Zondagavond: terwijl elders op tv en op sociale media de grote gruwelijke mensenwereld breed werd uitgemeten, werd hier beschutting gezocht bij een klein, maar fijn kinderprogramma, Zo dood als een pier, een vierdelige serie van omroep HUMAN over de dood bezien vanuit kinderogen. Op het eerste oog zware kost, maar uiteindelijk behapbaar voor zelfs de hele jonge mede-kijkers.
Leerlingen van de 7e Montessorischool in Amsterdam-West hebben een aantal pittige jaren achter de rug. Juf Tineke stierf aan kanker, juf Pleun stierf plotseling aan een hartaanval. En dan is er nog juf Thirsa, ongeneeslijk ziek, maar ze staat nog altijd voor de klas.
De 10-jarige Mo en Minh proberen het mysterie van de dood te doorgronden. Waarom ging Mo’s geliefde Juf Tineke dood? Wat gebeurt er met je lichaam als je je laatste adem hebt uitgeblazen? Vragen waar ze gedurende een cyclus in de schooltuin – van zaadjes planten tot oogsten – mee aan de slag gaan.
Maker van deze serie is Sara Kolster, die eerder al onderscheidende kinderprogramma’s maakte over dood en verlies. Ook in Zo dood als een pier blijft Kolster dicht bij het perspectief van kinderen. De camera blijft op ooghoogte van de 10-jarigen, volwassenen komen maar spaarzaam aan bod. Het gekozen perspectief leidt je als vanzelf een kinderwereld binnen waar de dood nog een onaf concept is.
‘Moest je huilen?’, vraagt Minh nieuwsgierig, op het verlekkerde af, aan Mo die nog altijd niet kan bevatten waarom zijn geliefde juf Tineke zo plotseling moest overlijden. ‘Ja, bij de begrafenis wel’, antwoordt Mo die eerder, toen hij voor het eerst vertelde over de dood van zijn juf, ook zichtbaar tegen zijn tranen vocht.
De dood, in zijn concrete vorm, is voor basisschoolleerlingen op 10-jarige leeftijd vooral een dood huisdier, een overleden grootouder. Laat je ze vrijuit associëren, dan komen ze met de meest wonderlijke vondsten. ‘Alsof je een marathon gelopen hebt’, is de dood volgens de een. ‘Je wordt een zacht standbeeld’, is het poëtische beeld van een ander.
Een keer stijgt het cameraperspectief hoog boven de kinderen uit. Een cameradrone filmt vanuit de lucht de vlakken zwarte aarde van de schooltuinen. Inderdaad, alsof het vers gedolven graven zijn. ‘Je wordt geboren uit niks, en je gaat terug naar de aarde, terug naar de natuur’, luidt de nogal clichématige uitleg van de schooltuinleider over de dood.
Dan liever de kijk van de 10-jarigen, die met hun vingers in de natte aarde wroeten. ‘Ik word wormenpoep’, concludeert Minh verrukt, terwijl ze een plantje in de aarde drukt. Het plantje heeft een eindige levenscyclus. Ergens in een van de volgende afleveringen zal het symbool staan voor de dood. Maar nu is het nog groen, vers, vol leven. Moge Minh er zolang het duurt ruim van genieten. Dat de dood ook een demonisch gezicht heeft, komt later wel.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden