Het Zeeuwse provinciebestuur heeft bekendgemaakt dat geen enkel bedrijf vanaf januari 2025 het busvervoer wil verzorgen. Zelfs Transdev, dat er al sinds 2006 onder de naam Connexxion het busvervoer verzorgt, is niet geïnteresseerd in het contract.
Zeeland is een van de 33 regio’s waar vervoersbedrijven zich kunnen inschrijven voor een concessie. Winnen ze die, dan krijgen ze het exclusieve recht om daar te rijden. Doorgaans komen er meerdere bedrijven af op zo’n inschrijving, maar in Zeeland heeft zich niemand gemeld. Op het provinciehuis zeggen ze geen idee te hebben waarom. Ze vermoeden ‘personeelstekorten en sterk stijgende kosten’ in het streekvervoer.
Over de auteur
Ashwant Nandram is economieverslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over de luchtvaart en spoorwegen. In 2020 won hij de journalistiekprijs de Tegel.
Daar lijkt het niet op. Fredo Schotanus, hoogleraar publieke inkoop (Universiteit Utrecht), noemt het ‘geen geloofwaardig argument’. Hij wijst erop dat elders in het land bedrijven zich wel inschrijven voor concessies. Zo hebben onlangs vier bedrijven geboden op het contract om rond Gouda bussen te rijden.
Dat in Zeeland zelfs de huidige vervoerder Transdev zich niet meer heeft ingeschreven, noemt Schotanus ‘ongebruikelijk’. Volgens de hoogleraar heeft het te maken met de eisen, de vergoeding en het soort contract dat de provincie wil sluiten. ‘Je hebt twee soorten: een opbrengsten- en kostencontract. De eerste is het meest gangbaar. Daarbij worden vervoersbedrijven geprikkeld om meer reizigers naar het openbaar vervoer te lokken. Hoe meer reizigers, hoe meer het bedrijf verdient.’
Zeeland kiest echter voor een kostencontract. Daarbij maakt het niet uit hoeveel reizigers er in de bus zitten, de vervoerder krijgt een vooraf vastgesteld bedrag. Schotanus noemt dat een logische keuze voor Zeeland. ‘Dat geeft minder risico's voor de vervoerder. Maar dat vraagt minder ondernemerschap. Je bent alleen verantwoordelijk voor het materieel en personeel.’
Tegelijkertijd vraagt de provincie voortaan nog maar 60 procent van de busuren. Om zo’n contract toch aanlokkelijk te houden, moet de provincie een aantrekkelijke vergoeding bieden. Volgens het huidige aanbod is dat maximaal 19,8 miljoen euro. Schotanus: ‘Dat is nu duidelijk niet hoog genoeg. Als je genoeg betaalt en redelijke eisen stelt, is er altijd wel een bedrijf dat de vinger opsteekt.’
Dat is ook wat een Transdev-woordvoerder zegt. Het bedrijf wil graag blijven rijden in Zeeland, ‘maar op op basis van dit bestek en budget kunnen we dat niet’.
Dat valt te bezien. De provincie Zeeland gaat nog eens alle vervoersbedrijven langs om te vragen waarom ze niet hebben gereageerd. Ze zal vervolgens een nieuwe aanbesteding uitschrijven, vermoedelijk met een beter aanbod.
Transdev rijdt sowieso tot eind 2024 in Zeeland. Mocht er daarna nog geen nieuwe concessiehouder gevonden zijn, dan verlengt de provincie de huidige concessie met maximaal twee jaar. ‘Eén ding is duidelijk’, zegt de Zeeuwse gedeputeerde Harry van der Maas, ‘er zal altijd busvervoer zijn. Alleen hoe we dat organiseren is de vraag.’
Als het aan PvdA-Kamerlid Habtamu de Hoop ligt, krijgt de provincie Zeeland de mogelijkheid desnoods zélf een vervoersbedrijf op te richten. Op dit moment mag dat nog niet. Alleen enkele grote steden in de Randstad, waaronder Amsterdam, Den Haag en Rotterdam, hebben het recht om vervoer in eigen hand te houden. Dat gebeurt via gemeentelijke vervoersbedrijven zoals GVB, HTM en RET.
De Hoop werkt aan een initiatiefwet om ook provincies dat recht te geven. Of dat beter werkt dan marktwerking, betwijfelt hoogleraar Schotanus. Volgens hem blijkt uit meerdere onderzoeken dat marktwerking in het openbaar vervoer effectief is. ‘Het levert meer bussen op tegen lagere kosten. Zo’n commercieel bedrijf heeft schaalvoordelen en kan personeel carrièrekansen bieden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden