Werd ik even in mijn hemd gezet op X, voorheen Twitter, waarvan het moeilijk afscheidnemen is, ook al veranderde het vrolijke blauwe vogeltje in een zwarte grafzerk. Genadeloos betrapt op hypocrisie, want in een column was ik voorstander van de klimaatblokkade in Den Haag, terwijl ik eerder tegen de boerenblokkades was. Kort door de bocht is dat onverenigbaar.
Kolfje voor Sander van D., die voor zijn 39.300 volgers op X een mozaïek van mijn schijnheiligheid maakte door de kop van de column samen te voegen met screenshots van eerdere tweets. Dat doet hij vaker, hij noemt het ‘luikjes’, met groot succes, want inmiddels verscheen de tweede bundeling van zijn werk in boekvorm: Deugen voor de bühne 2 (mooi dat de digitale voorhoede zodra het serieus wordt, terugvalt op het gedrukte boek, zoals youtubers graag echte televisie maken).
212.900 views en een vracht haatberichten waren mijn deel. Laat gaan, zeggen degenen die er vaker mee te maken hebben, het waait over. Is ook zo. Maar dit is interessant, want Sander van D. wordt door serieuze media als De Telegraaf en online magazine Wynia’s Week op het schild gehesen als rechtgeaard strijder tegen de linkse ‘deugindustrie’, terwijl hij er zelf iets anders over denkt. Dat is vaker zo, en daar kom je meestal alleen achter door te praten.
Sander van Dam (‘dat is mijn echte naam’) spreekt liever niks af en houdt zijn persoonlijke leven in de schaduw. Hij blijkt een kalme, wat afstandelijke, half-anonieme inwoner van Nederland, met een ‘horecagerelateerde kantoorbaan’ – we bellen tijdens de lunch, dan heeft hij tijd. Mijn column over de klimaatblokkade las hij niet, ‘alleen de headline’, de inhoud is minder belangrijk. ‘Ik doe het voornamelijk om mensen te vermaken’, ‘het is een vorm van satire’, ‘leuk en luchtig’.
Dure humor: inmiddels is hij wegens smaad veroordeeld vanwege uitlatingen op X over het voormalige Tweede Kamerlid Sidney Smeets. Misschien is hij daardoor ook iets anders over het medium gaan denken.
Maar eerst zijn politieke voorkeur: die is er nauwelijks. ‘De begrippen links en rechts zijn denk ik niet van toepassing op deze tijd. Zelf probeer ik die woorden te vermijden.’ En ook al staat het groot op het omslag van zijn boeken, ‘het woord deugen, daar ben ik niet zo’n fan van, al is het wel een mooie titel.’ Het is hem te doen om ‘moreel verheven’ twitteraars, en die kunnen uit beide kampen komen. Het is toch meer een spel.
Als het over de haatberichten gaat die zijn doelwitten krijgen, kiest Sander van D. eerst de gebruikelijke dekking: ‘Ik krijg ook dingen naar mijn hoofd geslingerd.’ Maar als we erover doorpraten, blijkt zelfs hij voorstander van het afschaffen van de anonimiteit, als middel om van X weer een vrolijker vogeltje te maken: ‘Het is wel erg veel heen-en-weer-meppen geworden’, ‘al sta ik daar dubbel in’. Misschien, zegt hij ook, ‘is mensen voor X laten betalen een remedie, dat werpt een barrière op’.
Onderwijl wordt X nog steeds serieus genomen door bestuurders en instanties, die hele afdelingen hebben om de sociale media te scannen op het burgergevoel, en door de serieuze media, met inbegrip van de talkshows, die het als luikje op de wereld gebruiken nu ze zelf steeds minder de straat op gaan. Zo sijpelt het online pestgedrag de samenleving binnen, de televisie en de kranten. En anders weet Sander nog wel een paar columnisten die zich op ‘hoge toon’ laten gelden op X en er daarna over schrijven, ook in mijn eigen krant - aha, alweer betrapt.
‘Ik denk dat wij ons, als samenleving, collectief hebben laten misleiden door de toon en sfeer op het medium’, schreef Rosanne Hertzberger in NRC, ten geleide van haar besluit (en advies) met X te stoppen. Maar is X de reden dat mensen zo met elkaar omgaan, of zijn het de mensen zelf?
‘Het is voor de meesten een uitlaatklep’, zegt Sander van D. ‘Omdat we niet zijn wie we echt willen zijn. In het dagelijks leven kun je die frustratie niet uiten, maar wel op sociale media. Ja, zo moet je het denk ik zien.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden