In het voormalige zorgcentrum Oldenhove in Bloemendaal wonen statushouders en andere ‘spoedzoekers’ samen. Dat gaat niet altijd goed. ‘Ik kwam naar Nederland om te herstellen’, zegt een statushouder. ‘Niet om nog meer trauma’s te krijgen.’
‘Het is werkelijk ondraaglijk’, zegt statushouder Ibrahim. ‘Ik kan het niet op een andere manier omschrijven.’ Ibrahim heeft het over het schelle geschreeuw dat iedere dag door zijn muren klinkt. Hij woont in een studio in een voormalig verzorgingstehuis in Overveen en er gaat geen nacht voorbij zonder dat hij wakker wordt van de herrie. De veroorzaker? Een ex-dakloze man met ernstige psychische problemen, die met verschillende stemmen tegen zichzelf praat. Ibrahim kent hem als zijn buurman Vincent.
Dat Ibrahim en Vincent (hun namen zijn om redenen van veiligheid en privacy gefingeerd) in hetzelfde gebouw wonen, is het gevolg van de woningcrisis waarin Nederland verkeert. De gemeente Bloemendaal, waar Overveen onder valt, moet hen beiden aan een woning helpen. Ibrahim op grond van de gemeentelijke taakstelling voor statuszoekers, Vincent in het kader van de Wet Maatschappelijke Opvang. Maar in de duingemeente komen nauwelijks sociale huurwoningen vrij. Daarom werd het leegstaande zorgcomplex Oldenhove vorig jaar ingericht met 45 tijdelijke woningen voor statushouders. De andere 45 andere woningen in het complex gingen naar spoedzoekers, zoals economisch daklozen, jongvolwassenen met een ggz-achtergrond, studenten en starters.
Over de auteur
Iva Venneman is algemeen verslaggever van de Volkskrant
Wat het in de praktijk kan betekenen om zoveel kwetsbare mensen bij elkaar te huisvesten, blijkt uit Ibrahims verhaal en dat van zijn buren. Vincent ‘scharrelt’ al maanden door de gangen, vertellen ze. Hij zou continu aan deuren luisteren en zou bovendien hebben gedreigd het pand in brand te steken. Ze zijn daarom doodsbang voor hun buurman en voor wat hij zichzelf of de medebewoners – onder wie veel kinderen – zou kunnen aandoen.
Ibrahim, die om politieke redenen zijn land ontvluchtte, wordt ’s nachts geplaagd door nachtmerries en herbelevingen vanwege het geschreeuw van Vincent. ‘Ik kwam naar Nederland om te herstellen’, zegt hij. ‘Niet om nog meer trauma’s te krijgen.’
De buren benadrukken dat ze Vincents aanvallen vooral voor hemzelf verschrikkelijk vinden. Ze hopen dat er voor hem een geschikte woonplek wordt gevonden, waar hij goede professionele hulp krijgt. ‘Daar heeft hij recht op.’
De betrokken instanties zijn al maanden op de hoogte van de problemen. VPS Nederland, het bedrijf dat het pand namens de gemeente beheert, stuurde Vincent in april een uitzettingsbevel, blijkt uit documenten die de Volkskrant heeft ingezien. Maar dat heeft hij aangevochten. Vrijdag beslist de rechter of hij definitief moet vertrekken.
De gemeente Bloemendaal laat Oldenhove, op aandringen van de bewoners, sinds twee weken ’s nachts en in het weekend beveiligen. Desondanks komen er nog steeds nieuwe statushoudersgezinnen in het pand wonen. Waarom de vele overlastmeldingen geen reden zijn om de komst van nieuwe kwetsbare bewoners tijdelijk op te schorten, is onduidelijk. De gemeente wil daarover alleen kwijt dat er ‘zorg aanwezig is voor bewoners die het nodig hebben’. Over de zaak van Vincent doet de gemeente geen uitspraken.
Verantwoordelijk wethouder Attiya Gamri (PvdA) benadrukt via haar woordvoerder dat maatschappelijke huisvesting een gezamenlijke opgave is. ‘Dat moeten we met elkaar doen. We doen zo goed mogelijk ons best en worden soms geplaatst voor lastige situaties waar we gezamenlijk naar een oplossing moeten zoeken.’
Ook beheerder VPS Nederland stelt dat het bedrijf vanwege privacywetgeving niet kan ingaan op individuele gevallen. Het wijst wel op de aanwezige beveiliging, de camera’s in de entreehal en bij de achterdeur, en de huismeesters die tijdens kantoortijden aanwezig zijn.
Oldenhove is niet het enige gebouw in Nederland waar statushouders samenwonen met andere kwetsbare groepen woningzoekenden voor wie weinig woningen beschikbaar zijn. Sinds de oorlog in Syrië in 2015 zijn tientallen van dit soort initiatieven ontstaan.
De ideale mix tussen ‘reguliere bewoners’ en de meer hulpbehoevenden is ongeveer 70-30, zegt Maarten Davelaar, die voor de Hogeschool Utrecht onderzoek doet naar dit soort projecten. ‘Daarnaast moet je regelen dat er voldoende zorg gegeven kan worden als mensen psychisch ontregeld raken en van tevoren een escalatiemodel hebben: wat doe je als het echt niet goed gaat? Er moeten mensen snel kunnen worden weggehaald.’
Bij veel projecten is het goed geregeld, zegt Davelaar. Maar sinds een jaar constateert hij een zorgelijke trend. ‘De druk op gemeenten en corporaties om zo veel mogelijk ‘bijzondere doelgroepen’ te huisvesten wordt alsmaar opgevoerd’, zegt hij. Hij vermoedt dat dit ook in Overveen meespeelt. ‘Dat is natuurlijk ingegeven door de asielcrisis. Maar we weten al jaren dat het een recept is voor problemen.’
Zorginstelling De Heeren van Zorg, die Vincent begeleidt, erkent dat er een onwenselijke situatie is ontstaan in Oldenhove. ‘We screenen onze cliënten altijd’, zegt een woordvoerder. ‘En 99 van de 100 keer blijkt het een goede match, maar soms niet. De crux is in dit geval dat Vincent een regulier huurcontract heeft. Dan krijg je iemand niet zomaar uit zijn huis. En terecht.’
De buren van Vincent zeggen enigszins gerustgesteld te zijn door de beveiligers die sinds kort in hun pand patrouilleren. Toch vinden ze het kwalijk dat ze al sinds april aandacht vragen voor dit probleem en dat er nog steeds nieuwe, kwetsbare bewoners bijkomen.
Juist de aanwezigheid van de statushouders is de oorzaak dat dit probleem al zo lang onvoldoende aandacht krijgt, denken ze. ‘De meeste statushouders klagen niet’, zegt een van hen. ‘Ze zijn bang dat ze hun woning verliezen als ze hun mond open trekken, dus houden ze zich liever gedeisd.’
Zelfs Ibrahim twijfelt soms over het inschakelen van de instanties. Hij is bang om op Nederlanders over te komen als een ondankbare vluchteling. ‘Het laatste wat ik wil, is bekendstaan als die ene klagende statushouder.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden