De verklaring van Jan Tromp dat de ‘hoogmoedige’ prins Bernhard de kaart van zijn lidmaatschap van de NSDAP niet weggooide omdat die kaart volgens hem niet bestond (Ten eerste, 5/10), is een sympathieke poging het demasqué van de prins te verzachten. Echter, mocht de redenering van Tromp kloppen, dan was de kaart bij toeval op een vreemde plek gevonden. Achterin een plank van een kast bijvoorbeeld, tussen oude washandjes, in een kist met tuingereedschap of als boekenlegger in een fotoboek over panda’s.
Maar de lidmaatschapskaart lag daar niet. Die was door Bernhard in zijn persoonlijke archief gestopt. Het kan niet anders of daar ging een moment aan vooraf. Een gedachte, een herinnering of een gevoel wellicht. Welk gevoel dat was, dat zal nooit iemand te weten komen. Schaamte kan het niet geweest zijn. In dat geval was de lidmaatschapskaart in de open haard terechtgekomen.
Niek Vink, Haarlem
Verontwaardiging alom; we zijn immers het bos ingestuurd door prins Bernhard. Onterechte verontwaardiging, dunkt me. Prins Bernhard, schavuit van Oranje.
Kijk in de Van Dale naar de betekenis van schavuit. Via ondeugd kom je terecht bij: aap, apekop, belhamel, bengel, blaag, boef, doerak, dondersteen, donderstraal, kapoen, kastaar, ondeugd, rakker, rekel, schobbejak, schooier, sloeber, stouterd, vlegel, vlerk.
Met deze kennis zijn er toch straten en pleinen naar hem vernoemd. We hadden beter moeten weten.
Jos van Eijndhoven, Liempde
Blijkt dat ik jarenlang belasting heb betaald voor een lid van het Koninklijk Huis die lid bleek te zijn van een nazipartij. Gezien de geschiedenis van deze partij heb ik er een vies gevoel over en zou ik graag mijn geld terug willen. Hoor graag van de premier waar ik een formulier kan halen.
Len Koetsier, Groningen
De voormalig directeur van het Koninklijk Huisarchief brengt een lidmaatschapskaart van prins Bernhard van de nazipartij NSDAP in de openbaarheid. Ik vind dat een uiterst laakbare en juridisch betwistbare actie. Hij had de kaart aan de koning als eigenaar van dat archief moeten geven en aan hem moeten overlaten wat daarmee te doen.
P. Knape, Rotterdam
Er klopt iets niet met die haast gretige verontwaardiging over prins Bernhards nu bewezen lidmaatschap van de NSDAP. Ik vraag mij bijvoorbeeld af of je voor alle ingeschreven leden van de NSDAP uit de jaren dertig het woord ‘nazi’ kunt gebruiken? Kreeg dat woord niet pas later zijn, terecht, zo beladen betekenis en gevoelswaarde?
Natuurlijk is Bernhards liegen verwijtbaar. Maar kun je nu, vanwege dat toenmalige lidmaatschap, zeggen dat hij een ‘nazi’ was – met in dat woord het gewicht van de Holocaust en alle andere gruwelijkheden?
Wilfried Dierick, Nijmegen
Feitelijk is aangetoond dat de man van koningin Juliana lid is geweest van een nazipartij. Wat mij betreft is het onhoudbaar dat zijn stoffelijk overschot in de Nieuwe Kerk in Delft begraven blijft. Ik was al geen voorstander van de monarchie, dus dit versterkt alleen maar mijn overtuiging. De republiek Nederland is weer een stapje dichterbij gekomen.
Eric Wubben, Aalsmeer
Zeer terecht wenst het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) meer onderzoek naar het doen en laten van prins Bernhard in de jaren dertig en veertig, nu er toch bewijs lijkt te liggen dat hij lid is geweest van de NSDAP. Alom was al bekend dat Bernard een opportunist pur sang was – niettegenstaande zijn warme hart voor de oorlogsveteranen na de Tweede Wereldoorlog, waar velen hem dankbaar voor waren.
Bernhard zelf liet zich in de media ooit uit over hoe hij graag herinnerd zou willen worden: ‘Liever als een deugniet dan iemand die niet deugt’, luidt de parafrasering. De bevestiging van zijn lidmaatschap van de partij van de nazi’s zal bepaald niet bijdragen aan zijn wens.
Nicolai Duin, Nijmegen
Prins Bernhard blijkt te hebben gejokt en heeft toch een naziverleden. Wat moeten we nu met al die straten, pleinen, gebouwen en plantsoenen die zijn naam hebben?
Arjan Kaandorp, Zevenaar
Ere wie ere toekomt, dus laten we alle verwijzingen naar prins Bernhard vervangen door bijvoorbeeld Hannie Schaft. Dan eren we een ware verzetsheld in plaats van een aristocraat die ook nog eens een nazi blijkt te zijn geweest.
Sjoerd Campschroer, Zevenbergen
De overeenkomst tussen prins Bernhard en premier Rutte: al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel.
Het grote verschil: Rutte wist tenminste zijn persoonlijke archief.
Jan Riesthuis, Culemborg
Gerard Aalders en Annejet van der Zijl hebben hun gelijk gehaald. Door het vinden van de lidmaatschapskaart van prins Bernard staat onomstotelijk vast dat hij lid is geweest van de NSDAP. Een andere onderzoeksjournalist/historicus haalt postuum zijn gelijk: Wim Klinkenberg (1923-1995) toonde in zijn boek Prins Bernard, een politieke biografie (1979) de banden aan die Bernhard had met de SA en de SS. Dichter bij de NSDAP kon hij haast niet komen. Het boek van Klinkenberg kreeg een ‘vernietigende pers’. Igor Cornelissen (1935-2021) schreef daarover in Vrij Nederland (8 december 1979), onder de titel: ‘Een goed boek dat niet deugt’.
Klinkenberg was communist en een tegenstander van het huis van Oranje. Zijn boek bevat veel speculaties en onbewezen aannames. Hij had archiefonderzoek gedaan in Oost-Berlijn (DDR). Dat maakte hem verdacht bij de BVD (voorloper van de AIVD) en hij werd dan ook zijn hele leven gevolgd. Over de banden van de prins met de nazi’s had hij dus een punt.
Fred Zoomers, Marken
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden