‘Maak Nederlands weer de voertaal aan de universiteiten.’ Het was het enige punt dat Pieter Omtzigt, vrijdag met twintig mensen van zijn NSC-lijst te gast bij Op1, maakte over onderwijs. Ik hoop op meer verstandigs – een nieuw bekostigingssysteem in het hoger onderwijs bijvoorbeeld, waarbij zo veel mogelijk studenten binnenharken niet langer loont.
Nederlands als voertaal aan universiteiten en hbo’s zal helpen om de toevloed van buitenlandse studenten te beperken, zij moeten dan Nederlands leren. 40 procent van de universitaire instroom is internationaal, bij sommige studierichtingen meer. Buitenlandse studenten studeren hier spotgoedkoop, dankzij Nederlands belastinggeld. Afgelopen januari nam de Tweede Kamer een motie aan van Omtzigt om Nederlands weer voertaal te maken en dat te handhaven. D66 stemde tegen: minister Dijkgraaf zei dit onmogelijk te kunnen handhaven.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Je hoeft geen ‘eigen volk eerst’-roeper te zijn om te begrijpen dat dit wringt. Veel studenten vertrekken na hun studie met de hier opgedane kennis, een deel blijft. Dat laatste wordt als argument vóór internationalisering gebruikt: we hebben die mensen nodig. Maar juist die blijvers moeten het Nederlands toch goed beheersen?
Alle argumenten zijn gewisseld, ook zinnige argumenten voor internationalisering: een bloeiende wetenschappelijke uitwisseling, een ‘global mindset’, voorkomen van een uittocht van talent, aantrekkelijkheid voor topwetenschappers. Nu moeten die argumenten worden gewogen en tot normgetallen leiden. Verstandig zou zijn: Engels als voertaal waar het moet, in bepaalde (onderzoeks)masters, in (gast)colleges van buitenlandse docenten, maar Nederlands in de bachelorstudies, met beredeneerde uitzonderingen.
Dat is nodig voor het behoud van het Nederlands als serieuze taal. En: het taalgebruik van hoogopgeleiden zal ervan opknappen. Het merendeel van onze studenten gaat werken bij Nederlandse bedrijven, bij de overheid, in het onderwijs, de zorg en de dienstverlening. Het is voor leraren, rechters, artsen en psychologen essentieel om soepel en op hoog niveau te communiceren in de moedertaal. De taal van de straat, van de krant en de politiek. Het is verdrietig om te zien hoe docenten en studenten communiceren in een taal waarin ze niet op de top van hun kunnen zijn.
Niemand heeft het belang van Nederlands in het onderwijs zo welsprekend verwoord als Frits van Oostrom, emeritus hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. In zijn afscheidsrede op 12 mei benadrukte hij dat docenten vooral in hun eigen taal studenten bezielen en inspireren, met verhalen, met humor. Daarom is hij blijven doceren ‘in de enige taal waarvan ik alle registers kan bespelen’. Hij noemde een ander sterk argument: ‘Als de universiteit een Engelstalige monocultuur wordt, belanden we pas echt in middeleeuwse toestanden, met hun vervaarlijke afstand tussen hoogopgeleiden en de rest.’ Voor minister Dijkgraaf, die Van Oostrom tot ridder sloeg, was het misschien een duwtje: kort erna kwam hij met een notitie waarin hij zei te streven naar 60 procent van het bacheloronderwijs in het Nederlands. Hoe nu verder?
Goed nieuws is er ook. De Vrije Universiteit in Amsterdam begint bij de studie literatuur en samenleving met een driejarig keuzetraject creatief schrijven Nederlands, naast verplichte vakken. Vier jaar geleden hief de VU de bachelor Nederlands op, wegens gebrek aan belangstelling. Een minor creatief schrijven, waarbij ook veel literatuur werd gelezen en geanalyseerd, trok wél studenten, vertelde Jacqueline Bel, hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de VU, in radioprogramma De Taalstaat. Die studenten gingen schrijven, maar ook enthousiast boeken lezen.
Dat geeft hoop voor het schoolvak Nederlands, want na deze bachelor kun je doorstromen naar de master voor eerstegraads leraar. Jongeren verleiden om in het Nederlands te lezen en te schrijven, het kan echt.
Source: Volkskrant