Sinds vorige week zijn op korrelige satellietbeelden twee extra vliegtuigen zichtbaar op de Russische luchtbasis Engels, op 500 kilometer van de grens met Oekraïne. Maar wie kijkt naar luchtfoto’s van hogere kwaliteit, komt er al snel achter dat er niet twee vliegtuigen zijn geland, maar dat er twee op de landingsbaan zijn geschilderd. Eén van de twee schilderingen is nog niet helemaal af.
Het schilderwerk is waarschijnlijk bedoeld om het Oekraïense leger te misleiden. Het Russische leger lijkt te hopen dat de echte vliegtuigen niet opvallen tussen de schilderingen, wat het voor de Oekraïense legerleiding lastiger moet maken het juiste doelwit te kiezen.
Die angst voor aanvallen is niet onterecht. Het vliegveld is meermaals doelwit geweest van droneaanvallen, wat ertoe leidde dat Rusland zijn bommenwerpers een tijd lang niet op de luchtbasis heeft gestationeerd.
Over de auteur
Erik Verwiel werkt op de dataredactie van de Volkskrant. Hij specialiseert zich in onderzoek naar openbare bronnen en sociale media en documenten verkregen via de Wet open overheid.
Het is nog niet duidelijk of de misleiding ook effect sorteert. Zo zijn er nog geen bomkraters zichtbaar op de geschilderde vliegtuigen die sinds juli zijn verschenen op een andere luchtbasis, aan de Zee van Azov in Rusland.
Het Russische leger schildert niet alleen vliegtuigen op het asfalt van landingsbanen. De echte vliegtuigen krijgen soms ook een tactische onderhoudsbeurt. De bommenwerper die naast het geschilderde vliegtuig op satellietbeeld van luchtbasis Engels te zien is, is gedeeltelijk zwart gemaakt. Dat kan met verf gebeurd zijn, of met autobanden, zoals eerder was te zien op satellietbeeld van een vliegtuig op de luchtbasis begin september. Een mogelijk voordeel van de banden is dat die het vliegtuig minder zichtbaar maken voor infraroodcamera’s.
Ook Russische oorlogsschepen worden soms beschilderd om detectie te bemoeilijken. Het voor- en achtersteven van schepen is dan volledig zwart geverfd, waardoor de typisch taps toelopende vorm van het vaartuig lastig op satellietbeelden te onderscheiden is. Dat kan vooral de automatische detectie van schepen, bijvoorbeeld met behulp van kunstmatige intelligentie (AI), in de war schoppen. Een belangrijk ijkpunt voor een AI-model om te bepalen of iets een schip is, is de lengte, stelt defensie-expert H.I. Sutton. De zwarte verf kan het model ‘aanzienlijk in de war schoppen’. Dit verstorende effect kan ook een rol spelen wanneer vliegtuigen gedeeltelijk beschilderd worden. Het Russische leger heeft zich aan het verven van de schepen gezet nadat Oekraïense zeedrones de afgelopen tijd succesvol schade aan vaartuigen hadden toegebracht.
Een ander element uit de trukendoos van het Russische leger deed vorige maand de ronde op sociale media. Drie Russische tanks stonden wel heel lang roerloos in de berm, en het ‘metaal’ weigerde te schitteren in de zon. Het bleek te gaan om zeer gedetailleerde opblaasbare tanks.
Russian inflatable tank decoys. Southern front. https://t.co/whdOWlvX5I pic.twitter.com/dNIBcl8Yn7
Dergelijke ‘tanks’ kunnen rond de 25 duizend euro kosten, zegt een Tsjechisch bedrijf van opblaasbare militaire technologie tegen de Franse krant Le Monde. Dat is goedkoper dan een gps-gestuurde raket van 70.000 euro die het Oekraïense leger eropaf kan sturen. Een opblaasbare Russische tank is in elk geval een stuk minder duur dan een echte, die een paar miljoen euro per stuk kost.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden