Meestal riep er iemand wel:
‘Kom maar, Frekie, doe maar mee’
Frekie, Joost Prinsen (1974)
In een jaar waarin hij tot grote hoogte steeg, 1974, schreef Willem Wilmink een liedje over een ‘mongool’, een destijds gebruikelijke aanduiding voor mensen met het syndroom van Down. Frekie, heette hij, en hij mocht meevoetballen met de jongens uit de straat. Ze lieten hem winnen, en scoren.
Frekie werd in 1974 op 5 december voor het eerst voor publiek gezongen in een legendarisch tv-programma dat ook talloze volwassenen bekoorde, De Stratemakeropzeeshow. De zanger was Joost Prinsen, Harry Bannink had de muziek voor zijn rekening genomen. Melancholie en mededogen waren de fundamenten onder Frekie. Wilmink, Prinsen, Bannink: succes gegarandeerd.
Voor Wilmink, de man uit Enschede, was 1974 een kroonjaar. Voor De Oude School, uitgevoerd door de groep Don Quishocking, kreeg hij de Louis Davidsprijs voor het beste cabaretliedje van het jaar. In hetzelfde jaar ging De Film van Ome Willem van start, een kinderprogramma dat tekstueel voor een groot deel door hem werd gedragen.
Een grootheid in verlegenheid, noemde de Volkskrant hem in 2003 na zijn dood. Wilmink, de tekstdichter, kinderboekenschrijver, bloemlezer en vertaler én accordeonist, liet een omvangrijk, magistraal oeuvre na. Frekie nam daarin een voorname plaats in, het lied beroerde velen.
Voor de tekst putte Wilmink uit een eigen herinnering. Tom van der Geest, in Enschede een oude buurtgenoot, voegde aan de ontstaansgeschiedenis van het lied later toe dat de hoofdpersoon in de wijk als Gekke Henkie bekend stond. Met voetballen lieten ze hem inderdaad winnen.
In haar biografie over Wilmink uit 2019, In de man zit nog een jongen, trok Elsbeth Etty een hoofdstuk uit voor Frekie. Wilmink had het destijds zwaar als medewerker/docent op de afdeling moderne letterkunde van de Universiteit van Amsterdam. Hij liep vast, maar boekte tegelijkertijd als tekstschrijver succes na succes.
In de biografie komt ook de zanger van Frekie aan het woord, Joost Prinsen. De repetitie van het nummer vond plaats bij Harry Bannink thuis, in Bosch en Duin. Producer Gerrit den Braber drong er ter plekke op aan om Frekie te voorzien van een refrein, dat ontbrak nog. Wilmink sputterde tegen en raakte in paniek. ‘Moet ik dan soms zeggen: ‘Frekie, Frekie, jongens daar is Frekie?’ Ja, zei Bannink, en binnen een halve minuut had hij de muziek erbij gecomponeerd.
Maar de grootste onthulling, niet opgenomen in de biografie, kwam in 2019. Neerlandicus Nico Keuning, een oud-leerling van Wilmink, schreef op de site neerlandistiek.nl dat Frekie was geïnspireerd door een lied van Neerlands Hoop uit 1970, Kijk daar is Kees.
In 1973 verscheen het op de plaat Neerlands Hoop in Panama. Wilmink vond het prachtig, Keuning had het hem zelf horen zeggen. Freek de Jonge en Bram Vermeulen waren gevoed door een gedichtencyclus van Armando uit 1965, Mongolen. Armando gebruikte de naam Kees in de cyclus.
De Jonge en Vermeulen maakten van ‘Kees’ een beklagenswaardige figuur die beter onder de trein kon komen en confronteerden de luisteraars zo met hun eigen vooroordelen. Frekie is zachter en liever, een monumentje zelfs – en daarmee een echte Wilmink.
John & Paul
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden