Als ze eenmaal in bed lag, kon Lena Hartog (31) lange tijd niet stoppen met malen over klimaatverandering. "Ik voelde een soort existentiële angst. Ik begreep niet waarom de kranten niet vol stonden met deze crisis", zegt Hartog in gesprek met NU.nl. "Als we dit probleem negeerden, waar kon ik dan nog op vertrouwen?"
Hartog voelde zich lange tijd machteloos. "Ik leefde al best bewust: ik vloog niet, pakte altijd de fiets en at geen vlees", zegt ze. "Het kwam hard binnen dat wat ik deed geen zoden aan de dijk zette. Er werden nog steeds grote hoeveelheden CO2 uitgestoten en er waren overal ter wereld overstromingen en hittegolven."
Angst, stress, somberheid, een hulpeloos gevoel. Het zijn een aantal emoties die psychologen linken aan 'klimaatstress'. Dat is een relatief nieuw fenomeen binnen de psychologie, waar op dit moment veel onderzoek naar wordt gedaan. De centrale vraag: op welke manier heeft klimaatverandering invloed op onze gemoedstoestand?
"Klimaatstress is géén diagnose", benadrukt Nicky Kreté van stichting Klimaatpsychologie, een groep psychologen die informatie verzamelt over de nieuwe tak binnen de psychologie en dit ook in de praktijk brengt. "Het is hartstikke normaal dat je je zorgen maakt over de planeet of je gefrustreerd voelt over klimaatverandering."
Kreté is zelf gedragspsycholoog en werkt met name met kinderen en jongeren. "Op mijn werk zie ik constant jonge mensen met vragen, frustraties en verdriet over klimaatverandering", zegt ze. "Vaak komt dat door het idee dat ze zelf geen verschil kunnen maken: ze voelen zich machteloos tegenover de overheid en grote bedrijven."
GZ-psycholoog Sara Helmink herkent het beeld dat Kreté schetst. Ze krijgt in haar praktijk steeds meer mensen met "klimaatgerelateerde klachten" zoals angst en verdriet. Maar ook Helmink ziet die gevoelens niet als een probleem. "Een normale reactie op een abnormale situatie", noemt zij dat.
Helmink is een van de initiatiefnemers en mede-auteur van het eerste Nederlandse rapport over klimaatpsychologie. Daarin verzamelen psychologen informatie en geven ze tips aan behandelaars. Nu krijgt Helmink geregeld vragen vanuit scholen, die advies willen over hoe docenten en mentoren hier het beste met hun leerlingen over kunnen praten. "Met name bij jongeren is extra steun en een luisterend oor op zijn plaats", vindt de GZ-psycholoog.
Maar het zijn niet alleen jongeren die met deze gevoelens rondlopen, bleek eerder al uit een rapport van statistiekbureau CBS. Uit het onderzoek kwam naar voren dat 75 procent van de Nederlandse volwassenen zich zorgen maakt over klimaatverandering. Het is de eerste keer dat dit op zo'n grote schaal is onderzocht.
Naar jongeren zijn nog geen grootschalige onderzoeken gedaan, maar een recente peiling van Ipsos onder duizend jongeren liet zien dat 70 procent van de jongeren zich zorgen maakt. Ook gaf één op de vijf aan regelmatig klimaatstress ervaren.
Daarover praten is niet altijd even makkelijk, zien de psychologen. Maar toch is dat juist essentieel om van klimaatstress af te komen, of er in ieder geval mee om te kunnen gaan. "In een groepje je gedachten en gevoelens delen kan heel veerkrachtig maken", zegt Helmink.
Kreté vult aan: "Wanneer je aansluiting vindt bij gelijkgestemden, kun je actief gaan onderzoeken waar je wél invloed hebt." Je hoeft niet meteen activist te worden: er zijn volgens Kreté genoeg andere plekken waar je inspraak kunt hebben, bijvoorbeeld bij burgerraden of bij maatschappelijke organisaties.
En als dat niet helpt? "Iedereen heeft zijn eigen copingmechanisme. Je kunt altijd hulp zoeken wanneer dat spaak loopt."
Hartog beaamt dat. Het hielp haar om met vrienden te praten en zich verder te verdiepen in klimaatverandering. Inmiddels ervaart ze zelf minder klachten. "Het verdriet en de woede die ik voelde hebben me aangespoord tot actie", zegt ze daar nu over. "De klimaatcrisis wordt nu eenmaal niet opgelost door niets te doen."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen