De ‘Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen’, zoals de wet voluit heet, moet de opvang van asielzoekers beter verdelen over Nederland. Staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel en Migratie, VVD) heeft de wet nodig, om in laatste instantie gemeenten te kunnen dwingen opvangplekken te leveren.
Zijn eigen partij stemde tegen de wet, net als BBB, PVV, JA21, FvD en SGP. Als partijen straks in de Eerste Kamer (75 leden) hetzelfde stemmen als nu in de Tweede Kamer, zijn in elk geval 37 senatoren tegen de wet. Dat maakt het lot van de wet afhankelijk van 50Plus (1 zetel) of het regionale samenwerkingsverband Onafhankelijke Politiek Nederland (1 zetel).
Deze partijen zijn niet vertegenwoordigd in de Tweede Kamer. Liane den Haan, die tot mei 2021 namens 50Plus in de Kamer zat en daarna zelfstandig verder ging, stemde voor de wet. De Eerste Kamer heeft volgende week herfstreces en daarna volgt eerst een schriftelijke behandelronde. Op een plenair debat is nog geen zicht. Intussen zal de moeizame asielopvang een gespreksonderwerp zijn in de kabinetsformatie, die na de verkiezingen van 22 november van start gaat.
Mochten bijvoorbeeld VVD, BBB en NSC van Pieter Omtzigt gaan samenwerken, dan ontstaat een stevig nieuw blok tegen gedwongen spreiding. Omtzigt (niet vertegenwoordigd in de senaat) zei dinsdag tegen de wet te stemmen, omdat deze ‘de problemen vergroot en verspreidt, zonder uitzicht op een oplossing’. Caroline van der Plas merkte op: ‘Wij kennen de problemen in Ter Apel, maar wij willen niet van heel Nederland een Ter Apel maken.’
Hoe dan ook schiet Van der Burg voorlopig weinig op met de instemming van de Tweede Kamer. Vrijdag liet hij weten op korte termijn 8.400 extra opvangplekken nodig te hebben, boven op de 61.400 plekken die er op dit moment zijn. In een brief aan provincies en gemeenten schreef hij desnoods dwangmaatregelen te zullen treffen, zoals het ongevraagd onderbrengen van asielzoekers in hotels.
Van der Burg vraagt aan Zuid-Holland 1.550 plekken, en aan Noord-Holland en Noord-Brabant elk 1.400 plekken. Deze drie provincies blijven achter bij wat andere provincies leveren. Aan de overige negen provincies doet hij een verzoek om elk 450 plekken.
Daarnaast vraagt Van der Burg aan gemeenten en provincies om voor het eind van het jaar 16 duizend huurwoningen in de sociale sector voor statushouders te leveren. Het is al jaren een probleem dat zij in onvoldoende mate doorstromen vanuit asielzoekerscentra, waar zij plekken bezet houden die bestemd zijn voor nieuwe asielzoekers.
De Spreidingswet zal, ook als hij al door de Eerste Kamer komt, pas op zijn vroegst eind volgend jaar effect hebben. De wet is zodanig gewijzigd dat provincies steeds per 1 februari te horen krijgen hoeveel asielzoekers zij moeten opvangen. De benodigde plekken moeten dan over de gemeenten worden verdeeld. Het grote verschil met de oorspronkelijke wet van Van der Burg is dat gemeenten vervolgens over die taakstelling niet meer voor 1 mei, maar voor 1 november uitsluitsel moeten geven. Pas als zij er dan onderling niet zijn uitgekomen, zal ‘interbestuurlijk toezicht’ (dwang) nodig zijn.
Op aandringen van de SP is nu ook in de wet opgenomen dat naar een gelijke inspanning van arme en rijke gemeenten wordt gestreefd. SP-Kamerlid Jasper van Dijk vond tijdens de wetsbehandeling twee weken geleden dat de sociaal-economische draagkracht van een gemeente moet meewegen bij opvang. Of, zoals hij het verwoordde: ‘Kijk naar Bloemendaal en Blaricum, in plaats van naar Hoogeveen en Heerlen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden