N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Veiligheidsrisico’s Bij een terreuraanval op de stad Palma, Mozambique, zou het energiebedrijf hulp aan eigen onderaannemers hebben geweigerd in 2021.
Het Franse energiebedrijf TotalEnergies is maandag bij een rechtbank in Parijs aangeklaagd wegens dood door schuld door slachtoffers en nabestaanden van een terreuraanval op de stad Palma in het noorden van Mozambique in 2021. Volgens de aanklacht zou Total zijn onderaannemers onvoldoende hebben geïnformeerd over een ophanden zijnde aanval en hebben geweigerd te helpen bij een reddingsoperatie.
„Dit is een wake-upcall voor multinationals als TotalEnergies”, zeggen advocaten Henri Thulliez en Vincent Brengarth. „Hun verantwoordelijkheid voor hun aannemers en de bevolking stopt niet bij het prikkeldraad van hun terrein.”
De advocaten hebben de aanklacht ingediend namens drie overlevenden en vier nabestaanden van slachtoffers die bij de aanval in maart 2021 om het leven kwamen. De slachtoffers behoorden tot een groep van 150 expats en Mozambikanen die zich op 24 maart hadden verschanst in de Amarula Lodge in het noorden van de havenstad Palma. Een jihadistische groepering met de naam Al-Shabaab, die trouw zwoor aan IS, belegerde de stad, waar ook de compound van TotalEnergies is gevestigd.
Ook Nederland speelt een rol in deze zaak, omdat het Nederlandse baggerbedrijf Van Oord de pijpleidingen voor Total aanlegde. Zoals NRC eerder berichtte, verzekerde het ministerie van Financiën de Nederlandse betrokkenheid voor 1 miljard euro, ondanks waarschuwingen van de Nederlandse ambassade in Mozambique voor de enorme veiligheidsrisico’s.
Het Franse energiebedrijf Total begon in 2019 samen met zijn Mozambikaanse partner met het project rondom de enorme gasbel voor de kust van Mozambique. Het lng-project stuitte vanaf het begin op verzet van de lokale bevolking, die vreesde niet mee te kunnen profiteren van de opbrengsten. De militanten van Al-Shabaab voerden regelmatig aanvallen uit in de provincie Cabo Delgado. Daarbij werden politiemensen en soldaten onthoofd, later ook dorpelingen. De veiligheidssituatie verslechterde eind 2020 en begin 2021 aanzienlijk.
Toen Al-Shabaab op 24 maart 2021 de aanval op de stad Palma begon, bleken soldaten van het Mozambikaanse leger machteloos. Het Zuid-Afrikaanse huurlingenbedrijf Dyck Advisory Group (DAG) besloot zijn zes helikopters met ieder zes zitplaatsen voor passagiers in te zetten om het leger te helpen, maar kon door een gebrek aan brandstof maar beperkt hulp bieden. De compound van Total lag op nog geen drie minuten vliegen van de Amarula Lodge, maar Total weigerde brandstof beschikbaar te stellen voor de kleine helikopters van DAG. Op de compound van Total stonden ook drie legerhelikopters met ieder meer dan dertig zitplaatsen, eigendom van de Mozambikaanse luchtmacht. Ook die toestellen boden geen hulp.
De in het nauw gedreven 150 gasten in de Amarula Lodge zagen op 26 maart geen andere uitweg dan te proberen de kust te bereiken. Het konvooi liep echter in een hinderlaag, waarbij doden vielen. Volgens de aanklacht waren Total en zijn Mozambikaanse partner „op de hoogte van de alarmerende situatie maar liet het bedrijf na om veiligheidsmaatregelen voor zijn aannemers te treffen. Bovendien werden TotalEnergies en partner geïnformeerd over het levensgevaar waarin de mensen in de Amarula Lodge zich bevonden, maar weigerde hulp te verlenen.”
Volgens een telling die de Britse onderzoeksjournalist Alex Perry deed, kwamen meer dan 1.200 Mozambikanen in en om Palma om het leven, „een van de grootste terreuraanvallen van de 21ste eeuw”.
De aanklacht leunt op maandenlang onderzoek, alsook de studie van de Nederlandse ngo Uprights en een rapport dat in opdracht van het Nederlandse parlement werd geschreven. Dit rapport werd in juni gepubliceerd en was uiterst kritisch over de besluitvorming van Atradius, de exportkredietverzekering van de Nederlandse staat, die de pijpleiding van Van Oord voor het project van TotalEnergies verzekerde. Total verklaarde kort na de aanval op Palma ‘force majeure’ (overmacht), waarna ook Van Oord moest vertrekken en de Nederlandse overheid moest uitbetalen. Dat had volgens veel betrokkenen voorkomen kunnen worden als de Nederlandse staat beter had geluisterd naar de waarschuwingen. „Er waren te veel mensen bij dit project betrokken die baat hadden bij het doorgaan van het project. Total als bedrijf had gewoon de veiligheid niet op orde. Een adequate analyse van het geweldsconflict en plan van aanpak met betrekking tot risico’s rond mensenrechtenschendingen ontbrak”, zegt Isabelle Geuskens van Milieudefensie, die twee jaar onderzoek heeft gedaan naar deze exportkredietverzekering.
Le Monde berichtte in juli dat veel onderaannemers inmiddels weer terug zijn in Palma, en dat het project spoedig weer zal worden herstart.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC