Met de voorste rij gereserveerd voor de partijtop van PvdA en GroenLinks – dat verschil moet er bij de linkse partners nog zijn – stroomde een uitverkocht Tivoli woensdagavond in Utrecht vol voor de politieke popster van de Amerikaanse Democratische Partij, Bernie Sanders. Met zijn kenmerkende grijze kalende hoofd en weidse armgebaren nam hij de staande ovatie waarmee hij werd verwelkomd in ontvangst met een grap: ‘I hereby announce my candidacy of prime-minister of Holland.’ Sanders ging onder meer in gesprek met de man die écht premier van Nederland wil worden, Frans Timmermans.
Sanders is in Nederland voor de promotie van zijn nieuwe boek Het is oké om kwaad te zijn op het kapitalisme. De in Amerika razend populaire Democratische senator was decennialang een roepende in de woestijn, maar de afgelopen jaren is zijn kritiek op het kapitalisme en de invloed van een kleine groep ultrarijke individuen en megabedrijven op de Amerikaanse politiek salonfähiger geworden binnen de Democratische Partij.
Opvallend is de enorme populariteit die de 82-jarige senator geniet onder jongeren in Amerika. Zij behoren tot de generatie voor wie het kapitalisme niet dezelfde zekerheden biedt als voor hun ouders: een salaris waar je van rond kunt komen, een huis kunt kopen en je kinderen naar de universiteit kunt sturen.
Tot tweemaal toe deed hij vergeefs een gooi naar de kandidatuur voor het presidentschap, maar hij legde het in 2016 af tegen Hillary Clinton en in 2020 tegen Joe Biden. Tegelijkertijd mag zijn invloed op de Democratische Partij niet worden onderschat. Onlangs pakte Biden de megafoon op en voegde zich bij de stakingsacties van de arbeiders bij de drie grote Amerikaanse autofabrikanten. Een historisch unicum: nog nooit sloot een zittende Amerikaanse president zich aan bij stakers.
De boodschap van Sanders is woensdag dan ook helder: verandering is mogelijk. Het kost tijd en moeite, het vergt energie, maar ook samenwerking met progressieve partners. ‘Klagen is niet genoeg’, hield Sanders de jongeren in de zaal voor. ‘Kom in actie.’
Op initiatief van de wetenschappelijk bureaus van GroenLinks en de PvdA spreekt Sanders Tivoli toe over wat hij ziet als een selecte groep van ultrarijke miljardairs die de ongelijke inkomens- en vermogensverdeling in stand houden, waardoor de rijken alleen maar rijker en de armen steeds armer worden. Tegelijkertijd maakt deze groep de werkende mensen die steeds moeilijker rondkomen wijs dat verandering niet mogelijk is. ‘Als je je hopeloos en machteloos voelt, dan is verandering niet mogelijk. Maar als je vecht tegen de 1 procent, dan weet je dat de 99 procent machtiger is. Maar alleen als we ons verenigen.’
Eigenlijk maakt de bijeenkomst deel uit van Gaia-lezingenreeks van het Wetenschappelijk Bureau van GroenLinks. Nu de PvdA en GroenLinks afstevenen op een fusie, horen dit soort bijeenkomsten er voor de PvdA’ers ook opeens bij.
Bij het van oorsprong activistischer ingestelde GroenLinks worden de woorden van de progressieve socialist uit de VS met open armen ontvangen. SP-leider Lilian Marijnissen, die een totaal ander economisch en financieel systeem bepleit, schreef het voorwoord van een van Sanders vorige boeken, Onze revolutie.
Voor de PvdA is het dan ook even wennen. De sociaal-democraten zijn van oudsher pragmatischer ingesteld en willen binnen de kaders van het bestaande politieke en economische systeem opkomen voor hun achterban. Timmermans weet ook dat de linkse samenwerking het goed doet in de peilingen, maar dat een progressieve meerderheid na de verkiezingen nog lang niet in zicht is. Bij de PvdA beseffen ze dat radicale koerswijzingen in een coalitieland zeldzaam zijn.
Toch toonde Timmermans zich solidair met de koers van Sanders. ‘Ik steun zijn agenda volledig.’ Net als Sanders ziet Timmermans het verlies van vertrouwen in de politiek onder mensen van wie de lasten alleen maar zijn toegenomen en die moeite hebben om het eind van de maand te halen, als het falen van middenpartijen om zich te bekommeren om de hoge woonlasten, een zeker pensioen en betaalbaar onderwijs.
Timmermans heeft nog een paar weken om de kiezer te overtuigen dat verandering mogelijk is, dat afgehaakte kiezers bij GroenLinks-PvdA terechtkunnen om Den Haag op te schudden en niet hun heil hoeven zoekn bij Nieuw Sociaal Contract of de BBB.
Wat Sanders betreft is dat helemaal zo gek nog niet. Verandering is mogelijk, dat heeft Europa eerder aangetoond. ‘Europa kende vroeger koningshuizen die zich enorme rijkdommen toe-eigenden op basis van een droit divin, een goddelijk recht. De miljardairs zijn de nieuwe koningshuizen. Europa heeft de goddelijke rechten van de koningshuizen al een keer afgenomen.’
Met die samenwerking zit het tussen PvdA en GroenLinks voorlopig nog wel goed. Met gebundelde krachten willen de partijen onder leiding van Timmermans hún gooi doen om Nederland te veranderen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden