Op TikTok is het een hit: video’s van moeders die elke keer dat hun kind ‘mama’ roept een squat doen. Binnen korte tijd ben je zo fit als een hoentje, zo wordt er grappend bij gezegd. Ten grondslag aan deze challenge ligt wel degelijk een serieuze ergernis: waarom roepen kinderen altijd om hun moeder, ook als hun vader pal naast hen staat?
‘Dit is een prachtig voorbeeld van aangeleerd gedrag bij kinderen’, zegt Peter Bos, universitair hoofddocent aan de Universiteit Leiden, gespecialiseerd in het zorggedrag van ouders, en auteur van het boek Verbonden. De biologie van menselijke relaties. ‘Ze weten feilloos bij wie ze kans maken op een snelle, zorgzame respons.’
Waarom zijn dat vaak de moeders? Een mogelijke oorzaak is volgens hem ‘maternal gatekeeping’: moeders zijn ervan overtuigd dat zij de beste zorg kunnen bieden en eisen die rol ook op. ‘Dat gedrag ontwikkelt zich tot een selffulfilling prophecy, want vaders maken geen vlieguren.’
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Er zijn tal van theorieën die stellen dat vaders uitdagender met hun kind spelen en dat moeders van nature meer de troostende en verzorgende rol op zich nemen. ‘Maar er is óók onderzoek dat aantoont dat vaders en moeders precies hetzelfde kunnen: troosten, stoeien, sensitief zijn en grenzen stellen’, zegt Mirjana Majdandžić, onderzoeker en universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Het zou kunnen zijn dat in de evolutionaire geschiedenis van de mens vaders zich meer gespecialiseerd hebben in het stimuleren van grenzen verleggen en moeders meer in de verzorgende en troostende rol. En dat dit ook nu nog doorwerkt.’
Je zou kunnen denken dat kinderen de ouder roepen in wie ze het meeste vertrouwen hebben. Uit een grote internationale overzichtsstudie blijkt echter dat er geen noemenswaardig verschil is tussen vaders en moeders als het gaat om de kwaliteit van de gehechtheidsrelatie met hun kind. ‘Uit meerdere studies blijkt dat veilige gehechtheid met vaders en moeders even belangrijk is voor de ontwikkeling van het kind’, zegt Carlo Schuengel, hoogleraar orthopedagogiek aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.
Tim Gouw bleef thuis bij de kinderen en schreef het boek De thuisblijfvader over zijn ervaringen. Ook maakt hij de podcast Papa moet het doen. Wordt hij vaker geroepen dan zijn vrouw, zoals de titel van de podcast doet vermoeden? ‘Ja’, zegt Gouw. Dat heeft volgens hem vooral met gewenning te maken. Een voorbeeld: ‘Ik pakte vaak de auto met de kinderen. Mijn zoon ging uit zijn plaat toen mijn vriendin een keer wilde rijden. ‘Jij niet daar!’, zei hij. Hij was niet gewend dat zij achter het stuur plaatsnam.’
Het idee van ‘mother knows best’ zit verankerd in onze cultuur, merkt Gouw. ‘Een vader heeft die voelsprieten ook, hij moet ze alleen wel ontwikkelen.’ Dat vraagt om de inzet van beide ouders. ‘Vaders moeten naar voren stappen. Hun me-time met hun kind claimen.’
Hij ziet veel vaders die één dag in de week met de kinderen zijn en zich dan afvragen hoe mama het altijd doet. Dat is niet de manier. Gouw: ‘Je moet je eigen modus vinden en niet proberen de ouder na te doen die er het meeste is. Kinderen prikken daar doorheen.’
Als vaders vanaf het begin een actieve rol op zich nemen, en dat ook mogen doen, hoeft genoemde ‘mamá!’-dynamiek niet te ontstaan, meent Peter Bos. Daar helpt het korte vaderschapsverlof bijvoorbeeld niet echt bij. ‘Ik ben trouwens het levende bewijs dat het anders kan, want het is hier de hele dag ‘papa, papa, papa…’. Omdat ik nu eenmaal sneller reageer en ook als eerste naast mijn bed sta als een kind piept ’s nachts.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden