Wat zijn dit voor vragen? De choreografieën van Shay Latukolan gaan de wereld over, via de muziekvideo’s van artiesten als Stormzy, Ed Sheeran en Jungle én via de honderdduizenden amateurdansers die ze meedansen op TikTok. Zeven dilemma’s voor de choreograaf.
‘Het MTV-tijdperk. Toen draaide de dans meer om kwaliteit en originaliteit en minder om: hoe kunnen we hier een hit van maken? Ik haal veel inspiratie uit de MTV-tijd, ik kijk nog vaak clips terug van toen. Ik zat altijd te wachten tot Michael Jackson op tv kwam, of Janet Jackson, of Justin Timberlake. Maar Michael Jackson stond wat dans betreft op eenzame hoogte. Het waren niet alleen toffe dansvideo’s, het waren films, álles was zo gedetailleerd.
‘Op TikTok draait het bij dans erg om steeds kleiner, korter en makkelijker. Een dans kan snel populair worden, als mensen het goed thuis kunnen nadoen. Dat is voor de jeugd heel tof, zelf dansen is daardoor veel populairder geworden. Maar het leidt er ook toe dat mensen die geniaal zijn en jaren getraind hebben iets heel simpels gaan doen. Just stay a genius!
Over de auteur
Emma Curvers is mediaverslaggever en columnist bij de Volkskrant. Zij schrijft met name over internetcultuur, sociale media, emancipatie en sociale ongelijkheid.
‘Mijn choreografie voor Back on 74 van Jungle (die viraal ging op TikTok en waarvan de filmpjes samen voor meer dan 25 miljoen views zorgden, red.) voelt helemaal niet meer als iets wat van mij is. Ik zie mezelf als een vessel, een voertuig. Ik krijg gewoon inspiratie, en dat geef ik door aan die dansers, en zij geven het weer door. Het is niet meer van mij, iedereen mag het gewoon pakken.
‘Door sociale media is mijn werk bij veel meer mensen onder de aandacht gekomen – daarvoor was ik al druk, maar dit nummer heeft mijn werk verder gebracht. Ik ga volgende week naar L.A. om te werken aan de wereldtour van Tinashe bijvoorbeeld. En ik ga steeds meer regisseren, bijvoorbeeld voor Typhoon.’
‘Gevoelskwestie. Daarom voelen mensen zich geraakt door de clip bij Jungle: de dans komt vanuit een gevoel. Ik maakte hem in een uur. Je kunt het niet van tevoren uitstippelen, dan wordt het niet organisch. Je kunt niet in je hoofd verzinnen hoe je lichaam beweegt. Ik zet de muziek op in de studio, en ik voel gewoon aan wat de vibe is. Wat zégt de muziek mij? Ooo, het voelt zó, snap je? De dansers zijn een extensie van de muziek.
‘Van mij mag het ook best los zijn. Wat ik maak is rauw, en lanky. Hoe leg ik dat uit… dat zijn een soort lange, vloeiende bewegingen, erg rond. Er mag van mij wat slordigheid in zitten. Ik geef de structuur aan, maar ik heb graag dat iedereen zijn eigen ik is. Net even een hoofd anders dan de rest, iedereen vóélt een dans ook anders. We zijn allemaal mensen, met andere lichamen, huidskleuren en achtergronden. Dat mag je best zien, als kijker.’
‘Stormzy. Zijn muziek past meer bij waar mijn dans en ik vandaan komen, uit de hiphop en straatcultuur. Stormzy’s Vossi Bop was de eerste grote hit waarvoor ik de choreografie deed. Dat begon met een choreografie die ik negen jaar geleden maakte, waarvoor ik alles andersom danste, en in de montage weer omdraaide. Het was een hommage aan de video die de Amerikaanse regisseur Spike Jonze ooit maakte voor Drop, van hiphopformatie The Pharcyde. Mijn video werd via YouTube heel populair in de danscommunity. Dat is ook hoe ik mijn assistent ontmoette, Lars Bohte, met wie ik bij al mijn projecten samenwerk. Hij had helemaal uitgezocht hoe ik die dans had gemaakt. Dat vond ik zo tof.
‘Door die video viel ik op bij een regisseur in Londen, die met me wilde werken voor Stormzy: of ik de volgende dag op het vliegtuig kon stappen? Ik heb nog getwijfeld, ik had eigenlijk wat anders te doen. Het was totale chaos, Stormzy wilde op het laatste moment dat kinderen die choreografie zouden uitvoeren. Maar goed, het heeft veel deuren voor mij geopend.
‘Natuurlijk is het tof dat ik voor Ed Sheeran mocht choreograferen (voor de clip van 2step met Lil Baby, red.), maar ik ben minder fan van zijn muziek dan van zijn persoonlijkheid. Het is interessant om met zulke grote artiesten te werken. Ik moet best vaak tegen ze zeggen dat ze hun dansambities wat naar beneden moeten bijstellen. Dat is wel een gekke rol, maar ik ben handig met grote ego’s.
‘Beroemde artiesten zijn niet zoals andere mensen. Ze bewegen niet zoals normale mensen, ze praten niet zoals normale mensen. Ze kijken bijvoorbeeld uit het niets op hun telefoon, midden in een gesprek. Ed Sheeran heeft trouwens geen telefoon, daar is hij te bekend voor. Vaak is het probleem met grote sterren dat ze geen tijd hebben. Steeds als er een rehearsal was, kon Ed opeens niet meer. Iedereen wil altijd dansen, maar niemand wil repeteren.’
‘The school of life. Ik heb op de dansacademie veel mensen ontmoet, en ik leerde er hoe je een eenmanszaak moest beginnen en zo, maar als het om dansen zelf gaat, begon mijn ontwikkeling veel eerder en ging die lang door na de academie. In mijn geboorteplaats Zwolle was er natuurlijk niet veel, dus ik ging meedoen aan hiphopbattles. Ik leerde er stijlen kennen zoals popping en locking (een afwisselend schokkerige en dan weer vloeiende dansstijl, red.), en door het improviseren leerde ik vertrouwen op mijn eigen lichaam. Toen ik 13 was ontmoette ik op het NK hiphop mijn favoriete danser, Eszteca. Hij zag me en zei: ik wil je trainen. Hij nam me mee naar zijn dansworkshops over de hele wereld, in Tsjechië, Londen en Parijs. Dat was heel belangrijk voor me, want er was nog geen Instagram of YouTube, ik zag daardoor wat in het buitenland speelde.’
‘Dans natuurlijk. Ik had misschien best goed kunnen worden als voetballer. Ik heb lang gevoetbald, ook op redelijk hoog niveau, ik mocht beginnen bij een voetbalschool. Maar toen ik 12 was, koos ik toch voor dans: ik had het idee dat de kunst me meer zou brengen: mensen ontmoeten, reizen. En de mensen bij het voetbal snapten me niet helemaal. Ik droeg verschillende kleuren All Stars, ik had een afro. De voetbalcultuur was toen toch een beetje masculien, met veel ongeschreven regels over hoe je moest leven. In de danswereld was iedereen vrijer van geest, dat paste beter mij me.’
‘Als je me vraagt waar ik het eerst heen zou willen gaan: Nigeria, omdat ik er nog niet ben geweest. Mijn moeder en vader zijn allebei Moluks, ik ben echt Moluks opgevoed en ik ben daar ook geweest. Mijn biologische vader is Nigeriaans, en woonde voor ik werd geboren al in Nigeria. Ik heb daar ooms en tantes en een oma die ik wil ontmoeten. Ik was van plan om dit jaar te gaan, maar het is er nog niet van gekomen. Mijn Nigeriaanse kant heb ik wel verkend, via Nigeriaanse en Afrikaanse vrienden. Vooral als ik in Londen zit, krijg ik veel Afrikaanse cultuur mee. Maar ik zou in Nigeria willen ontdekken waar ik vandaan kom, wat er in mijn bloed zit. Ik wil weten wie mijn tantes en ooms zijn, wie mijn familie is. Ik ben toch een verloren zoon, die ze nog niet kennen.’
‘Goddelijke inspiratie. De kunst, de dans, is iets wat ik doorkrijg. Ik werk er hard voor, dat is hoe ik me openstel om die inspiratie binnen te krijgen. Ik train ontzettend veel, op dagen als vandaag is het van 9 tot 7 uur dansen. Maar toch: je kunt hard werken, als er geen inspiratie komt slaat het nergens op. Nee, ik kies toch hard werken. Dan komt de inspiratie wel.
‘Ja, het klinkt een beetje alsof ik het over geloof heb, hè? Dans ís ook een spiritueel ding, je kunt er mensen mee in vervoering brengen. Het is niet man-made, niet gestructureerd. Als het gefabriceerd zou zijn, zouden mensen het niet voelen. Bij die clip van Jungle reageren mensen op het gevoel dat dansers overbrengen. Het gaat over een relatie die steeds aan- en uitgaat, er zit wanhoop en hoop in, en nostalgie. Wat mensen daarbij voelen is groter dan de bewegingen zelf. Dat is iets groots, iets goeds. Sommige mensen zouden zeggen: dat is God, anderen zouden zeggen: dat is het universum. Maar het komt van buitenaf.’
1992 Geboren in Zwolle
2005 Winnaar Kunstbende en Spinoff Battle
2011 Studeert af op de Utrechtse Dansacademie
2011-2018 Wint hiphopwedstrijden zoals World of Dance, Notorious IBE en Juste Debout
2015 Finalist bij RTL tv-talentenjacht Everybody Dance Now
2019 Choreografie voor de video van Noir van Yseult
2019 Choreografie voor de video van Vossi Bop van Stormzy
2020-2023 Choreografie voor commercials voor o.a. Nike, Pepsi, Samsung en Adidas
2021 Choreografie voor de video van 2step van Ed Sheeran en Lil Baby
2022 Choreografie voor de video van SAOKO van Rosalía
2022 Choreografie en regie voor Alleen in de pauze van Typhoon
2022 Choreografie voor Milan Fashion Week
2023 Choreografie voor het visuele album van Jungle, Volcano (met daarop ook de virale hit Back on 74)
2023 Choreografie en regie Ala day van Typhoon
2023 Ontwerpt de choreografie voor de tour van Tinashe
Shay woont in Amsterdam en af en toe in Londen of L.A.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden