Ajax heeft een vier keer zo grote begroting als AZ, maar toch is de club uit Alkmaar momenteel op vele fronten beter. Bij Ajax - AZ, de ‘topper’ van zondag, staat het voor de aftrap al 0-5.
Het is haast uniek: vrijwel elke club in de eredivisie staat boven Ajax. AZ, tweede achter PSV, heeft veertien punten meer dan de Amsterdammers, die wel een duel (tegen Volendam) en een restantje (RKC) tegoed hebben.
De transferzomer in Alkmaar verliep zonniger dan in Amsterdam, zonder geklaag over leegloop, gebrek aan geld en moeilijk in te passen nieuwelingen. AZ is bestuurlijk stabiel, maakt indruk met de jeugdopleiding en is de moderne uitdager van de traditionele top, terwijl Ajax iconen uit het verleden (Van Praag, Van Gaal) vraagt om de club door de crisis te loodsen.
Zondag is de streekderby Ajax - AZ; de club met de slechtste start sinds 1964 tegen de club met de beste start sinds 1980. Ajax houdt zich vast aan de universele, deze week gedane uitspraak van trainer Pascal Jansen van AZ: ‘In voetbal is alles mogelijk.’ Rond het veld staat het vooralsnog 0-5 bij Ajax - AZ.
De ene trainer, Maurice Steijn, husselt twaalf nieuwelingen door het elftal om de ideale formatie te formeren, terwijl hij zich weinig lovend uitliet over de aankopen (hij wist niet precies wat ze konden). Hij laat velen op de bank. Collega Jansen is juist content over de innige samenwerking tussen trainer en technisch directeur.
Over de auteur
Willem Vissers is ruim 25 jaar voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Hij versloeg acht WK’s. In 2022 is hij uitgeroepen tot sportjournalist van het jaar.
‘Ik ben erg tevreden met de spelers die door Max (Huiberts, de technisch directeur) en zijn staf zijn aangetrokken’, aldus Jansen. ‘Ze zijn bereid heel hard te werken. Ze staan open om beter te worden.’ Die instelling past bij het motto van AZ. Ontwikkelen.
Jansen geeft Alexandre Penetra als voorbeeld: 22 jaar, Portugees, opgeleid door Benfica, overgenomen van Famalicao. Vanaf het moment dat AZ interesse toonde, voelde de centrale verdediger zich AZ’er. ‘Hij kon gedetailleerd vertellen over wat we op zijn positie van hem verwachten. Hij had Europese duels van ons bekeken sinds hij bij ons op de radar verscheen.’
Een ander verhaal dan bij al die late transfers van Ajax, waarbij het lijkt of sommigen in een morbide fantasiewereld zijn terechtgekomen.
AZ verkocht deze zomer voor bijna 60 miljoen euro spelers en haalde voor ruim 13 miljoen, volgens de site Transfermarkt.com. AZ doet niet aan heel dure aankopen. Stel: AZ betaalt 10 miljoen voor een spits, dan ligt het salarishuis aan diggelen en groeit de onrust in de kleedkamer. Voor een voetballer maakt het niet uit hoeveel hij heeft gekost, maar wel wat hij verdient.
Liefst vijf basisspelers vertrokken: de verdedigers Sam Beukema, Pantelis Hatzidiakos en Milos Kerkez, middenvelder Tijjani Reijnders en aanvaller Jesper Karlsson. Vrijwel alle nieuwelingen, hoe onbekend ook, speelden al een nuttige rol.
Zo had Penetra het zelfvertrouwen om de beslissende strafschop te nemen tegen Brann Bergen, waardoor AZ mocht meedoen aan de groepsfase van de Conference League. Ruben van Bommel liet vlagen van zijn talent zien, de Noorse linksback David Møller Wolfe voldoet, de Portugees Tiago Dantas herstelde van een blessure en scoorde zondag tegen Fortuna.
Ajax verloor eveneens vijf basisspelers. Grof gezegd: Mohammed Kudus, Jurriën Timber, Dusan Tadic en Edson Alvarez. Davy Klaassen en Calvin Bassey tellen samen als één basisspeler, want ze waren vaak reserve.
Ajax incasseerde 150 miljoen en gaf bijna 110 miljoen uit aan spelers die nog lang niet zijn gewend en van wie supporters vrezen dat ze miskopen zijn. Alleen aanvaller Carlos Forbs valt positief op, door zijn snelheid en dribbels. Directeur voetbalzaken Sven Mislintat is na vier maanden ontslagen, terwijl collega Max Huiberts sinds januari 2016 technisch directeur is van AZ, nadat hij eerder al scout en coördinator was bij de club.
De beoogde algemeen directeur van Ajax, Alex Kroes, zit gevangen in het web van AZ. Hij mag pas op 15 maart beginnen vanwege een concurrentiebeding, want bij AZ was hij pas een paar maanden directeur internationale strategie toen Ajax aanklopte.
Ajax kan proberen hem eerder naar Amsterdam te halen, mits het een overeenkomst tekent met gedragsregels, onder meer over het benaderen van elkaars personeelsleden. AZ wil dat transfers netjes verlopen. Dus: eerst melden bij de club, daarna bij de gewilde persoon. Niet andersom.
Het irriteert algemeen directeur van AZ Robert Eenhoorn zichtbaar dat menigeen denkt dat het bij de transfer van Kroes om geld draait. Eenhoorn is af en toe een eenzame strijder, omdat hij vindt dat de KNVB de traditionele topclubs soms voortrekt.
Hij krijgt ook kritiek: dat hij in negen jaar als algemeen directeur nog geen prijs met het eerste elftal heeft gewonnen, ondanks de uitgesproken ambities en het strakke, op Amerikaanse leest geschoeide beleid. Bekerfinale bereikt, halve finale Conference League. Qua punten een gedeelde eerste plaats in 2020, in het coronajaar, toen Ajax op doelsaldo bovenaan stond bij het afbreken van de competitie, hoewel AZ beide onderlinge duels had gewonnen.
Eenhoorn weet hoe moeilijk het is om de titel te behalen met een club die afgelopen seizoen anderhalf miljoen winst maakte, en dat na een goed jaar met Europese prestaties. De begroting is 34 miljoen euro, exclusief Europees voetbal en transfers. Met veel minder geld wil AZ de strijd om de titel aangaan, tegen Ajax dat 140 miljoen omzet. Maar AZ heeft tenminste een algemeen directeur. Ajax heeft een tijdelijk directeur, de bekritiseerde Jan van Halst, die terugtreedt zodra Kroes komt.
AZ is trots op zijn vooruitstrevende opleiding, waarin het 5 miljoen per jaar investeert. Tal van talenten kloppen op de deur van het eerste elftal, al spelen de laatste weken alleen Wouter Goes en aanvaller Myron van Brederode in de basis. In die zin is Ajax verder, met Jay Gorter, Devyne Rensch, Jorrel Hato, Kenneth Taylor, Steven Bergwijn en Brian Brobbey, al liet Ajax de laatste twee vertrekken om ze later voor 50 miljoen terug te kopen.
Beide clubs putten uit de rijke vijver met talent in Noord-Holland, de goudkust van het voetbal in Nederland, waarbij AZ met de verhuizing van het jeugdcomplex naar Wijdewormer dichter bij Amsterdam kwam te zitten en beter kan concurreren.
AZ loopt nochtans uit naar 0-3, omdat Jong AZ het in de eerste divisie veel beter doet dan Jong Ajax. En de hoogste jeugdploeg won als eerste Nederlandse club de zogenoemde Youth League, de Champions League voor junioren, en verloor vorige maand de finale om de Intercontinental Cup na strafschoppen van Boca Juniors, voor bijna 40 duizend toeschouwers.
De wereld komt over de vloer bij AZ en vraagt zich af hoe het kan dat de jeugd van een ‘dorp’ als Alkmaar zo goed is. Terwijl het Amerikaanse platform van sportjournalistiek The Athletic het wonder van AZ tot in detail beschreef, publiceerde The New York Times een artikel met de kop: Ajax and the fragile business of elite soccer.
Guus Hiddink oordeelde bij een bezoek dat AZ moderne spelers opleidt, sterk en snel, de wapens van het hedendaagse voetbal, en dat de club niet te beroerd is om op de tegenaanval te spelen, in plaats van het eeuwige streven naar dominantie.
Hoofd opleiding Paul Brandenburg omschreef de kracht als volgt: ‘Openstaan voor ontwikkeling, vasthouden aan je visie. En je kop gaat er niet meteen af bij een mislukking, in een rustige omgeving.’
Vanwege die observatie voelt Wouter Goes zich bij AZ meer thuis dan voorheen bij Ajax. Of het hoofd van de opleiding van Ajax nog iets zei recent? Nee, want Said Ouaali nam ontslag. Ajax zoekt een opvolger.
Pascal Jansen promoveerde in december 2020 van assistent tot hoofdtrainer, nadat AZ Arne Slot ontsloeg toen die met Feyenoord praatte. Slot was eerder assistent van John van den Brom. Zoals AZ de technisch directeur intern opleidde (Huiberts als opvolger van Ernie Stewart), gebeurde dat ook met de trainer. Wie weet is Jan Sierksma de toekomstige trainer. Hij won de Youth League en maakte de overstap naar Jong AZ.
Bij Ajax probeerden ze dat ook, om intern personeel door te schuiven. Het mislukte faliekant. Het moest ook allemaal razendsnel na het ontslag van Alfred Schreuder in januari. Ajax passeerde assistent Michael Reiziger door John Heitinga naar voren te schuiven, de trainer van Jong Ajax. Hij kreeg na matige resultaten geen aanstelling van de technisch directeur die allang weer is verdwenen en die verrassend de nu hevig bekritiseerde Maurice Steijn aanstelde.
Het moeilijkst is het opleiden van een topspits. AZ hoopt dat Mexx Meerdink in het eerste elftal doorbreekt, zoals Myron Boadu een tijdje geleden. AZ heeft ook succes met jonge spitsen van elders die zich in Alkmaar ontwikkelden, van Jozy Altidore tot Wout Weghorst, Vincent Janssen en Vangelis Pavlidis.
Ajax is de club van de traditioneel opgeleide spitsen, hoewel de zoektocht naar een echte topper alweer jaren duurt. Brian Brobbey is een talent. Sterk, snel, eindelijk fit. Maar hij is nog niet zover als de Vangelis Pavlidis van AZ, gekocht van Willem II, een complete spits met groeipotentie. Negen doelpunten in de eredivisie (Brobbey drie). Tweede op de topschutterslijst, achter Santiago Gimenez. Zondag plaaggeest van Ajax en wie weet, over ruim een week van Oranje.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden