De voortijdige val van Rutte IV dwingt partijen om eerder dan verwacht de hele aanmeldingsprocedure voor de verkiezingen te doorlopen. Daarvoor hebben ze tot maandag de tijd. Dan moeten partijen die mee willen doen hun definitieve kandidatenlijst inleveren bij de Kiesraad. Zeker is dat enkele partijen die in 2021 nog op de kieslijst stonden, bij de komende verkiezingen zijn verdwenen.
Een van de afhakers is Code Oranje. Die partij behaalde bij de vorige verkiezingen rond de 40 duizend stemmen met voormalig PVV-Kamerlid Richard de Mos als lijsttrekker (voor een Kamerzetel moet een partij bijna 70 duizend stemmen krijgen). Het afhaken is volgens voormalig voorzitter en medeoprichter Bert Blase geheel te danken aan een andere nieuwe partij, Nieuw Sociaal Contract van Pieter Omtzigt. ‘We willen als Code Oranje eerst ondersteuning bieden aan NSC om te kijken of dat de vernieuwer in de politiek kan zijn.’
Ook de Islamitisch geïnspireerde partij Nida deed in 2021 een serieuze gooi naar een zetel. De partij behaalde meer dan 30 duizend stemmen, maar besloot later dat jaar te stoppen en verder te gaan als actie- en lobbygroep. Daarmee nam Nida ook afscheid van de lokale politiek: de partij beschikte na de verkiezingen van 2018 over enkele zetels in de gemeenteraden van Rotterdam en Den Haag.
Toch zijn er ook nieuwkomerpartijen die wél – opnieuw – de sprong wagen. Zoals de partij Splinter. Die deed bij de vorige verkiezingen al mee, maar haalde onvoldoende stemmen. Niettemin ziet lijsttrekker Femke Merel van Kooten-Arissen nu kansen. Splinter, dat zij omschrijft als een ‘progressief, sociaal-liberale, groene partij’ wil onder meer het gebrek aan dualisme in de Kamer aanpakken.
Dat maakte ze zelf mee toen ze van 2017 tot 2019 Kamerlid was namens de Partij voor de Dieren. ‘Het dualisme is nu niet aanwezig in de Kamer. Het kabinet doet vaak moeilijk over het beantwoorden van kritische Kamervragen. Het is noodzakelijk om scherp en onafhankelijk door te vragen, door oppositie- én coalitiepartijen, waardoor het kabinetsbeleid beter kan worden gecontroleerd en bijgestuurd.’
Dat Omtzigt met dezelfde klacht over de ‘oude politiek’ campagne voert, juicht Van Kooten-Arissen alleen maar toe. ‘Fantastisch’, zegt ze. ‘Hij agendeert de verkiezingsthema’s die wij twee jaar geleden al probeerden te agenderen. Ze hoopt dan ook met NSC samen te kunnen werken als Splinter – ze mikt op twee of drie zetels – in de Kamer komt.
Ook andere nieuwkomers zien tussen de huidige twintig Kamerfracties, een recordaantal in de Nederlandse parlementaire geschiedenis, toch nog een eigen ideologisch plekje voor zichzelf weggelegd. Sepp Hannen, lijsttrekker van De Politieke Partij voor Basisinkomen vindt dat zijn partij hard nodig is in de Kamer. ‘Er zijn misschien wel meer gevestigde partijen die voor het basisinkomen zijn, maar zij hebben het te laag op hun politieke agenda staan’.
Wel merkt Hannen op dat het moeilijk wordt om een zetel te bemachtigen. Dat zit hem vooral in het behalen van genoeg ondersteuningsverklaringen. Iedere partij heeft 580 van die verklaringen nodig van burgers om in alle kiesdistricten mee te doen. ‘Omtzigt stuurde een mailtje en kreeg zo honderden reacties. Voor ons is dat wat lastiger.’
Ook de Libertaire Partij heeft moeite met het vinden van voldoende steun. Sinds 1994 doet de partij al mee aan de Tweede Kamerverkiezingen, zonder succes. Hoewel de doorbraak van de partij nog even op zich laat wachten, is volgens bestuurslid Tom Wentzel de partij eigenlijk onmisbaar in de Kamer. ‘Wij hebben de unieke combinatie tussen het linkse standpunt van individuele vrijheid en kunnen zijn wie je wilt zijn, maar ook het rechtse perspectief van lagere lasten voor het individu.’
De libertariër merkt op dat er dit jaar meer ruimte lijkt te zijn voor zijn partij. ‘Voorheen stond ik met veel meer andere partijen verklaringen te werven in een stad als Emmen. Nu is het toch rustig.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden