De inwoners van Gaza betalen een gruwelijke prijs voor de terreurdaden van Hamas. Het is een bloedig offer dat elke Palestijn op voorhand had kunnen voorspellen, ook de Hamasleiding. Wat doet dat met de steun voor de beweging in Gaza?
Iedereen in Gaza weet wat er gebeurt als Hamas weer eens een reeks raketten op Israël afvuurt. Een paar Israëlische bombardementen op z’n minst, soms wordt er een commandant uit de weg geruimd. Meestal vallen een paar slachtoffers. Welke gevolgen de gruwelijke aanval van afgelopen weekend zal hebben, kan ook elke inwoner van Gaza bedenken. De beelden van de gedode en gekidnapte Joden zijn ook daar op tv te zien. De verwoesting zal vele malen groter zijn dan die van de laatste lange oorlog in 2014, toen ruim tweeduizend Palestijnen werd gedood.
De destructie is inmiddels in volle gang, een bommenregen daalt op Gaza neer. Waar blijft de kritiek op Hamas, die dit over de eigen bevolking afroept? ‘Zo zien mensen hier dat niet. Hamas heeft een offer gebracht terwijl het probeerde een stukje land te bevrijden’, zegt Rehan Owda vanuit Gaza aan de telefoon (‘Ik hoop dat de lijn goed blijft, er was hier net een bombardement’). ‘Hamas heeft veel geïnvesteerd in deze aanval en grote sommen geld uitgegeven, ze zijn zelf het veld ingegaan en hebben veel mensen verloren, ze hebben hun bloed geofferd.’
Owda volgt Hamas als politiek analist, maar ze is ook inwoner van Gaza die nu bezig is te overleven. En dat geldt voor iedereen, zegt ze. ‘Mensen zijn nu niet bezig met politiek, de situatie is hier nu gruwelijk. Inwoners van de grensgebieden krijgen berichten van het Israëlische leger dat ze moeten vertrekken, het gonst van de geruchten, mensen zijn in paniek. Maar waarheen dan? We kunnen helemaal nergens heen.’
Hamas is diep geworteld in de Gazastrook; een diep-religieuze, conservatief islamitische samenleving waar secularisme bijna non-existent is. De religieuze beweging die Hamas is, gedijt daar bijna als vanzelf. Daarnaast is er één thema dat alle inwoners, clans en families al generaties verbindt: de gezamenlijke vijand Israël. Er bestaat voor hen geen andere realiteit dan die: de blokkade van Gaza, de nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever, de vernederingen.
‘De strijd tegen Israël is een van de pijlers waarop de macht van Hamas berust’, zegt Abu Khaled Toameh, een Arabisch-Israëlische schrijver en journalist vanuit Jeruzalem. ‘Hamas draagt trots het banier van het verzet. De Palestijnse Autoriteit, die regeert op de Westelijke Jordaanoever, wordt gezien als collaborateur.’ Voor veel Palestijnen heeft de regering van president Abbas, die ooit nog vergeefs onderhandelde met Israël, alle geloofwaardigheid verloren.
Juist door deze aanval op Israël groeit de steun voor Hamas op de Jordaanoever, zegt Owda. Dat is nog eens een echte verzetsbeweging, is daar het sentiment. ‘Zij komen tenminste op voor de mensen, ze zijn helden. Hamas zegt dat het zoveel mogelijk Palestijnse gevangenen uit de Israëlische cel gaat krijgen, en dat wordt op de Westoever met gejuich ontvangen.’
Hoe groot de steun voor Hamas is in de Gazastrook, valt lastig te peilen. Op dit moment spreekt niemand zich uit. Sommige mensen zullen bang zijn om dat te doen, zegt Toameh, anderen zullen begrijpen dat dit niet het juiste moment is ‘voor een aanval, nu de beweging zelf wordt aangevallen’.
Maar ook als er geen oorlog is zoals nu, is het moeilijk een goed beeld te krijgen van de aanhang. Sinds Hamas in 2007 de politieke macht kreeg in Gaza, na een korte, bittere burgeroorlog tussen Palestijnen onderling, zijn er geen verkiezingen meer geweest – die schafte Hamas meteen af. Een Ipsos of Peilingwijzer bestaat er niet, of is althans niet betrouwbaar. Openlijke kritiek op de beweging is niet zonder risico, al is die ietwat verhuld best te vinden. Toameh: ‘Juist de laatste jaren zag je toenemende kritiek. Mensen willen weg en proberen te emigreren, er wordt geklaagd over corruptie.’ Misschien, zo oppert hij, is dat zelfs een van de redenen geweest voor deze aanval, te laten zien dat ze bestaansrecht hebben.
Rehan Owda bemerkt wel verbazing onder de Gazanen over hoe Hamas erin is geslaagd het imposante Israëlische leger zo’n slag toe te brengen. ‘Niet eerder in de Palestijnse geschiedenis zijn er in korte tijd zovelen gedood aan de Israëlische kant. Gewoonlijk worden wij gedood. Mensen begrijpen dat de bombardementen de prijs is die we daarvoor moeten betalen.’
Toameh, die de beweging al sinds de oprichting kritisch volgt, deelt die verbazing niet. Naar zijn mening doet Hamas precies waartoe het op aarde is, een geheim heeft het daar nooit van gemaakt. 'Het ultieme doel van Hamas is Israël vernietigen. Talloze analisten hebben de afgelopen jaren beweerd dat Hamas gematigder is geworden, sinds ze in 2007 de politieke macht in Gaza kregen. Ik heb dat altijd onzin gevonden, ze laten keer op keer zien dat ze een terreurbeweging zijn. En nu hebben ze besloten het Palestijnse volk te offeren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden