Het Poolse dagblad Rzeczpospolita schreef dinsdag dat generaals Rajmund Andrzejczak, hoofd van de generale staf, en Tomasz Piotrowski, operationeel commandant van de strijdkrachten, hun ontslag hebben ingediend bij de Poolse president. Ze bekleedden twee van de belangrijkste functies in het leger.
Een officiële verklaring is nog niet gegeven. Poolse media wijzen op een sluimerend conflict tussen de generaals en de minister van Defensie, Mariusz Błaszczak. Ook zou onvrede over de politisering van het leger – dat politiek neutraal dient te zijn – voorafgaand aan de verkiezingen een rol spelen.
Het ontslag van de generaals komt als een schok in Polen. Nieuwssite Polsat noemt het een ‘aardbeving in het leger’. Enkele politici van Poolse oppositiepartijen vragen om het ontslag van Błaszczak. Inmiddels zijn beide generaals vervangen.
Over de auteur
Arnout le Clercq is correspondent Centraal- en Oost-Europa voor de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Voor regeringspartij PiS is het vertrek van de twee generaals een klap in het gezicht. De partij voert deze verkiezingen campagne met de leus ‘Een veilige toekomst voor Polen’. Afgelopen jaar vergrootte de partij het defensiebudget tot 4 procent van het bruto binnenlands product, het dubbele van de ondergrens voor Navo-leden. De regering legt de nadruk op de modernisering van het leger en op veiligheid: politici van PiS zeiden afgelopen periode meermaals dat alleen hun partij de veiligheid van Polen kan garanderen.
Door de deur achter zich dicht te trekken, schieten de twee generaals een groot gat in dat verhaal. Jacek Czaputowicz, voormalig hoofd van de Poolse diplomatieke dienst, zei tegen nieuwssite Onet dat het ontslag een gebaar is om, vlak voor de verkiezingen, te laten zien dat ze de huidige ‘politieke klasse niet vertrouwen’.
De spanningen tussen het ministerie en de generale staf liepen dit voorjaar op, toen de defensieminister generaal Piotrowski ‘nalatigheid’ verweet inzake een Russische raket die in december vorig jaar in het midden van Polen belandde en lange tijd onontdekt bleef. Sindsdien communiceert de minister vooral met zijn eigen vertrouwelingen binnen het leger en passeert daarmee de rest van de generale staf, bijvoorbeeld bij de beslissing om afgelopen dagen Poolse burgers met hulp van het leger te evacueren uit Israël. Eén van die vertrouwelingen, generaal Kukuła, is dinsdag benoemd als opvolger van Andrzejczak.
De beslissing om vlak voor de verkiezingen de troepenmacht aan de oostgrens te versterken zou op een vergelijkbare manier zijn gemaakt. In de verkiezingsretoriek van de regering speelt deze grens een belangrijke rol. Volgens PiS bevinden zich aan de andere kant twee dreigingen voor Polen: Wagnerhuurlingen in Belarus en migranten die de grens oversteken. Vooral die laatste groep vormt een kernthema in de Poolse verkiezingen. De regering zegt het land te beschermen tegen de komst van vreemdelingen, wat zou veranderen als de oppositie aan de macht komt.
Zulke politisering van het leger, samen met een intensieve verkiezingscampagne van minister Błaszczak tegen de achtergrond van de strijdkrachten, heeft de woede van de twee generaals gewekt, suggereert onder meer Rzeczpospolita. Welke invloed hun ontslag heeft op de Poolse kiezer moet de komende dagen blijken. PiS is nog steeds de grootste in de peilingen, maar de oppositie zit de partij op de hielen.
Los van de Poolse verkiezingen komt het ontslag van de generaals op een ongelegen moment voor de gehele regio. Polen is een spin in het web aan de oostflank van de Navo. Hoewel er recent onmin was tussen Warschau en Kyiv over de export van graan en het leveren van wapens, heeft het land enkel door zijn geografische ligging nog steeds een sleutelrol in de westerse hulp voor Oekraïne.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden