Els de Vaan was de eerste vrouw die afstudeerde aan de Technische Hogeschool Eindhoven, tegenwoordig TU Eindhoven. In de jaren zestig was het nog uitzonderlijk dat vrouwelijke studenten een bètaopleiding volgden.
Dat gold des te meer voor de richting die De Vaan had gekozen: chemische technologie. Als een van de eersten deed ze haar afstudeerwerk buiten het instituut. Ze werkte maanden aan het oplossen van een probleem in het productieproces bij de Marsfabriek in Veghel. ‘Met haar analytisch vermogen, precisie en volharding is dat gelukt’, zegt echtgenoot Jan de Vaan.
Samen met haar man, die ze in haar studietijd had ontmoet, ging ze aansluitend naar het Europacollege in Brugge. Daar werd hun eerste kind geboren, een dochter die in de kinderwagen meeging naar de collegezaal. Ze volgde haar echtgenoot toen hij in Rotterdam ging werken, maar toen hij een baan kon krijgen in Duitsland zei ze nee. Het echtpaar vestigde zich in het Noord-Brabantse dorp Beugen, Els werd docent op de pabo in Nijmegen.
Ze wilde haar fascinatie voor techniek en natuurkunde overbrengen op jongeren. Dat deed ze niet alleen voor de klas. Met collega Jos Marell schreef ze Praktische didactiek voor Natuur & Techniek. Dit handboek voor pabostudenten en leerkrachten in het basisonderwijs verscheen in de jaren negentig en wordt – in herziene versie – nog steeds gebruikt. Een baanbrekend werk, zegt collegadocent Ellie van Dinther. ‘Het laat zien hoe je leerlingen onderzoekend en ontdekkend kunt laten leren. Hoe leerlingen kennis kunnen opdoen door ze praktisch aan de slag te laten gaan.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
De Vaan was een meester in het verzinnen van manieren om de belangstelling van leerlingen te wekken. Ze had een lokaal met proefopstellingen van alledaagse dingen. Ze liet kinderen karretjes bouwen van lege boterkuipjes, die met een zonnepaneeltje en een motortje konden rijden. Bij een les over afvalscheiding gooide ze een vuilniszak leeg op tafel en liet ze leerlingen de rommel sorteren. Haar echtgenoot: ‘Els ontleende grote vreugde aan leerlingen die opgetogen waren als ze iets hadden ontdekt of als een proefje was gelukt.’
De Vaan was gek op cijfers. Toen op de pabo een discussie losbarstte over het verdwijnen (wegens ruimtegebrek) van een apart herentoilet, sloeg ze aan het rekenen. In een rondgestuurde mail beschreef ze hoeveel druppeltjes mannen bij een plasbeurt rondspetteren. Dat getal vermenigvuldigde ze met het aantal dagelijkse plasbeurten van mannen. Binnen de kortste keren was er een urinoir voor de mannelijke docenten. Ook serieuzer rekenwerk was haar toevertrouwd. Toen het echtpaar zijn woning energieneutraal maakte, berekende zij kamer voor kamer hoeveel energie nodig was om daar de gewenste temperatuur te krijgen.
Het echtpaar was politiek actief. Zij was betrokken bij de oprichting van D66 in Gennep, hij was jarenlang Statenlid voor die partij in Noord-Brabant. In de jaren zeventig en tachtig bemoeide zij zich met de Wereldwinkel, die ijvert voor eerlijke handelsrelaties tussen rijke en arme landen. Collega’s prijzen de toewijding voor haar vak, haar streven om kinderen gelijke kansen te geven, haar gevoel voor humor – met Kerst verscheen ze steevast voor de klas als verlichte kerstboom – en haar talent om met iedereen samen te werken.
Dat neemt niet weg dat ze vasthoudend kon tegensputteren als ze het ergens niet mee eens was, zegt Van Dinther. ‘Ze liet zich niet wegzetten.’ Tweeënhalf jaar geleden kreeg ze borstkanker en werd ze geopereerd. Een jaar geleden bleek dat zich op een andere plek weer een tumor had ontwikkeld. Therapieën konden haar niet redden. Els de Vaan overleed op 13 augustus. Ze was 81 jaar.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden