Wat zouden de Romeinen van sociale media als TikTok hebben gevonden? Die vraag werd vorige week gesteld in het Amerikaanse tijdschrift Time, en niet aan zomaar iemand. De geïnterviewde was Mary Beard, de beroemde Britse classica en hoogleraar aan Cambridge, daarnaast fervent socialemediagebruiker. ‘Ze zouden het geweldig hebben gevonden’, meende Beard. De Romeinen waren dol op graffiti, redeneerde ze, dus ze zouden wel raad weten met het moderne equivalent van een muur bekladden. Daarnaast hadden ze best zo’n handig filtertje kunnen gebruiken voor hun gepolijste beeltenissen van keizer Augustus.
Leuk gegeven natuurlijk, maar het was vooral prettig dat eindelijk iemand van Beards statuur zich mengde in een vraagstuk dat de gemoederen al weken bezighoudt: zitten mannen echt zo vaak stilletjes over zuilen, keizers en toga’s te mijmeren? Die suggestie wordt namelijk gewekt door een groot aantal filmpjes op TikTok en Instagram, gemaakt door vrouwen die hun nietsvermoedende mannen, vriendjes, vaders en broers aan de tand voelen: ‘Hoe vaak denk jij aan het Romeinse Rijk?’
Twee of drie keer per week, wordt er geantwoord. Om de dag, voortdurend, paar keer per maand. De vraagstellers kijken hun onderzoeksobjecten verwonderd aan. Maar wát denk je dan? En wannéér? Op de wc bijvoorbeeld, legt een man uit, waar hij wordt herinnerd aan de indrukwekkende riolering die de Romeinen aanlegden.
Hoewel een meme vaak ontstaat in een doolhof van willekeur, ironie en toeval, is de Romeinenhype vrij makkelijk terug te leiden naar de bron: een Zweedse instagrammer die zichzelf Gaius Flavius noemt en als hobby aan Romeinse re-enactment doet. ‘Dames, velen van jullie zullen zich niet realiseren hoe vaak mannen aan het Romeinse Rijk denken’, schreef hij op Instagram, waar hij meer dan honderdduizend volgers heeft. ‘Vraag het eens aan je man/vriend/vader/broer, je zult versteld staan van hun antwoorden.’
Zit er een kern van waarheid in? Wie de vele bewijsstukken op TikTok ziet, zou zeggen van wel. ‘Het oude Rome is een soort safe space voor machofantasieën’, verklaarde Beard de fascinatie van de mannen.
Maar de filmpjes passen ook in een bredere trend, gestoeld op het aloude idee dat mannen en vrouwen compleet verschillende wezens zijn die er stiekem allerlei ongeschreven regels, gedachten en gedragspatronen op nahouden. Zo hadden we al ‘girl dinner’, wat niets meer is dan een bord vol hapjes, nootjes en dingetjes. Of ‘girl math’, een rekensom die altijd in je voordeel uitpakt, zeker als je net een paar schoenen wilt kopen.
De vrouwtjes zijn onnozel en spilziek, de andere helft van de wereldbevolking zit de godvergeten dag over veldslagen te fantaseren – het grapje voelt wat sleets in een tijd waarin gender niet meer zo binair is en waarin juist wordt afgerekend met allerlei stereotypen over mannelijkheid en vrouwelijkheid.
Maar gelukkig bestaat professor Mary Beard, die door Time niet alleen naar de TikToktrend werd gevraagd. Ze mocht ook vertellen over haar nieuwe boek Emperor of Rome (de Nederlandse vertaling verschijnt over tien dagen), waarin ze onder andere schrijft over de crossdressende tienerkeizer Elagabalus. Volgens Beard moeten we ons realiseren dat het geen modern verschijnsel is om te reflecteren op zaken als mannelijkheid, vrouwelijkheid en genderfluïditeit. Dat doet men al millennia. ‘Ik denk niet’, zei Beard ook, ‘dat er ooit een cultuur heeft bestaan die zich niet heeft afgevraagd wat het betekent om mannelijk of vrouwelijk te zijn.’
De Romeinen zaten vol verrassingen, wil Beard maar zeggen. Misschien dat ze zelfs weleens aan het TikTokimperium dachten − je moet iets te dagdromen hebben in zo’n badhuis. Al zouden we in hun voorstelling vast íéts meer vooruitgang hebben geboekt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden