Met een witte doos onder zijn arm verliet Kevin McCarthy deze week het Capitool. Nog niet zo lang geleden werden zijn dozen vol spullen nog het statige gebouw binnengereden. De Republikein wist dat hij het moeilijk zou krijgen als voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Maar ergens in hem leefde de hoop dat het avontuur langer dan 269 dagen zou duren.
Dat sprankje hoop doofde deze week voorgoed. Een klein deel van de Republikeinse Partij zegde op dinsdag het vertrouwen op in de voorzitter. Democraten waren niet bereid hem te helpen. Hij gaat de Amerikaanse geschiedenisboeken in als eerste speaker die middenin zijn termijn is afgezet door leden van zijn eigen partij.
Over de auteur
Maral Noshad Sharifi is correspondent Verenigde Staten voor de Volkskrant. Ze woont in New York.
‘Veel succes’, riep McCarthy naar zijn nog onbekende opvolger. Komende dinsdag zullen de Republikeinen nieuwe kandidaten presenteren. Een dag later wordt er mogelijk over gestemd.
Wie denkt dat de politieke saga met de benoeming van een nieuwe voorzitter tot zijn einde zal komen, heeft het mis. De implosie die zich deze week in Washington D.C. heeft afgespeeld is pas het begin van een nieuw tijdperk, waarin de tweespalt binnen de Republikeinse Partij alleen nog maar groter zal worden.
‘De afzetting toont de erosie van de Republikeinse Partij’, schreef The Wall Street Journal, vaak sympathiek jegens de conservatieven, in een zinderend redactioneel commentaar. De krant sprak van het ‘tijdperk van woede’.
Op de tv, de radio en in kranten wordt door Republikeinen non-stop met modder gegooid: niet naar Democraten, maar naar elkaar. Congreslid Matt Gaetz (41), die de afzetting van McCarthy in gang zette, krijgt het het zwaarst te verduren.
‘Hij heeft letterlijk een van onze oudste instituties meegenomen in een neerwaartse spiraal’, fulmineerde Athony D’Esposity, een Republikein uit New York, op CNN. ‘Alleen maar vanwege egoïstische belangen.’ Met zijn actie zou Gaetz de aandacht op zichzelf willen vestigen.
‘Ik wil hem uit de fractie gooien’, zei Don Bacon, het gematigde Congreslid uit Illinois, tegen Amerikaanse media. ‘Hij zou geen lid meer mogen zijn van de Republikeinse Partij.’
Een paar gematigde Republikeinen willen Gaetz royeren, maar daar is een tweederde meerderheid voor nodig. ‘Ik hoor wel wanneer er genoeg stemmen voor zijn’, reageerde Gaetz laconiek.
De afzetting van McCarthy bewijst voor gematigde partijleden dat het nooit genoeg is: zelfs als je het conservatief-rechts maandenlang onvermoeibaar naar de zin probeert te maken, kun je elk moment een mes in de rug krijgen.
Twijfels over de intenties van de acht Republikeinen die − samen met de gehele Democratische fractie − McCarthy afzetten, zijn er bij de overige partijleden nauwelijks. De acht willen in de schijnwerpers staan, een landelijk profiel opbouwen en hun campagnekas spekken.
Terwijl Matt Gaetz in het Huis van Afgevaardigden de motie indiende die McCarthy fataal werd, verzond zijn team e-mails met een donatieverzoek. Hij verdient eraan, zeggen boze Republikeinen. ‘Een zelf gefabriceerde crisis’, zei het Republikeinse Congreslid Garrett Graves. Het is Trumpisme ten top.
Het vernederende vertrek van McCarthy is nog maar het begin van de chaos die de Republikeinse Partij te wachten staat. Nog voordat Kevin McCarthy aan zijn termijn begon, waren zijn dagen al geteld. Dat kan ook voor zijn opvolger gelden.
De nieuwe voorzitter zal de onmogelijke klus van zijn voorganger moeten voortzetten en daarbij eveneens stuiten op de onverzettelijke flanken. Bovendien staan er kwesties op de agenda die opnieuw voor veel vuurwerk kunnen zorgen.
Er moet een akkoord komen over de tijdelijke begroting die half november afloopt. Centristische en uiterst rechtse Republikeinen moeten het eens worden over militaire steun aan Oekraïne. En dat met een meerderheid van slechts vier zetels, waardoor haast elke vorm van dissidentie de partij verder verlamt.
Ook sommige Democraten zijn bezorgd over de Republikeinse verdeeldheid. Wie er straks ook voorzitter wordt, zei Senaatsleider Chuck Schumer, diegene kan nooit aan alle eisen van rechts voldoen. ‘Ik draag mijn Republikeinse collega’s in het Huis op om deze werkelijkheid onder ogen te zien.’ Anders, vreest hij, is de chaos van deze week ‘nog maar het begin.’
Met een jaar tot de presidentsverkiezingen van 2024 zal die interne verdeeldheid in de Republikeinse Partij ook negatief kunnen afstralen op hun campagne. Het interne gekonkel kan onafhankelijke kiezers in de armen van de Democraten duwen, die wel met één mond spreken.
Twee Republikeinen hebben zich gemeld voor het voorzitterschap: Jim Jordan, die wordt gesteund door Donald Trump, en Steve Scalise. Mannen die rechtser zijn dan McCarthy en goed liggen bij de uiterst rechtse flank. De komende dagen zullen zij hun best doen om de meer centristische Republikeinen te overtuigen.
Wat deze week weer duidelijk werd, is dat de Verenigde Staten het toonbeeld zijn ‘van wanorde en onenigheid’, schrijft The New York Times. Een land ‘dat extremisme beloont, normen ter discussie stelt en een gepolariseerd land verder dreigt te verdelen.’ Een beweging waar Kevin McCarthy, als voorzitter van het Huis, overigens sterk aan heeft bijgedragen door de Trumpisten ruim baan te geven in het Huis.
Op dinsdag, vlak voor zijn vertrek uit het Capitool, vroegen journalisten wat hij achteraf anders had gedaan met betrekking tot de rebellen. ‘Velen heb ik aan hun zetel geholpen’, antwoordde McCarthy. ‘Ik had beter anderen kunnen kiezen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden