier op het strand.’ Al hield hij het liever bij de genummerde boeitjes van de kreeftenvissers uit Maine, met wie hij contact legt via Facebook. Dit is een ander verhaal, met grote vragen, ‘heel erg van deze tijd’. Baby-overall. Kinderschoenen. Al die nagelschaartjes in die tasjes: ‘Waarom nemen ze dat mee?’
De collega’s langs de kust en op de eilanden overkomt hetzelfde. ‘Bij de eerste peddel denk je nog: die is iemand verloren bij het suppen. Maar zes peddeltjes? Verrek. Natuurlijk. Migratiespul.’
Dat het aanspoelt is geen nieuws, zoals de even hoge als nutteloze hekken van Calais allang geen nieuws meer zijn, of de vastbesloten mannen kamperend in de berm, of de vloed aan overstekende rubberboten. Dat daar deze week een kamp met zeshonderd mensen is ontruimd, haalt hooguit de Voix du Nord. Het lastige van wereldverdriet is dat je er eenvoudig aan went, ‘dus ben ik blij dat er weer aandacht voor is’, zegt Maarten.
Calais-Texel: juttersmuseum Flora stelt inmiddels de lange smalle rode rubberboot tentoon die bij paal 21 uit zee werd gehaald. Judith heeft op internet gezocht en vond een foto van precies zo’n exemplaar, met zeker vijftig mensen erin, onderweg in het Kanaal. ‘Dit is echt het moderne jutten’, zegt André als hij de boot laat zien, ‘dit zijn de juttersverhalen van nu.’
Judith van der Zee en André Eelman runnen het vrolijke, bontgekleurde familiemuseum, waar steeds meer maatschappelijke problemen aanspoelen. Bij rondleidingen vertellen ze inmiddels over de plastic soep en nu bereiden ze een expositie voor over bootmigranten, met dank aan journalist Maaike Polder die een strandvondst bij Egmond uitpluisde en er een podcast over maakt. Groene rubberboot zonder mensen maar met hun bezittingen: Afghaanse vlag, Albanees geld, Iraanse medicijnen, een brief, een zwangerschapsecho. Het museum maakt er een aparte vitrine voor.
Maarten kwam als vogelonderzoeker veel in Mauretanië; als alle jutters kijkt hij verder dan het strand. Wat morgen aanspoelt zie je nu al komen. Donderdag een stuk of tien gympen – ‘het eerste wat migranten doen als ze in de boot zijn geklommen, is hun schoenen uittrekken, want die zijn zeiknat’. En vrijdag dus die joggingbroek met menselijke botten.
Het schemerde nog, hij dacht aan een dode zeehond, ‘en dan kom je d’r naast en zie je het.’ De politie doet nog onderzoek, maar ‘in augustus verdwenen zes Afghaanse mannen’, in die week staken 750 mensen over, in elk geval één boot sloeg om.
Voor de familie hoopt hij op identificatie.
Maarten is ‘vrij nuchter’, maar ‘dit raakt wel een snaar’. ‘Dit is niet de juttersromantiek die je zoekt.’ En het is niet eenvoudig om thuis aan de kinderen te vertellen. Hij zegt: ‘Dit is toch de confrontatie met een harde werkelijkheid. Ik hoop dat we het nooit gewoon gaan vinden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden