‘Technologie zit in onze natuur’, zegt Sifan Hassan. Ze bedoelt dat het in het karakter van de mens besloten ligt om altijd naar verbeteringen te zoeken. Naar steeds snellere hardloopschoenen bijvoorbeeld. Een zoektocht waar zij de afgelopen jaren ook van profiteerde. Maar geldt dat nog steeds? Loopt de Nederlandse zondag in Chicago nog op het rapste model dat er is?
Jarenlang golden de Nikes Vaporfly die Hassan draagt als de gouden standaard voor snelle marathontijden. Maar die status ligt sinds twee weken onder vuur. Toen kwam Tigist Assefa in haar derde marathon, in Berlijn, uit op 2.11.53, een verbetering van haar persoonlijke record met bijna vier minuten en een verpulvering van het wereldrecord van Brigid Kosgei: 2.14.04. Aan de voeten van de Ethiopische: een setje Adidas Adizero Adios Pro Evo 1.
Over de auteur
Erik van Lakerveld schrijft sinds 2016 over olympische sporten als schaatsen, atletiek en roeien.
Voor Hassan is het even testen of kopen van een doos met deze Adidasjes er niet bij. De stevige prijs, à 500 euro per paar en bestand tegen slechts één marathon, is het probleem niet. Ze wordt gesponsord door Nike en mag contractueel niets anders dragen. Na 2017 was dat de beste keuze. Toen veroorzaakte de Amerikaanse schoenenfabrikant een revolutie in het lopen. Dankzij zolen met door schuimrubber omgeven koolstofvezelplaten gingen atleten op de Nike Vaporfly’s minuten harder.
Wordt de vrouw die dit voorjaar bij haar marathondebuut de wereld verbaasde met de zege in Londen zenuwachtig van de gewijzigde status van Nike? Helemaal niet, vertelt ze een paar dagen voor de tweede marathon van haar carrière. Zij rekent op haar oude vertrouwde schoenen en denkt niet dat ze het moet afleggen tegen de vrouwen die op schoeisel van Adidas rennen. ‘Tot nu toe is Assefa de enige die met die schoenen heel veel harder is gegaan.’
Hassan wijst op de Keniaanse Sheila Chepkirui, die in Berlijn weliswaar tweede werd, maar lang niet zo rap ging als de nieuwe wereldrecordhoudster. Chepkirui klokte 2.17.49. Een goede tijd, maar wel ruim boven het oude wereldrecord.
Dat is scherp gezien, meent ook Wouter Hoogkamer. Hij is bewegingswetenschapper aan de universiteit van Massachusetts en doet onderzoek naar de zogenaamde ‘super shoes’, onder andere in opdracht van Puma. ‘Nu loopt er iemand heel hard met een bepaalde schoen aan, maar dat betekent nog niet dat het aan de schoen ligt.’
Belangrijk is om te beseffen dat het profijt dat een schoen kan opleveren, per persoon kan verschillen. Misschien reageert Assefa beter op de nieuwe vinding dan Chepkirui. En wat het voor Hassan zou kunnen betekenen, is gissen.
Een onderzoek van Adidas wees uit dat er grote verschillen zijn in de energiebesparing die een schoen oplevert. Soms lag het effect van superschoenen bij individuele atleten 10 procent uit elkaar. Sommige lopers waren zelfs het beste af op ouderwetse hardloopschoenen. Maar volgens Hoogkamer rammelt dat onderzoek, de verschillen zijn in werkelijkheid kleiner, betoogt hij. ‘Soms levert een schoen 2 procent, soms 4 procent energiebesparing op’, zegt Hoogkamer. Evengoed kan zoiets over 42.195 meter in de minuten lopen.
Oneerlijk vindt Hoogkamer het niet dat de een meer van profiteert van nieuwe schoenen dan een ander. Sport stikt van dit soort oneerlijkheden. De ene atleet heeft meer baat bij een hoogtestage dan een ander, heeft meer spiermassa of kracht. ‘Hoe iemand reageert op een schoen hoort daarbij.’
Adidas pronkt in de promotie van hun nieuwe schoen met het gewicht. Dat ligt zo’n 50 gram lager dan die van de concurrenten. Uit onderzoek is bekend dat 100 gram minder gewicht een energiebesparing van 1 procent oplevert. In het geval van de Adizero’s zou het dus om 0,5 procent gaan. ‘Dat is zo klein dat we dat in onze onderzoeken meestal niet kunnen vaststellen.’
Hoogkamer denkt niet dat het alleen de schoen is die Assefa aan het wereldrecord heeft geholpen. En als Adidas bij de ontwikkeling ervan al bij tests had gemerkt dat dit een gamechanger zou zijn, dan hadden ze dat ongetwijfeld laten horen. ‘Dan hadden ze zichzelf van tevoren al op de borst geklopt.’
Het meest waarschijnlijk is het dat alles bij elkaar kwam tijdens de marathon van Berlijn. Ze is een toptalent, had een goede dag, reageert goed op de Adidas Adizero’s én profiteerde van goede hazen en een perfect parcours. ‘Een uitzonderlijke atlete op een uitzonderlijke dag.’
Hassan vindt het mooi dat er bij alle fabrikanten wordt gezocht naar nieuwe snufjes om binnen de geldende regels snellere schoenen te maken. ‘Het is goed om telkens iets nieuws te proberen’, zegt ze. ‘Om te onderzoeken wat kan.’
Mochten de dure Adizero’s onverhoopt toch bij meer atleten minuten tijdwinst opleveren, dan heeft Hassan er vertrouwen in dat haar sponsor een oplossing verzinnen. De afgelopen jaren dichtten andere fabrikanten het gat met Nike immers ook.
Hoogkamer snapt dat Hassan zich niet druk maakt om de schoenen. Op die ene race van Assefa na zijn er geen grote effecten zichtbaar van de nieuwste Adidas-vinding. En in wezen is de techniek van de schoen niet fundamenteel anders: ook hier doet de combinatie van koolstofvezel en schuimrubber het zware werk. ‘Ik denk dat de verschillen klein zijn. Het komt er vooral op aan hoe goed een atleet is.’
Maar uiteindelijk is niets zeker, weet Hoogkamer. Het bewijs van een nieuwe schoenrevolutie zou geleverd kunnen worden bij de wedstrijden van de komende maanden. ‘Misschien moet ik straks mijn woorden inslikken. En mocht Hassan vierde worden op de Spelen, achter drie lopers op Adidas, dan zal ze wellicht ook een andere mening hebben dan nu.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden