Bewoners van gebieden aan Israëls grenzen met de Gazastrook en het zuiden van Libanon zijn inmiddels wel gewend aan raketaanvallen. Maar de immense hoeveelheid raketten waarmee de Palestijnse terreurbeweging Hamas zaterdag het zuiden van Israël onder vuur nam, is zonder precedent. Het waren er vijfduizend volgens Hamas, tweeduizend volgens het Israëlische leger.
Doorgaans blijft de schade beperkt, dankzij een raketschild dat Israël twaalf jaar geleden in gebruik nam, de Iron Dome. Die zorgde er tot nu toe voor dat Palestijnse raketten in de lucht onschadelijk werden gemaakt voor ze schade konden aanrichten.
De Iron Dome bestaat uit tien mobiele installaties met per installatie drie tot vier lanceerinrichtingen, elk voorzien van twintig raketten plus radarapparatuur die inkomende projectielen kan signaleren op een afstand van 4 tot 70 kilometer. Het systeem calculeert razendsnel of een raket een bedreiging vormt voor bewoond gebied. Alleen in die gevallen vuurt de computer een Tamir-afweerraket af die het vijandelijke projectiel onderschept.
Sinds de Iron Dome in gebruik werd genomen, is het aantal Palestijnse voltreffers op Israëlische doelen sterk afgenomen. De vraag is of aan die geruststellende zekerheid een einde is gekomen. Het leger, doorgaans erg gul met meldingen hoe goed het schild werkt, zwijgt dit keer over de effectiviteit van een van zijn belangrijkste verdedigingslinies. Al gebeurt dat vermoedelijk ook om de vijand niet wijzer te maken.
De allergrootste test voor de Iron Dome tot dusver waren de grootscheepse raketaanvallen in november 2012, tijdens de operatie Pillar of Defense van het Israëlische leger tegen doelen van Hamas in de Gazastrook. Toen vuurden militanten ruim 1.500 raketten en granaten af. Voor het eerst sinds de Golfoorlog werd toen ook de miljoenenstad Tel Aviv geraakt, op een kleine 100 kilometer afstand.
Van alle Palestijnse projectielen die in een kleine week werden afgeschoten, troffen er uiteindelijk 58 bewoond gebied. Ruim 140 raketten kwamen in Gaza zelf neer, 875 raketten vielen op dunbevolkt terrein en 421 raketten werden onderschept door de Iron Dome. Er waren zes doden te betreuren. Het Israëlische leger zei toen dat de in eigen huis ontwikkelde raketafweer in 85 procent van de gevallen effectief was geweest.
Maar die barrage smeerden de Palestijnen in 2012 uit over een hele week: dit keer schoten ze meer raketten af in een tijdsbestek van minder dan een half uur.
Dit weekeinde heeft Hamas vermoedelijk geprobeerd het schild te overbelasten, zeggen militaire analisten. ‘Geen enkele raketafweer is bestand tegen een overmacht’, aldus Michael Shoebridge, directeur van de denktank Strategic Analysis Australia tegen de Australische zender ABC.
Volgens Shoebridge heeft de luchtverdediging, die uit meer bestaat dan alleen de Iron Dome, adequaat gewerkt. ‘Als ik naar de schade en de verwoestingen kijk, is die door raketten en mortiergranaten beperkt gebleven.’
De grote angst van Israël is dat de Libanese bondgenoot Hezbollah het noorden van het land met eenzelfde hoeveelheid raketten en granaten gaat bestoken, aldus de analyse van een andere Australische analist. De Libanese terroristen beschikken over een veel grotere voorraad raketten – 150 duizend volgens sommige schattingen – en met een grotere reikwijdte. De vraag is of de luchtafweer is opgewassen tegen een aanval vanuit twee fronten.
Hoe effectief de Iron Dome dit keer is geweest, is nog niet precies vast te stellen. Het systeem is ook niet feilloos: vorig jaar sloeg het aan op mitrailleurschoten vanuit de Gazastrook en lanceerde het nodeloos elf raketten. Een legerwoordvoerder stelde later in The Jerusalem Post dat het systeem te scherp stond afgesteld.
Israël zelf investeerde enkele honderden miljoenen in de ontwikkeling van de Iron Dome. De Verenigde Staten staken tot 2021 ruim 1,6 miljard dollar in de verdere uitbouw. Vorig jaar gaf het Amerikaanse Congres groen licht voor nog eens 1 miljard steun. Een enkele Tarim-raket kost 50 duizend dollar, het afvuren van een enkel projectiel 100 duizend dollar.
Een ander gevaar is dat Israël door de voorraden heen raakt. De Amerikaanse krant USA Today meldt op gezag van anonieme functionarissen dat de regering in Tel Aviv aan het Pentagon vraagt snel meer afweerraketten en andere precisiewapens te leveren. Driekwart van de Tamirs voor de Iron Dome worden in de VS gefabriceerd.
Israël beseft dat de conventionele raketafweer beperkingen heeft. Al in 1996 openbaarde het plannen om laserwapens in te zetten, die voor een habbekrats – sommige berekeningen gaan uit van nog geen dollar per schot – doelen uit de lucht kunnen halen.
Vorig jaar februari kondigde de toenmalige premier Naftali Bennett aan dat zijn land binnen een jaar zou gaan proefdraaien met laserwapens, onder de noemer Iron Beam. Later werden de veldproeven ‘met enkele jaren’ opgeschort. Overigens kent ook het gebruik van lasers beperkingen: als het luchtafweersysteem misschiet, kunnen de laserstralen afketsen op laaghangende bewolking. De Iron Dome kan dus voorlopig niet worden opgedoekt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden